ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലത്തിന്റെ 70 ശതമാനവും വെള്ളമാണ്, എന്നാൽ അതിൽ ഭൂരിഭാഗവും ഉപ്പുവെള്ളമാണെന്നത് പ്രകൃതിയുടെ വലിയൊരു കടങ്കഥയാണ്. ഒരു ലിറ്റർ കടൽവെള്ളത്തിൽ ഏകദേശം 35 ഗ്രാം ലവണങ്ങൾ കലർന്നിട്ടുണ്ടെന്ന് ശാസ്ത്രം പറയുന്നു. ആരായിരിക്കും ഈ കൂറ്റൻ ജലശേഖരത്തിലേക്ക് ടൺ കണക്കിന് ഉപ്പ് വാരിയിട്ടത്? ഇത് ഏതെങ്കിലും മാന്ത്രിക വിദ്യയല്ല, മറിച്ച് കോടിക്കണക്കിന് വർഷങ്ങളായി അന്തരീക്ഷവും ഭൂമിയും തമ്മിൽ നടത്തുന്ന സങ്കീർണ്ണമായ ഒരു രാസപ്രവർത്തനത്തിന്റെ ഫലമാണ്. കടലിനെ ‘ഉപ്പുകടലാക്കിയ’ ആ നിഗൂഢ പ്രക്രിയ.
കടലിലെ ഉപ്പിന്റെ കഥ യഥാർത്ഥത്തിൽ തുടങ്ങുന്നത് സമുദ്രത്തിലല്ല, മറിച്ച് ആകാശത്തിന്റെ അനന്തതയിലാണ്. ആകാശത്തുനിന്നും താഴേക്ക് പതിക്കുന്ന ഓരോ മഴത്തുള്ളിയും നമ്മൾ കരുതുന്നതുപോലെ വെറും ശുദ്ധജലമല്ല. അന്തരീക്ഷത്തിലൂടെയുള്ള യാത്രയിൽ ഈ മഴത്തുള്ളികൾ വായുവിലെ കാർബൺ ഡൈ ഓക്സൈഡുമായി (CO_2) പ്രതിപ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഈ രാസപ്രവർത്തനത്തിലൂടെ വളരെ കുറഞ്ഞ അളവിൽ കാർബോണിക് ആസിഡ് (H_2CO_3) രൂപപ്പെടുകയും മഴവെള്ളത്തിന് നേരിയ രീതിയിലുള്ള അമ്ലഗുണം കൈവരുകയും ചെയ്യുന്നു.ഈ അമ്ലമഴ ഭൂമിയിലെ പാറകളിലും കുന്നുകളിലും പതിക്കുമ്പോൾ ഒരു രാസപ്രവർത്തനം അവിടെ സംഭവിക്കുന്നു. പാറകളിലെ ധാതുക്കളെ സാവധാനം ലയിപ്പിക്കാൻ ഈ അമ്ലഗുണമുള്ള വെള്ളത്തിന് സാധിക്കും. ഇങ്ങനെ ലയിച്ചുചേരുന്ന ധാതുക്കൾ വൈദ്യുത ചാർജുള്ള അയോണുകളായി മാറുന്നു. ഇവയിൽ പ്രധാനമായും സോഡിയം, ക്ലോറൈഡ് എന്നിവയാണ് അടങ്ങിയിരിക്കുന്നത്.
ഇവ പിന്നീട് അരുവികളിലൂടെയും നദികളിലൂടെയും ഒഴുകി ഒടുവിൽ സമുദ്രത്തിലേക്ക് ചെന്നെത്തുന്നു.നദികളിലെ വെള്ളം നമ്മൾ കുടിക്കുമ്പോൾ ഉപ്പുരസം തോന്നാത്തതിന് കാരണം അതിലെ അയോണുകളുടെ സാന്ദ്രത വളരെ കുറവായതിനാലാണ്. എന്നാൽ ദശലക്ഷക്കണക്കിന് വർഷങ്ങളായി ലോകത്തിലെ എല്ലാ നദികളും ഇത്തരത്തിൽ അയോണുകളെ കടലിൽ എത്തിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. കടലിലെത്തുന്ന ഈ അയോണുകളിൽ പലതും കടൽജീവികൾ ആഗിരണം ചെയ്യുമെങ്കിലും, സോഡിയവും ക്ലോറൈഡും ദീർഘകാലം വെള്ളത്തിൽ തന്നെ അവശേഷിക്കുന്നു. ഇവ രണ്ടും ചേർന്ന് സോഡിയം ക്ലോറൈഡ് (NaCl) അഥവാ നമ്മൾ നിത്യവും ഉപയോഗിക്കുന്ന ‘ഉപ്പ്’ ആയി മാറുകയും കടൽവെള്ളത്തെ ദാഹം തീർക്കാൻ കഴിയാത്ത വിധം ഉപ്പുള്ളതാക്കി മാറ്റുകയും ചെയ്യുന്നു.
നമ്മൾ കുടിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന പുഴവെള്ളം പവിത്രവും ശുദ്ധവുമാണെന്ന് കരുതാമെങ്കിലും, ശാസ്ത്രീയമായി പറഞ്ഞാൽ അവ ഒരിക്കലും നൂറ് ശതമാനം ശുദ്ധജലമല്ല. ഓരോ നദിയും അതിന്റെ ഉത്ഭവസ്ഥാനത്തുനിന്ന് ലക്ഷ്യസ്ഥാനമായ സമുദ്രത്തിലേക്കുള്ള യാത്രയിൽ കിലോമീറ്ററുകളോളം മണ്ണിലൂടെയും പാറക്കെട്ടുകളിലൂടെയും ഒഴുകുന്നു. ഈ യാത്രയ്ക്കിടയിൽ മഴവെള്ളത്തിന്റെ അമ്ലഗുണം കാരണം പാറകളിൽ നിന്ന് അടർന്നുമാറുന്ന സോഡിയം, മഗ്നീഷ്യം (Magnesium), കാൽസ്യം തുടങ്ങിയ ലവണങ്ങളെയും ധാതുക്കളെയും നദികൾ തന്നോടൊപ്പം വഹിക്കുന്നു.
ഒരു ലിറ്റർ നദീജലത്തിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന ഉപ്പിന്റെ അളവ് സമുദ്രജലത്തെ അപേക്ഷിച്ച് വളരെ തുച്ഛമാണ് (ഏകദേശം 0.01% മാത്രം). അതുകൊണ്ടാണ് നദിയിലെ വെള്ളം കുടിക്കുമ്പോൾ നമുക്ക് ഉപ്പുരസം ഒട്ടും അനുഭവപ്പെടാത്തത്. എന്നാൽ, ലോകമെമ്പാടുമുള്ള ആയിരക്കണക്കിന് നദികൾ ദശലക്ഷക്കണക്കിന് വർഷങ്ങളായി സെക്കൻഡുകൾ പോലും ഇടവിടാതെ ഈ പ്രക്രിയ തുടർന്നുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്.
കടലിലെത്തുന്ന ഈ ലവണങ്ങളിൽ കാൽസ്യം പോലുള്ളവ കടൽജീവികൾ അവയുടെ തോടുകളും അസ്ഥികളും നിർമ്മിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു. എന്നാൽ സോഡിയം, ക്ലോറൈഡ് എന്നീ അയോണുകൾ വെള്ളത്തിൽ തന്നെ അവശേഷിക്കുന്നു. സമുദ്രത്തിലെ ജലം സൂര്യതാപം മൂലം നീരാവിയായി മേഘങ്ങളായി മാറുമ്പോഴും ഈ ഉപ്പ് അവിടെത്തന്നെ തങ്ങുന്നു. ഈ ‘ബാഷ്പീകരണ പ്രക്രിയ’ വഴി ദശലക്ഷക്കണക്കിന് വർഷങ്ങളായി ഉപ്പ് മാത്രം അടിഞ്ഞുകൂടിയതാണ് സമുദ്രത്തെ ഇത്രയധികം സാന്ദ്രതയുള്ള ഉപ്പുവെള്ളമാക്കി മാറ്റിയത്. ലളിതമായി പറഞ്ഞാൽ, ഓരോ തുള്ളി കടൽവെള്ളവും ലോകത്തിലെ എല്ലാ നദികളും കൂടി കാലങ്ങളായി ശേഖരിച്ചുവെച്ച ലവണങ്ങളുടെ ഒരു വലിയ കലവറയാണ്.
സമുദ്രത്തിലെ ഉപ്പിന്റെ ഉറവിടം കരയിലുള്ള നദികളിൽ മാത്രം പരിമിതമല്ല; കടലിന്റെ ഇരുളടഞ്ഞ ആഴങ്ങളിൽ ഇതിലും സങ്കീർണ്ണമായ മറ്റൊരു പ്രക്രിയ നടക്കുന്നുണ്ട്. സമുദ്രത്തിന്റെ അടിത്തട്ടിലെ പാറക്കെട്ടുകൾക്കിടയിലുള്ള ചെറിയ വിള്ളലുകളിലൂടെ കടൽവെള്ളം ഭൂമിക്കടിയിലെ മഗ്മയുടെ അടുത്തേക്ക് ഊർന്നിറങ്ങുന്നു. അവിടെയുള്ള കഠിനമായ ചൂടേറ്റ് ഈ വെള്ളം ഏകദേശം 300 മുതൽ 400 ഡിഗ്രി സെൽഷ്യസ് വരെ തിളയ്ക്കുകയും പാറകളിലുള്ള മഗ്നീഷ്യം, സൾഫേറ്റ് തുടങ്ങിയ മൂലകങ്ങളെ ആഗിരണം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു.
ഈ കൊടുംചൂടുള്ള വെള്ളം പിന്നീട് ഹൈഡ്രോതെർമൽ വെന്റുകൾ അഥവാ സമുദ്രത്തിനടിയിലെ ചൂടുനീരുറവകൾ വഴി വൻതോതിൽ ലവണങ്ങളും ധാതുക്കളുമായി തിരികെ കടലിലേക്ക് തന്നെ ചീറ്റിയൊഴുകുന്നു. ഇത് ഒരുതരം രാസവിനിമയമാണ്, കടൽവെള്ളത്തിലെ ചില ഘടകങ്ങൾ ഭൂമിക്കടിയിലേക്ക് പോവുകയും പകരം കൂടുതൽ ധാതുക്കൾ കലർന്ന വെള്ളം പുറത്തേക്ക് വരികയും ചെയ്യുന്നു. ഇതിനു പുറമെ, സമുദ്രത്തിനടിയിലുള്ള സജീവമായ അഗ്നിപർവ്വതങ്ങളും സ്ഫോടനങ്ങളിലൂടെ വൻതോതിൽ ലവണങ്ങളും വാതകങ്ങളും നേരിട്ട് വെള്ളത്തിലേക്ക് കലർത്തുന്നുണ്ട്. കോടിക്കണക്കിന് വർഷങ്ങളായി തുടരുന്ന ഈ ആഭ്യന്തര പ്രക്രിയകൾ കടൽവെള്ളത്തിന്റെ രാസഘടനയിൽ വലിയ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തുകയും സമുദ്രത്തെ ഒരു ‘ധാതുലായനി’യായി നിലനിർത്താൻ സഹായിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
കടലിൽ ഉപ്പ് അടിഞ്ഞുകൂടാൻ കാരണമാകുന്ന ഏറ്റവും നിർണ്ണായകമായ പ്രക്രിയയാണ് ബാഷ്പീകരണം. സൂര്യപ്രകാശം സമുദ്രോപരിതലത്തിൽ പതിക്കുമ്പോൾ, ഉപരിതലത്തിലെ ജലതന്മാത്രകൾ ചൂടുപിടിച്ച് ഊർജ്ജം സംഭരിക്കുകയും നീരാവിയായി അന്തരീക്ഷത്തിലേക്ക് ഉയരുകയും ചെയ്യുന്നു. എന്നാൽ ഇവിടെയാണ് പ്രകൃതിയുടെ രസകരമായ ഒരു തന്ത്രം ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നത്. വെള്ളം നീരാവിയായി മാറുമ്പോൾ അത് തന്നിൽ ലയിച്ചുചേർന്നിട്ടുള്ള ഉപ്പിനെയോ മറ്റ് ധാതുക്കളെയോ കൂടെ കൊണ്ടുപോകില്ല. ശുദ്ധജലം മാത്രം ആവിയായി പോവുകയും ഭാരമേറിയ ലവണങ്ങൾ കടലിൽ തന്നെ അവശേഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
ഈ പ്രക്രിയ ലക്ഷക്കണക്കിന് വർഷങ്ങളായി തുടർച്ചയായി നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. വറ്റാത്ത നദികൾ നിരന്തരം പുതിയ ഉപ്പും ധാതുക്കളും കടലിലേക്ക് എത്തിക്കുന്നു, അതേസമയം സൂര്യൻ കടലിലെ ശുദ്ധജലത്തെ മാത്രം ആവിയാക്കി മാറ്റുന്നു. ഇതിന്റെ ഫലമായി കടൽവെള്ളത്തിലെ ലവണങ്ങളുടെ സാന്ദ്രത കാലക്രമേണ വർദ്ധിച്ചുകൊണ്ടേയിരിക്കുന്നു.
പ്രത്യേകിച്ച് ചൂട് കൂടുതലുള്ള ഉഷ്ണമേഖലാ പ്രദേശങ്ങളിലും, കരയാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട ചെങ്കടൽ പോലുള്ള ഭാഗങ്ങളിലും ബാഷ്പീകരണം വളരെ വേഗത്തിൽ നടക്കുന്നതിനാൽ അവിടുത്തെ വെള്ളത്തിന് മറ്റ് ഭാഗങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ഉപ്പുരസം കൂടുതലായിരിക്കും. നേരെമറിച്ച്, മഴ കൂടുതലായി ലഭിക്കുന്ന ഇടങ്ങളിലും മഞ്ഞുരുകി ധാരാളം ശുദ്ധജലം വന്നുചേരുന്ന ധ്രുവപ്രദേശങ്ങളിലും ഉപ്പിന്റെ അംശം താരതമ്യേന കുറവായിരിക്കും. ചുരുക്കത്തിൽ, സൂര്യനും കടലും തമ്മിലുള്ള ഈ ‘നീരാവി കളി’യാണ് സമുദ്രത്തെ ഭൂമിയിലെ ഏറ്റവും വലിയ ഉപ്പുകലവറയാക്കി മാറ്റുന്നത്.
സമുദ്രങ്ങളിലെ ഉപ്പിന്റെ അളവ് എത്രത്തോളമുണ്ടെന്ന് സങ്കൽപ്പിക്കാൻ പോലും പ്രയാസമാണ്. ലോകത്തെ എല്ലാ സമുദ്രങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള ഉപ്പ് വേർതിരിച്ചെടുത്ത് ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലത്തിൽ നിരത്തുകയാണെങ്കിൽ, ലോകമെമ്പാടും ഏകദേശം 500 അടി (ഏകദേശം 40 നില കെട്ടിടത്തിന്റെ ഉയരം) കനത്തിൽ ഒരു ഉപ്പ് മതിൽ നിർമ്മിക്കാൻ സാധിക്കുമെന്നാണ് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. സമുദ്രങ്ങളിലെ ലവണാംശത്തിന്റെ വിതരണം എല്ലായിടത്തും ഒരുപോലെയല്ല എന്നതും ശ്രദ്ധേയമാണ്. ഉദാഹരണത്തിന്, ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ഉപ്പുള്ള ജലാശയങ്ങളിലൊന്നായ ചാവുകടലിൽ സാധാരണ സമുദ്രജലത്തേക്കാൾ ഏകദേശം പത്തിരട്ടി ഉപ്പാണ് അടങ്ങിയിരിക്കുന്നത്. ഈ ഉയർന്ന ലവണാംശം വെള്ളത്തിന് വലിയ സാന്ദ്രത നൽകുന്നു, അതിനാൽ നീന്തൽ അറിയാത്തവർക്ക് പോലും ചാവുകടലിൽ താഴ്ന്നുപോകാതെ സുഖമായി പൊങ്ങിക്കിടക്കാൻ സാധിക്കും.
അതേസമയം, എല്ലാ കടലുകളും ഒരുപോലെ ഉപ്പുള്ളവയല്ല. ഉത്തരധ്രുവത്തിലെയും ദക്ഷിണധ്രുവത്തിലെയും സമുദ്രങ്ങളിൽ താരതമ്യേന ഉപ്പിന്റെ അംശം കുറവാണ്. അവിടുത്തെ കഠിനമായ മഞ്ഞുകട്ടകൾ ഉരുകി വൻതോതിൽ ശുദ്ധജലം കടലിലേക്ക് കലരുന്നതിനാലാണ് ഈ വ്യത്യാസം അനുഭവപ്പെടുന്നത്. പ്രകൃതിയുടെ ഈ സന്തുലിതാവസ്ഥ സമുദ്രത്തിലെ ജീവജാലങ്ങളുടെ നിലനിൽപ്പിനും ആഗോള കാലാവസ്ഥയെ നിയന്ത്രിക്കുന്നതിനും വലിയ പങ്കുവഹിക്കുന്നു.
നമ്മുടെ ഭൂമിയുടെ ശ്വാസകോശങ്ങളായി വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന സമുദ്രങ്ങളിലെ ഈ ഉപ്പുരസം വെറുമൊരു രാസപ്രക്രിയയല്ല, മറിച്ച് പ്രകൃതി കോടിക്കണക്കിന് വർഷങ്ങളായി തുടരുന്ന ഒരു വലിയ ജീവിതചക്രത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. ആകാശത്തുനിന്ന് വീഴുന്ന മഴത്തുള്ളി മുതൽ ഭൂമിയുടെ ആഴങ്ങളിലെ അഗ്നിപർവ്വതങ്ങൾ വരെ ഈ പ്രക്രിയയിൽ പങ്കാളികളാകുന്നു. പ്രകൃതിയുടെ ഈ സങ്കീർണ്ണമായ സന്തുലിതാവസ്ഥയാണ് സമുദ്രങ്ങളെ ഭൂമിയിലെ ജീവന്റെ മഹാകലവറയാക്കി മാറ്റുന്നത്. നമ്മൾ ഇന്ന് കാണുന്ന ഓരോ തുള്ളി കടൽവെള്ളവും ഭൂമിയുടെ പരിണാമ കഥയിലെ അനേകം അധ്യായങ്ങൾ വിളിച്ചുപറയുന്നുണ്ട്.
ഈ സമുദ്രജലത്തിലെ ഉപ്പിന്റെ അളവ് കൃത്യമായി നിലനിർത്തുന്നതിൽ പ്രകൃതി കാട്ടുന്ന സൂക്ഷ്മത അതിശയിപ്പിക്കുന്നതാണ്. ലവണങ്ങൾ നിരന്തരം സമുദ്രത്തിലേക്ക് എത്തിക്കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോഴും, അവയിൽ പലതും സമുദ്രജീവികളുടെയും പവിഴപ്പുറ്റുകളുടെയും നിലനിൽപ്പിനായി ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നു. ഈ ഒരു വിനിമയമില്ലായിരുന്നുവെങ്കിൽ കടൽവെള്ളം ഇനിയും കൂടുതൽ ഉപ്പുള്ളതാകുമായിരുന്നു. ചുരുക്കത്തിൽ, കടലിലെ ഓരോ തുള്ളി വെള്ളവും കരയും കടലും ആകാശവും തമ്മിലുള്ള അഭേദ്യമായ ബന്ധത്തിന്റെ സാക്ഷ്യപത്രമാണ്. തിരമാലകൾ തീരത്തോടു മന്ത്രിക്കുന്നത് കേവലം ശബ്ദമല്ല, മറിച്ച് ദശലക്ഷക്കണക്കിന് വർഷത്തെ ഈ അതിജീവനത്തിന്റെ കഥ കൂടിയാണ്.
NB: ഈ വാർത്തയിൽ ഉപയോഗിച്ചിരിക്കുന്ന ചിത്രം പ്രതീകാത്മകമാണ്. (Generated by AI)
The post കടലിന്റെ ‘ഉപ്പുരഹസ്യം’; ദാഹം മാറ്റാത്ത ഈ നീലക്കടലിൽ ആരാണ് ഉപ്പ് വാരി വിതറിയത്? appeared first on Express Kerala.