അന്ന് ഹസീന രക്ഷപ്പെട്ടത് വിദേശത്തായതുകൊണ്ട് മാത്രം! മുജീബുർ റഹ്മാന്റെ കൊലപാതകം ഒരു തുടക്കം മാത്രമായിരുന്നു; പിന്നീട് കണ്ടത് നരനായാട്ട്?

1975 ഓഗസ്റ്റ് 15-ന്റെ ആ പുലർച്ചെ ബംഗ്ലാദേശിന്റെ ഹൃദയമിടിപ്പ് നിലച്ച നിമിഷമായിരുന്നു. രാഷ്ട്രപിതാവ് ഷെയ്ഖ് മുജിബുർ റഹ്മാൻ വെടിയേറ്റു വീഴുമ്പോൾ, വിധിവശാൽ മാത്രം ജീവൻ തിരിച്ചുലഭിച്ച മകൾ ഷെയ്ഖ് ഹസീന ആയിരക്കണക്കിന് മൈലുകൾക്കപ്പുറം ജർമ്മനിയിലായിരുന്നു. ആ ദുരന്തം ഒരു കുടുംബത്തെ മാത്രമല്ല തകർത്തത്, മറിച്ച് ലോക ഭൂപടത്തിലെ ഒരു യുവരാജ്യത്തിന്റെ ഗതിതന്നെ മാറ്റിയെഴുതുകയായിരുന്നു. കണ്ണീരിൽ നിന്നും കനലിൽ നിന്നും ഹസീന എന്ന രാഷ്ട്രീയ വിസ്മയം ഉദയം ചെയ്തത് അവിടെ നിന്നാണ്. 1971-ലെ വിമോചന യുദ്ധത്തിന് ശേഷം സ്വാതന്ത്ര്യം നേടിയ ബംഗ്ലാദേശ് ജനാധിപത്യത്തിലേക്ക് മുന്നേറേണ്ട ഘട്ടത്തിലാണ്, രാഷ്ട്രത്തിന്റെ സ്ഥാപക നേതാവിനെ തന്നെ ഇല്ലാതാക്കിയ ഒരു അട്ടിമറി രാജ്യത്തെ ഇരുട്ടിലേക്ക് തള്ളിവിട്ടത്.

കൊലപാതകത്തിന് ശേഷം, അക്രമികൾ ഉടൻ തന്നെ ബംഗ്ലാദേശിലെ റേഡിയോ സ്റ്റേഷനിലേക്ക് നീങ്ങി, ഖണ്ടാകർ മോഷ്താഖ് അഹമ്മദിനെ പുതിയ പ്രസിഡന്റായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. രാജ്യവ്യാപകമായി കർഫ്യൂ ഏർപ്പെടുത്തിയതിനാൽ അന്ന് ഏകദേശം 200 പേർ കൊല്ലപ്പെട്ടതായി റിപ്പോർട്ടുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഈ അതിവേഗ അധികാര മാറ്റം ബംഗ്ലാദേശിന്റെ ആദ്യത്തെ സൈനിക അട്ടിമറിക്ക് വഴിയൊരുക്കുകയും, സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തര ബംഗ്ലാദേശിലെ രാഷ്ട്രീയ ഭൂപ്രകൃതി പൂർണ്ണമായും മാറുന്നതിന്റെ സൂചനയായി മാറുകയും ചെയ്തു. ജനാധിപത്യത്തിന്റെ തുടക്കഘട്ടത്തിൽ തന്നെ നടന്ന ഈ അട്ടിമറി, രാജ്യത്തെ ദീർഘകാല അസ്ഥിരതയിലേക്കും ഭരണത്തിൽ സൈനിക ഇടപെടലുകൾ സ്ഥിരമായി ഇടംപിടിക്കുന്ന സാഹചര്യത്തിലേക്കും നയിച്ചു.

ഷെയ്ഖ് മുജിബുർ റഹ്മാന്റെ കൊലപാതകം ബംഗ്ലാദേശിലെ രാഷ്ട്രീയ വ്യവസ്ഥയിൽ സൈനിക ആധിപത്യത്തിന്റെ തുടക്കമായാണ് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്. അട്ടിമറികൾ, പ്രത്യാക്രമണങ്ങൾ, സായുധ സേനയ്ക്കുള്ളിലെ സഖ്യങ്ങൾ, രഹസ്യ നീക്കങ്ങൾ, ഇവയെല്ലാം തന്നെ ബംഗ്ലാദേശ് രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ പുതിയ സവിശേഷതകളായി മാറി. മുജീബിന്റെ വധത്തിന് പിന്നാലെ രാജ്യത്ത് രൂപപ്പെട്ട പുതിയ രാഷ്ട്രീയ ക്രമീകരണങ്ങൾ സൈനിക ശക്തിയുടെ മേൽപ്പടിയാണ് കൂടുതൽ ഉറപ്പിച്ചത്. ഖൊണ്ടാക്കർ മുസ്താഖ് അഹമ്മദ് പ്രസിഡന്റായി വന്നതോടെ മുതിർന്ന സൈനിക ഉദ്യോഗസ്ഥർ ഭരണത്തിന്റെ കേന്ദ്രത്തിലേക്ക് കടന്നു. ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ തന്നെ സിയാവുർ റഹ്മാൻ പോലുള്ള നേതാക്കൾ അട്ടിമറിക്ക് ശേഷം രാഷ്ട്രീയ പ്രാധാന്യത്തിലേക്ക് ഉയർന്നുവന്നു. പിന്നീട് സിയാവുർ റഹ്മാൻ സൈനിക മേധാവിയായി നിയമിതനായി, കാലക്രമേണ അധികാരം ഏകീകരിച്ച് ഒടുവിൽ പ്രസിഡന്റ് സ്ഥാനവും ഏറ്റെടുത്തു.

മുജീബിന്റെ കൊലപാതകാനന്തര കാലഘട്ടം നിയമപരമായും ഭരണഘടനാപരമായും വലിയ വിവാദങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞതായിരുന്നു. കൊലപാതകത്തിന് ശേഷം രാജ്യത്ത് നഷ്ടപരിഹാര നിയമം നടപ്പിലാക്കി. ഈ നിയമം കൊലയാളികളെ നിയമപരമായി സംരക്ഷിക്കുന്ന രീതിയിലായിരുന്നുവെന്നും, അതിനെ “ബംഗ്ലാദേശിന്റെ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും ഇരുണ്ട നിയമവും ലോക ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും മോശം നിയമനിർമ്മാണങ്ങളിലൊന്നുമാണ്” എന്ന് റിപ്പോർട്ടുകൾ വിശേഷിപ്പിച്ചതായും രേഖകളുണ്ട്. ഈ നിയമം മൂലം വർഷങ്ങളോളം കൊലയാളികളെ പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യുന്നത് തടയപ്പെട്ടു. അതുവഴി, നീതി നടപ്പാക്കേണ്ട ഭരണസംവിധാനം തന്നെ കുറ്റകൃത്യത്തെ മറയ്ക്കുന്ന രീതിയിലേക്ക് മാറുകയായിരുന്നു എന്ന വിമർശനവും ഉയർന്നു.

അട്ടിമറിക്ക് ശേഷം അധികാരത്തിലുണ്ടായിരുന്ന തുടർച്ചയായ സൈനിക സർക്കാരുകൾ കൊലയാളികൾക്ക് നയതന്ത്ര സ്ഥാനങ്ങൾ നൽകിയതായും റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ട്. പിന്നീട് 1980കളിൽ പലർക്കും ഒരു രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടി രൂപീകരിക്കാനും തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ മത്സരിക്കാനും വരെ അനുവാദം നൽകിയതായും രേഖകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഇത് ബംഗ്ലാദേശിലെ ജനാധിപത്യ സംവിധാനത്തിന് തന്നെ വലിയ തിരിച്ചടിയായി മാറി. ഒരു രാഷ്ട്രത്തിന്റെ സ്ഥാപക നേതാവിനെ കൊലപ്പെടുത്തിയവർ തന്നെ ഭരണസംവിധാനത്തിൽ പ്രാധാന്യം നേടുന്നത് രാജ്യത്തിന്റെ നീതി സംവിധാനത്തെപ്പറ്റിയും ഭരണരീതിയെപ്പറ്റിയും ജനങ്ങളിൽ വലിയ സംശയങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചു.

മുജീബിന്റെ വധത്തിന് പിന്നാലെയുള്ള വർഷങ്ങൾ ബംഗ്ലാദേശിന് രാഷ്ട്രീയമായി ശാന്തമായിരുന്നില്ല. മറിച്ച് രാജ്യം തുടർച്ചയായ പ്രക്ഷോഭങ്ങളുടെയും അട്ടിമറികളുടെയും അക്രമാസക്തമായ അധികാര പോരാട്ടങ്ങളുടെയും വേദിയായി മാറുകയായിരുന്നു. 1981-ൽ, സിയാവുർ റഹ്മാൻ താമസിച്ചിരുന്ന ചിറ്റഗോങ്ങിലെ ഒരു സർക്കാർ ഗസ്റ്റ് ഹൗസിൽ വിമതർ അതിക്രമിച്ചുകയറി അദ്ദേഹത്തെ വധിച്ചു. സൈനിക ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ ഒരു ചെറിയ സംഘമാണ് ഈ ആക്രമണം നടത്തിയതെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. ഇതോടെ വീണ്ടും ഭരണകൂടം കുലുങ്ങുകയും, സൈനിക രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ പിടി കൂടുതൽ ശക്തമാവുകയും ചെയ്തു.

1982-ൽ ബംഗ്ലാദേശിൽ വീണ്ടും ഒരു വലിയ മാറ്റം ഉണ്ടായി. സിയാവുർ റഹ്മാന്റെ പിൻഗാമിയായ അബ്ദുസ് സത്താറിനെ രക്തരഹിതമായ ഒരു സൈനിക അട്ടിമറിയിലൂടെ സ്ഥാനഭ്രഷ്ടനാക്കി. തുടർന്ന് ഹുസൈൻ മുഹമ്മദ് എർഷാദ് ചീഫ് മാർഷൽ ലോ അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്ററായി നിയമിതനായി, പിന്നീട് പ്രസിഡന്റ് സ്ഥാനവും ഏറ്റെടുത്തു. ഈ ഘട്ടം ബംഗ്ലാദേശിലെ സൈനിക ഭരണത്തിന്റെ തുടർച്ചയായി മാറുകയും, ജനാധിപത്യത്തിലേക്കുള്ള സാധ്യതകൾ വീണ്ടും പിന്നോട്ട് പോകുകയും ചെയ്തു.

പിന്നീടുള്ള വർഷങ്ങളിലും ബംഗ്ലാദേശ് സൈനിക ഇടപെടലുകളുടെ നിഴലിൽ നിന്ന് പൂർണമായി മാറിനിൽക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. 2007-ൽ സൈനിക മേധാവിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു സൈനിക അട്ടിമറി നടക്കുകയും, 2009-ൽ ഷെയ്ഖ് ഹസീന അധികാരത്തിൽ എത്തുന്നതുവരെ രണ്ട് വർഷം രാജ്യം ഭരിച്ച ഒരു കാവൽ സർക്കാരിനെ സൈന്യം പിന്തുണയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതോടെ ബംഗ്ലാദേശിന്റെ രാഷ്ട്രീയ സംവിധാനത്തിൽ സൈനിക സ്വാധീനം വീണ്ടും ശക്തമായി പ്രകടമായി. അതേ വർഷം തന്നെ മറ്റൊരു വലിയ സംഭവവും രാജ്യത്തെ ഞെട്ടിച്ചു. വേതനത്തിലും ജീവിത സാഹചര്യങ്ങളിലും അസന്തുഷ്ടരായ കലാപകാരികളായ അർദ്ധസൈനിക സേനകൾ ധാക്കയിൽ 70-ലധികം പേരെ കൊന്നു, അവരിൽ ഭൂരിഭാഗവും സൈനിക ഉദ്യോഗസ്ഥരായിരുന്നു. ഇത് രാജ്യത്തെ സുരക്ഷാ സംവിധാനത്തിന്റെ അകത്തളത്തിൽ പോലും വലിയ അസ്ഥിരത നിലനിൽക്കുന്നുവെന്ന സൂചനയായി മാറി.

2012-ൽ, രാജ്യത്തുടനീളം ശരിയ അഥവാ ഇസ്ലാമിക നിയമം നടപ്പിലാക്കാനുള്ള പ്രചാരണത്തിന്റെ പേരിൽ വിരമിച്ചവരും സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നവരുമായ ഉദ്യോഗസ്ഥർ നടത്തിയ അട്ടിമറി ശ്രമം പരാജയപ്പെടുത്തിയതായി ബംഗ്ലാദേശ് സൈന്യം അറിയിച്ചു. ഇത് രാജ്യത്തെ രാഷ്ട്രീയ സംവിധാനത്തിന് നേരെ വീണ്ടും ഉയർന്ന ഭീഷണിയായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടു. മതാധിഷ്ഠിത ഭരണരീതിയിലേക്ക് നീങ്ങാനുള്ള ശ്രമങ്ങൾ പോലും സൈനിക നീക്കങ്ങളിലൂടെ നടക്കാമെന്ന ആശങ്കയും അതുവഴി ശക്തമായി.

ഈ ചരിത്രത്തിന്റെ തുടർച്ചയായി 2024-ൽ ബംഗ്ലാദേശ് വീണ്ടും ഒരു നിർണായക രാഷ്ട്രീയ പ്രതിസന്ധി കണ്ടു. അക്രമാസക്തമായ ക്വാട്ട വിരുദ്ധ പ്രതിഷേധങ്ങളെത്തുടർന്ന് ഷെയ്ഖ് ഹസീന രാജിവച്ചതായും, രാജ്യത്തെ നയിക്കാൻ ഒരു ഇടക്കാല സർക്കാർ രൂപീകരിക്കുമെന്നും ബംഗ്ലാദേശ് സൈനിക മേധാവി ജനറൽ വക്കർ-ഉസ്-സമാൻ പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഇതോടെ ബംഗ്ലാദേശിലെ രാഷ്ട്രീയ അസ്ഥിരത വീണ്ടും തുറന്നുകാട്ടപ്പെടുകയും, ജനാധിപത്യ സംവിധാനത്തിന്റെ ഭാവിയെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകൾ ശക്തമാവുകയും ചെയ്തു.

അവസാനമായി നോക്കുമ്പോൾ, ഷെയ്ഖ് മുജിബുർ റഹ്മാന്റെ കൊലപാതകം ഒരു നേതാവിന്റെ മരണം മാത്രമായിരുന്നില്ല. അത് ബംഗ്ലാദേശിന്റെ രാഷ്ട്രീയ ചരിത്രത്തിൽ ഒരു പുതിയ കാലഘട്ടം തുറന്ന സംഭവമായി മാറി, സൈനിക അട്ടിമറികൾക്കും അധികാര പോരാട്ടങ്ങൾക്കും രാഷ്ട്രീയ അസ്ഥിരതയ്ക്കും വഴിതുറന്ന ഒരു തുടക്കം. സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനു ശേഷം ജനാധിപത്യത്തിലേക്ക് മുന്നേറേണ്ട രാജ്യത്തെ, വീണ്ടും സൈനിക ഇടപെടലുകളുടെ പിടിയിലാക്കി മാറ്റിയതാണ് ഈ സംഭവത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ ചരിത്രപരമായ പ്രതിഫലനം. അതുകൊണ്ടുതന്നെ, 1975 ഓഗസ്റ്റ് 15 ബംഗ്ലാദേശിന്റെ ചരിത്രത്തിൽ ഇന്നും ഏറ്റവും ഇരുണ്ട ദിനങ്ങളിലൊന്നായി തുടരുകയാണ്.

The post അന്ന് ഹസീന രക്ഷപ്പെട്ടത് വിദേശത്തായതുകൊണ്ട് മാത്രം! മുജീബുർ റഹ്മാന്റെ കൊലപാതകം ഒരു തുടക്കം മാത്രമായിരുന്നു; പിന്നീട് കണ്ടത് നരനായാട്ട്? appeared first on Express Kerala.