രക്തവും അധികാരവും പെയ്തിറങ്ങിയ നാല് പതിറ്റാണ്ടുകൾ! ബംഗ്ലാദേശിന്റെ വിധിയെഴുതിയ രണ്ട് ‘ബീഗങ്ങൾ’; ഇത് പകയുടെ ചരിത്രം!

ബംഗ്ലാദേശിന്റെ രാഷ്ട്രീയ ചരിത്രം കഴിഞ്ഞ നാല് പതിറ്റാണ്ടിലേറെയായി ഷെയ്ഖ് ഹസീന, ഖാലിദ സിയ എന്നീ രണ്ട് നാമങ്ങളിലേക്ക് ചുരുങ്ങിക്കിടക്കുകയായിരുന്നു. ഒരു രാഷ്ട്രത്തിന്റെ ജനാധിപത്യം, ഭരണസംവിധാനം, തെരുവിലെ പോരാട്ടങ്ങൾ എന്നിവയെല്ലാം ഈ രണ്ട് നേതാക്കളുടെ വ്യക്തിപരമായ വൈരാഗ്യത്താൽ നിയന്ത്രിക്കപ്പെട്ടു എന്നതാണ് ചരിത്രപരമായ സത്യം. ലോകരാഷ്ട്രീയത്തിൽ തന്നെ അപൂർവ്വമായ ഈ അധികാരപ്പോരാട്ടം ‘ബീഗംസ് യുദ്ധം’ (The Battle of the Begums) എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.

കേവലം രണ്ട് രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികൾ തമ്മിലുള്ള മത്സരമായിരുന്നില്ല ഇത്; മറിച്ച് ചരിത്രം, വ്യക്തിപരമായ പക, പ്രതികാരം, അധികാരം എന്നിവ ഇഴചേർന്ന ഒരു ദീർഘകാല രാഷ്ട്രീയ നാടകമായിരുന്നു. രാജ്യത്തിന്റെ സ്ഥാപകനായ ഷെയ്ഖ് മുജീബുർ റഹ്മാന്റെ മകൾ ഷെയ്ഖ് ഹസീനയും, മുൻ സൈനിക മേധാവിയും പ്രസിഡന്റുമായിരുന്ന സിയാവുർ റഹ്മാന്റെ ഭാര്യയായ ഖാലിദ സിയയും തമ്മിലുള്ള ഈ ഏറ്റുമുട്ടൽ ബംഗ്ലാദേശിന്റെ ജനാധിപത്യത്തെയും ഭരണകൂട സ്ഥാപനങ്ങളെയും പലവട്ടം പ്രതിസന്ധിയിലാക്കി. വ്യക്തിപരമായ നഷ്ടങ്ങളുടെയും കുടുംബപ്പകയുടെയും പശ്ചാത്തലത്തിൽ രൂപപ്പെട്ട ഈ പോരാട്ടം ബംഗ്ലാദേശിന്റെ രാഷ്ട്രീയ ഭൂപ്രകൃതിയെയും ശക്തിസമവാക്യങ്ങളെയും ഇന്നും സ്വാധീനിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.

സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിന് ശേഷം ബംഗ്ലാദേശിന്റെ തുടക്കകാലത്തെ രാഷ്ട്രീയ കലഹമാണ് ഈ വൈരാഗ്യത്തിന് വിത്ത്. 1971 ൽ രാജ്യത്തെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിലേക്ക് നയിച്ചും ആദ്യസഭാപതിയായും ഉയർന്ന പ്രതിച്ഛായയുള്ള നേതാവായിരുന്നു ഷെയ്ഖ് മുജിബുർ റഹ്മാൻ. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മകൾ ഷെയ്ഖ് ഹസീന പിന്നീട് അവാമി ലീഗിന്റെ മുഖമായി വളർന്നു. പക്ഷേ 1975-ലെ ഭീകര സൈനിക അട്ടിമറിയിൽ മുജിബും കുടുംബത്തിലെ ഭൂരിഭാഗവും കൊല്ലപ്പെട്ടു. ഹസീന നിർബന്ധിത നാടുകടത്തൽ ജീവിതത്തിലേക്ക് നീങ്ങിയപ്പോൾ, രാജ്യത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയപാതയിൽ ആഴത്തിലുള്ള പിളർക്കലുകൾ രൂപപ്പെട്ടു.

ഷെയ്ഖ് ഹസീനയുടെ രാഷ്ട്രീയ വളർച്ചയ്ക്ക് സമാന്തരമായിത്തന്നെ ചരിത്രം മറ്റൊരു കരുത്തുറ്റ ശത്രുവിനെക്കൂടി രൂപപ്പെടുത്തുന്നുണ്ടായിരുന്നു അതായായിരുന്നു ഖാലിദ സിയ. ഷെയ്ഖ് മുജീബുർ റഹ്മാന്റെ ദാരുണമായ കൊലപാതകത്തിന് പിന്നാലെ ബംഗ്ലാദേശിൽ ഉടലെടുത്ത കടുത്ത രാഷ്ട്രീയ അസ്ഥിരതയ്ക്കിടയിലാണ് ഖാലിദയുടെ ഭർത്താവും സൈനിക ജനറലുമായ സിയാവുർ റഹ്മാൻ അധികാരത്തിന്റെ ഉന്നതശ്രേണിയിലേക്ക് ഉയർന്നു വന്നത്. ഇസ്ലാമിക സ്വത്വബോധത്തെ മുൻനിർത്തിയുള്ള രാഷ്ട്രീയ കാഴ്ചപ്പാട് വഴി അദ്ദേഹം ബംഗ്ലാദേശി ദേശീയതയുടെ വ്യത്യസ്ത ചിത്രീകരണം ജനങ്ങൾക്ക് മുന്നിൽ വച്ചു. 1981-ൽ ഒരു പരാജയപ്പെട്ട അട്ടിമറിയിൽ സിയ കൊല്ലപ്പെടുകയും, ഖാലിദ സിയ അദ്ദേഹത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ പാരമ്പര്യത്തിന്റെ സ്വാഭാവിക അവകാശിയായി മുന്നോട്ട് വരുകയും ചെയ്തു. ഈ രണ്ട് കുടുംബങ്ങളും പിന്നീട് രാജ്യത്തിന്റെ വിധി നിർണ്ണയിക്കുന്ന ശക്തികേന്ദ്രങ്ങളായി മാറി.

1980 കളിലെ ഒരു ചരിത്രാനിഷ്ടതയോടെ, ശത്രുക്കളായ രണ്ട് നേതാക്കളെയും വിധി ഒരുമിച്ച് കൂട്ടി. ഹുസൈൻ മുഹമ്മദ് എർഷാദ് സൈനിക അട്ടിമറിയിലൂടെ അധികാരത്തിലെത്തിയും രാജ്യത്തെ പട്ടാളനിയമത്തിലൂടെ നിയന്ത്രിച്ചും ഭരണം നീട്ടിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയായിരുന്നു. ഹസീനയും ഖാലിദയും തമ്മിലുള്ള കടുത്ത വൈരാഗ്യം ഉണ്ടായിരുന്നിട്ടും, എർഷാദിനെ പുറത്താക്കുക എന്ന ഒറ്റ ലക്ഷ്യം ഇവരെ ഒരേ വേദിയിൽ എത്തിച്ചു. വിദ്യാർത്ഥി പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ ഉർജ്ജസ്വലമായ നേതൃപങ്ക് വഹിച്ചു, ബംഗ്ലാദേശിന്റെ തെരുവുകൾ പ്രതിഷേധങ്ങൾക്ക് വാതിൽതുറന്നു. ഒടുവിൽ 1990-ൽ എർഷാദ് രാജിവെച്ചപ്പോൾ ബംഗ്ലാദേശ് ജനാധിപത്യത്തിലേക്ക് തിരിച്ചുവരുന്ന വഴിത്തിരിവ് അതായിരുന്നു.

എന്നാൽ ആ ഐക്യം കുറച്ചുകാലം മാത്രം. 1990കൾ കഴിഞ്ഞപ്പോൾ മത്സരം വീണ്ടും കടുപ്പമായി. തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ വിശ്വാസരഹിതമായി,പാർലമെന്റ് പലപ്പോഴും ബഹിഷ്കാരത്തിലേക്ക് പോയി , തെരുവുകൾ ഹർത്താലുകളും ബന്ദുകളും അക്രമങ്ങളും കൊണ്ട് നിറഞ്ഞു. ഭരണത്തിൽ ഇരുന്നപ്പോഴൊക്കെ ഒരാൾ മറ്റൊരാളെ ദുർബലപ്പെടുത്താൻ നീതി, ഭരണകൂട സംവിധാനങ്ങൾ എന്നിവ ഉപയോഗിച്ചു. ഭരണ വികാസത്തിനേക്കാൾ ലക്ഷ്യം പരസ്പരം ഇല്ലാതാക്കലായി മാറി. ജനാധിപത്യ സ്ഥാപനങ്ങൾ ക്രമേണ ക്ഷയിച്ചു.

ഈ സംഘർഷത്തിലെ പ്രധാന വഴിത്തിരിവായിരുന്നു ‘കെയർടേക്കർ’ സർക്കാർ സംവിധാനം. സ്വതന്ത്രവും നീതിയുക്തവുമായ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഉറപ്പാക്കാനെന്ന പേരിൽ നിലവിൽവന്നത്. എന്നാൽ തുടർന്ന് അത് മറ്റൊരു രാഷ്ട്രീയ ആയുധമായി മാറി. ഖാലിദ അതിനെ നിലനിർത്താനായി ഉറച്ചു. അധികാരത്തിൽ എത്തിയ ഹസീന അതിനെ ഭരണഘടനാ ഭേദഗതിയിലൂടെ നീക്കി, ഇത് വീണ്ടും പ്രതിഷേധങ്ങളും സംഘർഷങ്ങളും വളർത്തി. 2007-ൽ സൈനിക പിന്തുണയുള്ള ഇടക്കാല സർക്കാർ ഇരുവരെയും അഴിമതി കേസുകളിലൂടെ അറസ്റ്റ് ചെയ്തതോടെ രാഷ്ട്രീയസാഹചര്യം ഏറ്റവും വഴിത്തിരിവിലായി.

2010-കളോടെ ഈ മത്സരത്തിലെ ഭാരം ഒരു വശത്തേക്ക് കുതിച്ചു. ഷെയ്ഖ് ഹസീന ആധിപത്യം ഉറപ്പിച്ചു, ധാക്കയുടെ ഭരണകേന്ദ്രത്തിൽ അവാമി ലീഗിന് അപൂർവ ശക്തി കൈവന്നു. സാമ്പത്തിക പുരോഗതിയും വികസനപദ്ധതികളും സർക്കാരിന് പിന്തുണയായിരുന്നു. അതേ സമയം, മാധ്യമനിയന്ത്രണം, പ്രതിപക്ഷ അടിച്ചമർത്തൽ, നീതിന്യായവ്യവസ്ഥയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യനഷ്ടം തുടങ്ങിയ ആരോപണങ്ങളും ഉയർന്നു. ഖാലിദ സിയ അഴിമതിക്കേസുകളിൽ ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ടതോടെ ജയിലിലകപ്പെട്ടു, ബിഎൻപി നേതൃകേന്ദ്രവും രാഷ്ട്രീയ ശക്തിയും ചുരുങ്ങി. ഒരുകാലത്ത് സമബലമുള്ള ബീഗങ്ങളുടെ പോരാട്ടം പിന്നീട് ഏകാധിപത്യരൂപത്തിലേക്കാണ് മാറിയത്.

2024 ൽ സംഭവിച്ച രാഷ്ട്രീയ ഭൂചലനം ഏവരെയും അത്ഭുതപ്പെടുത്തി. ശക്തമായ പ്രതിഷേധങ്ങളും ജനകീയ അസമാധാനവും ഉയർന്നപ്പോൾ ഹസീനയുടെ ദീർഘകാല സർക്കാരിന് അവസാനം വന്നു. അവർക്കു പിന്നാലെ തന്നെ, വീട്ടുതടങ്കലിലായിരുന്ന ഖാലിദ സിയയെ മോചിപ്പിക്കപ്പെട്ടു. 2025 തുടക്കത്തോടെ കോടതികൾ അവരെ കുറ്റവിമുക്തയാക്കി, മകൻ താരിഖ് റഹ്മാനുമായി ചേർന്ന് ബിഎൻപിയുടെ വീണ്ടെടുപ്പിന്റെ പ്രതീകമായി അവർ ഉയർന്നു. പക്ഷേ, ആ തിരിച്ചു വരവ് അധികനേരം നീണ്ടില്ല. 2025-ൽ ദീർഘകാല അസുഖത്തെ തുടർന്ന് ഖാലിദ സിയ വിടപറഞ്ഞു. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കാലത്തിന്റെ കവാടത്തിൽ വന്ന ഈ മരണം ബംഗ്ലാദേശിന്റെ രാഷ്ട്രീയ വഴികാട്ടിയെ വീണ്ടും മാറ്റിമറിക്കുമെന്നാണ് വിലയിരുത്തൽ.

ഇന്ന് ബംഗ്ലാദേശിന്റെ സമകാലീന രാഷ്ട്രീയം മനസ്സിലാക്കണമെങ്കിൽ, ബീഗം ഹസീനയും ബീഗം ഖാലിദയും തമ്മിലുള്ള ആ ദീർഘവൈരത്തിന്റെ പടലങ്ങൾ തിരിച്ചറിയണം. അത് അധികാരത്തിനായുള്ള പോരാട്ടമാത്രമല്ലായിരുന്നു ചരിത്രം, കുടുംബപാരമ്പര്യം, സ്വത്വദർശനം, പ്രതികാരം, ജനാധിപത്യത്തിന്റെ ഭാവി എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു വലിയ ഏറ്റുമുട്ടൽ. ഒരാൾ വിജയിച്ചപോലും അതിന്റെ വില ഒരു ജനതയുടെ രാഷ്ട്രീയസംസ്ഥാനം തന്നെ കൊടുത്തുവെന്ന യാഥാർത്ഥ്യം ബംഗ്ലാദേശ് ചരിത്രം സാക്ഷ്യപ്പെടുന്നു.
The post രക്തവും അധികാരവും പെയ്തിറങ്ങിയ നാല് പതിറ്റാണ്ടുകൾ! ബംഗ്ലാദേശിന്റെ വിധിയെഴുതിയ രണ്ട് ‘ബീഗങ്ങൾ’; ഇത് പകയുടെ ചരിത്രം! appeared first on Express Kerala.