തോക്ക് താഴ്ത്തിയതല്ല, പുതിയൊരു യുദ്ധത്തിന് കോപ്പുകൂട്ടുന്നതാണ്! ഇറാനിൽ നടക്കുന്ന നിർണായക അഴിച്ചുപണികൾ എന്ത് സൂചിപ്പിക്കുന്നു?

ഒരു യുദ്ധം അവസാനിക്കുമ്പോഴാണ് സാധാരണയായി രാജ്യങ്ങൾ സൈനിക കമാൻഡർമാരെ മാറ്റുന്നത്. എന്നാൽ ഇറാനിൽ ഇപ്പോൾ സംഭവിക്കുന്നത് അതിന്റെ വിപരീതമാണ്. വെടിയൊച്ചകൾ താൽക്കാലികമായി കുറഞ്ഞുവെങ്കിലും, ​ഇറാനിലെ അധികാരകേന്ദ്രങ്ങളിൽ യുദ്ധത്തിന്റെ അടുത്ത ഘട്ടത്തിനുള്ള ഒരുക്കങ്ങൾ ശക്തമാകുകയാണ്. അമേരിക്കയുമായുള്ള 60 ദിവസത്തെ ധാരണ പരാജയപ്പെട്ടതിനു പിന്നാലെ, ഇറാൻ പരമോന്നത നേതാവ് മുജ്തബ ഖമേനി നടത്തിയ ഉന്നതതല സൈനിക-സുരക്ഷാ നിയമനങ്ങൾ ഒരു വലിയ ചോദ്യമാണ് ഉയർത്തുന്നത്, ഇറാൻ സമാധാനത്തിലേക്കാണോ നീങ്ങുന്നത്, അതോ കൂടുതൽ ദൈർഘ്യമേറിയ ഏറ്റുമുട്ടലിനായി സ്വയം പുനഃസംഘടിപ്പിക്കുകയാണോ? നിലവിലെ നീക്കങ്ങളെ നിരീക്ഷിക്കുന്ന വിദഗ്ധർ പറയുന്നത്, ഇത് വെറും ഉദ്യോഗസ്ഥ മാറ്റമല്ലെന്നും യുദ്ധം വീണ്ടും ശക്തമാകാനുള്ള സാധ്യത കണക്കിലെടുത്തുള്ള അധികാര-സുരക്ഷാ പുനഃക്രമീകരണമാണെന്നുമാണ്.

2026 ജൂണിൽ അമേരിക്കയും ഇറാനും തമ്മിൽ ഉണ്ടായ 14 പോയിന്റുള്ള ധാരണ യുദ്ധത്തിന് ഒരു താൽക്കാലിക ഇടവേള നൽകുമെന്ന പ്രതീക്ഷ ഉയർത്തിയിരുന്നു. 60 ദിവസത്തിനുള്ളിൽ സ്ഥിരമായ ഒരു കരാറിലെത്തുക, ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് വീണ്ടും വാണിജ്യ ഗതാഗതത്തിനായി തുറക്കുക, അമേരിക്കയുടെ നാവിക ഉപരോധം പിൻവലിക്കുക, ഇറാന്റെ ആണവപദ്ധതി ഉൾപ്പെടെയുള്ള സുരക്ഷാ വിഷയങ്ങളിൽ ചർച്ച നടത്തുക തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങളായിരുന്നു ധാരണയുടെ പ്രധാന ഭാഗങ്ങൾ. ഇറാന്റെ സാമ്പത്തിക പുനർനിർമാണത്തിനായി വലിയ തോതിലുള്ള ധനസഹായം നൽകുന്നതിനെക്കുറിച്ചും ചർച്ചയുണ്ടായിരുന്നു. എന്നാൽ ആ 60 ദിവസത്തെ സമയപരിധി ഓഗസ്റ്റ് 17-ന് അവസാനിച്ചപ്പോൾ സ്ഥിരമായ സമാധാനകരാർ യാഥാർഥ്യമായില്ല.

ഇതോടെ ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് തന്നെ വീണ്ടും സംഘർഷത്തിന്റെ കേന്ദ്രമായി മാറി. പേർഷ്യൻ ഗൾഫിനെയും ഒമാൻ ഉൾക്കടലിനെയും ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ഈ ഇടുങ്ങിയ ജലപാത ആഗോള എണ്ണവിതരണത്തിന് അത്യന്തം നിർണായകമാണ്. യുദ്ധത്തിന് മുമ്പ് ലോകത്തിലെ വലിയൊരു വിഹിതം എണ്ണ ഗതാഗതം ഈ വഴിയിലൂടെയായിരുന്നു. ഇപ്പോൾ കടലിടുക്കിലൂടെയുള്ള കപ്പൽ ഗതാഗതം ഗണ്യമായി കുറഞ്ഞതോടെ എണ്ണവിലയിലും ആഗോള വിതരണ ശൃംഖലയിലും ആശങ്ക ഉയർന്നിട്ടുണ്ട്. ഓഗസ്റ്റ് 18-ന് എണ്ണവില വീണ്ടും ഉയർന്നത് അമേരിക്ക–ഇറാൻ സമാധാനശ്രമങ്ങൾ പരാജയപ്പെടുമെന്ന ഭയത്തിന്റെ നേരിട്ടുള്ള പ്രതിഫലനമായാണ് വിപണികൾ കണ്ടത്.

ഈ സാഹചര്യത്തിലാണ് മുജ്തബ ഖമേനി നടത്തിയ സൈനിക നിയമനങ്ങൾക്ക് പ്രത്യേക പ്രാധാന്യം ലഭിക്കുന്നത്. ഇറാൻ–ഇറാഖ് യുദ്ധകാലത്ത് ഇസ്ലാമിക് റെവല്യൂഷണറി ഗാർഡുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് നിർണായക പങ്കുവഹിച്ച മൊഹ്‌സെൻ റെസായിയെ സുപ്രീം നാഷണൽ സെക്യൂരിറ്റി കൗൺസിലിന്റെ സെക്രട്ടറിയായി നിയമിച്ചതാണ് ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ നീക്കങ്ങളിൽ ഒന്ന്. യുദ്ധാനുഭവമുള്ള ഒരു പഴയ തലമുറയിലെ കമാൻഡറായ റെസായിയുടെ തിരിച്ചുവരവ് ഇറാന്റെ സുരക്ഷാ നയത്തിൽ സൈനിക പരിചയത്തിനും കടുത്ത നിലപാടിനും വീണ്ടും കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം ലഭിക്കുന്നുവെന്ന സൂചനയായി വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു. പുതിയ നിയമനങ്ങൾ പഴയ സുരക്ഷാ സംവിധാനത്തെ വീണ്ടും ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതാണെന്നാണ് ചില വിദഗ്ധരുടെ വിലയിരുത്തൽ.

മറ്റൊരു ശ്രദ്ധേയമായ പേര് ഹൊസൈൻ തായ്ബിന്റേതാണ്. മുൻ ഇന്റലിജൻസ് മേധാവിയായിരുന്ന തായ്ബിനെ ബാസിജിന്റെ നേതൃത്വത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നത് ആഭ്യന്തര സുരക്ഷയ്ക്ക് ഇറാൻ നൽകുന്ന പ്രാധാന്യം വ്യക്തമാക്കുന്നതാണ്. ഇറാനിലെ ഇസ്ലാമിക് റെവല്യൂഷണറി ഗാർഡുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ശക്തമായ അർദ്ധസൈനിക ശൃംഖലയാണ് ബാസിജ്. രാജ്യത്തിനകത്തെ പ്രതിഷേധങ്ങളെയും രാഷ്ട്രീയ എതിർപ്പുകളെയും നേരിടുന്നതിൽ ഈ സംവിധാനത്തിന് വലിയ പങ്കുണ്ട്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ തായ്ബിന്റെ തിരിച്ചുവരവ് വിദേശയുദ്ധത്തിനുള്ള ഒരുക്കം മാത്രമല്ല, യുദ്ധസാഹചര്യത്തിൽ ആഭ്യന്തര സ്ഥിരത ഉറപ്പാക്കാനുള്ള ശ്രമമായും കാണാം.

ഇവിടെ മറ്റൊരു പ്രധാന കാര്യം കൂടി ശ്രദ്ധിക്കണം. മുജ്തബ ഖമേനി ഒരേസമയം നിരവധി നിർണായക സൈനിക സ്ഥാനങ്ങളാണ് പുനഃസംഘടിപ്പിച്ചത്. പുതിയ സായുധസേനാ ജനറൽ സ്റ്റാഫ് മേധാവി, റെവല്യൂഷണറി ഗാർഡിന്റെ നേതൃത്വം, റെവല്യൂഷണറി ഗാർഡിന്റെ നാവിക കമാൻഡ് തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ പുതിയ നിയമനങ്ങൾ നടന്നു. കൂടാതെ സായുധസേനാ ജനറൽ സ്റ്റാഫിനെയും ഖാത്തം അൽ-അൻബിയ സെൻട്രൽ ഹെഡ്ക്വാർട്ടേഴ്സിനെയും കൂടുതൽ ഏകോപിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള നടപടികളും ആരംഭിച്ചു. യുദ്ധത്തിനിടെ ഉണ്ടായ കമാൻഡ് വിടവുകൾ അടയ്ക്കുകയും സൈനിക തീരുമാനമെടുക്കൽ കൂടുതൽ കേന്ദ്രീകരിക്കുകയും ചെയ്യുക എന്നതാണ് ഇതിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യങ്ങളിലൊന്നായി വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്.

അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഈ നിയമനങ്ങളെ വെറും “ഹാർഡ്ലൈനർമാരുടെ തിരിച്ചുവരവ്” എന്നൊറ്റ വാചകത്തിൽ ഒതുക്കുന്നത് ശരിയാകില്ല. യുദ്ധം ഇറാന്റെ സൈനിക സംവിധാനത്തിന് വലിയ സമ്മർദ്ദം സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുകയാണ്. അത്തരം സാഹചര്യത്തിൽ പരിചയസമ്പന്നരായ കമാൻഡർമാരെ മുൻനിരയിലെത്തിക്കുന്നത് കമാൻഡ് ഘടന പുനഃസ്ഥാപിക്കാനും വിവിധ സൈനിക വിഭാഗങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ഏകോപനം മെച്ചപ്പെടുത്താനും ലക്ഷ്യമിട്ടുള്ള യാഥാർഥ്യബോധമുള്ള നടപടിയാകാം. എന്നാൽ ഒരേസമയം, ചർച്ചകളിൽ ഇറാന്റെ നിലപാട് കൂടുതൽ കടുപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള രാഷ്ട്രീയ സന്ദേശവും ഇതിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നുവെന്ന് വിദഗ്ധർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു.

മൊഹ്‌സെൻ റെസായിയുടെ നിയമനം ഇതിന്റെ ഏറ്റവും വ്യക്തമായ ഉദാഹരണമാണ്. റെസായി വെറും ഒരു സൈനിക ഉദ്യോഗസ്ഥനല്ല; ഇറാൻ–ഇറാഖ് യുദ്ധത്തിന്റെ അനുഭവസമ്പത്തുള്ള വ്യക്തിയാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ-സൈനിക സമീപനം ചരിത്രപരമായി കൂടുതൽ കടുത്ത നിലപാടുകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ഇപ്പോൾ അദ്ദേഹം ദേശീയ സുരക്ഷാ കൗൺസിലിന്റെ തലപ്പത്ത് എത്തിയിരിക്കുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ, അമേരിക്കയുമായുള്ള ചർച്ചകളിൽ ഇറാൻ സൈനിക ശക്തിയെ പിന്നിലാക്കി നയതന്ത്രത്തിൽ മാത്രം ആശ്രയിക്കില്ലെന്ന സന്ദേശം പുറത്തേക്ക് പോകുന്നു. അതേസമയം, റെസായി പോലുള്ള ഒരാൾ ചർച്ചാ മേശയിൽ ഇരിക്കുമ്പോൾ അത് ഇറാന്റെ സുരക്ഷാ കണക്കുകൂട്ടലുകളെ കൂടുതൽ യാഥാർഥ്യബോധത്തോടെ അവതരിപ്പിക്കാനുള്ള ശ്രമമായും വ്യാഖ്യാനിക്കാം.

ഇതിലാണ് നിലവിലെ പ്രതിസന്ധിയുടെ ഏറ്റവും അപകടകരമായ വശം. അമേരിക്കയ്ക്ക് ഇറാന്റെ ആണവശേഷിയും സൈനിക ശക്തിയും നിയന്ത്രിക്കണമെന്നാണ് പ്രധാന ലക്ഷ്യങ്ങളിലൊന്ന്. ഇറാനാകട്ടെ ഉപരോധം, നാവിക ഉപരോധം, സൈനിക സമ്മർദ്ദം എന്നിവ അവസാനിപ്പിക്കുകയും ഹോർമുസിൽ തങ്ങളുടെ സ്വാധീനം സംരക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെടുന്നു. ഇരു രാജ്യങ്ങളും തങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാന ആവശ്യങ്ങളിൽ നിന്ന് പിന്നോട്ടുപോകാൻ തയ്യാറാകാത്ത സാഹചര്യത്തിൽ, ഒരു താൽക്കാലിക വെടിനിർത്തൽ സ്ഥിരമായ സമാധാനത്തിലേക്ക് മാറുന്നതിനുപകരം അടുത്ത ഘട്ടത്തിലുള്ള സംഘർഷത്തിനുള്ള ഇടവേളയായി മാറാനുള്ള സാധ്യതയാണ് ഇപ്പോൾ ഉയരുന്നത്.

ഇറാന്റെ ആഭ്യന്തര രാഷ്ട്രീയത്തിലും ഈ മാറ്റങ്ങൾക്ക് വലിയ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. യുദ്ധകാലത്ത് ഒരു ഭരണകൂടത്തിന് പുറത്തുനിന്നുള്ള ശത്രുവിനെ നേരിടുന്നതിനൊപ്പം അകത്തുള്ള അസ്ഥിരതയും നിയന്ത്രിക്കേണ്ടിവരും. ബാസിജ് പോലുള്ള സംവിധാനങ്ങളെ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിലൂടെ പ്രതിഷേധങ്ങളെയും രാഷ്ട്രീയ എതിർപ്പുകളെയും നിയന്ത്രിക്കാൻ ഭരണകൂടം കൂടുതൽ തയ്യാറെടുക്കുകയാണെന്ന സന്ദേശം ലഭിക്കുന്നു.അതായത് മുജ്തബ ഖമേനിയുടെ പുതിയ ഘടനയ്ക്ക് രണ്ട് മുഖങ്ങളുണ്ട് പുറത്തേക്ക് അമേരിക്കയ്‌ക്കെതിരായ പ്രതിരോധം, അകത്തേക്ക് ഭരണകൂടത്തിന്റെ നിയന്ത്രണം ഉറപ്പാക്കൽ എന്നിവയാണത്.

മുജ്തബ ഖമേനിയുടെ നേതൃത്വത്തിന്റെ സ്വഭാവവും ഇവിടെ നിർണായകമാണ്. പിതാവ് അലി ഖമേനിയുടെ മരണത്തിനു ശേഷം അധികാരത്തിലെത്തിയ മുജ്തബയ്ക്ക് സൈനിക-സുരക്ഷാ സംവിധാനത്തിൽ സ്വന്തം നിയന്ത്രണം ഉറപ്പാക്കേണ്ടതുണ്ട്. അതിനായി വിശ്വസ്തരായ പഴയ തലമുറയിലെ കമാൻഡർമാരെ നിർണായക സ്ഥാനങ്ങളിൽ എത്തിക്കുന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ അധികാരത്തെ സ്ഥാപനപരമായി ശക്തിപ്പെടുത്താനുള്ള മാർഗമായിരിക്കാം. യുദ്ധത്തിൽ പരിചയമുള്ള ഈ വിഭാഗം പുതിയ പരമോന്നത നേതാവിന് രാഷ്ട്രീയ പിന്തുണയും സുരക്ഷാ സംവിധാനത്തിനുള്ളിൽ വിശ്വാസ്യതയും നൽകാൻ കഴിയുന്നവരാണ്.

ഇതോടൊപ്പം, അമേരിക്കൻ നിലപാടുകളും പ്രതിസന്ധിയെ കൂടുതൽ സങ്കീർണമാക്കുന്നു. 60 ദിവസത്തെ ധാരണ നീട്ടാനുള്ള സാധ്യത അമേരിക്ക നിരസിച്ചതായും ഇറാൻ വീണ്ടും കൂടുതൽ ആക്രമണാത്മകമായ സൈനിക നിലപാടിലേക്ക് നീങ്ങുമെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചതായും ഏറ്റവും പുതിയ റിപ്പോർട്ടുകൾ പറയുന്നു. അതിനാൽ ഇപ്പോഴത്തെ ഘട്ടം സമാധാനകരാറിനും തുറന്ന യുദ്ധത്തിനും ഇടയിലുള്ള അതീവ അപകടകരമായ മേഖലയാണ്. പിന്നാമ്പുറ ചർച്ചകൾ തുടരുന്നുണ്ടെങ്കിലും, പൊതുവേദിയിലെ പരസ്പര ഭീഷണികൾ ഇരുരാജ്യങ്ങൾക്കും വിട്ടുവീഴ്ച ചെയ്യാനുള്ള രാഷ്ട്രീയ ഇടം കുറയ്ക്കുകയാണ്.

ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിന്റെ ഭാവിയാണ് ഈ മുഴുവൻ പ്രതിസന്ധിയുടെയും നിർണായക താക്കോൽ. ജൂൺ മാസത്തെ ധാരണയിൽ തന്നെ കടലിടുക്കിലൂടെ വാണിജ്യ കപ്പലുകളുടെ സുരക്ഷിത ഗതാഗതം പുനഃസ്ഥാപിക്കാനും ഭാവിയിലെ ഭരണ-സമുദ്രസേവന ക്രമീകരണങ്ങളെക്കുറിച്ച് ഒമാനുമായി ചർച്ച നടത്താനും വ്യവസ്ഥകളുണ്ടായിരുന്നു. എന്നാൽ ധാരണ തകർന്നതോടെ ഹോർമുസ് വീണ്ടും അമേരിക്കയും ഇറാനും തമ്മിലുള്ള ശക്തിപരീക്ഷണത്തിന്റെ പ്രതീകമായി മാറി.

അതുകൊണ്ട്, മുജ്തബ ഖമേനിയുടെ സൈനിക അഴിച്ചുപണിയെ ഒരു കാര്യമായി മാത്രം വായിക്കാനാവില്ല. അത് ഒരേസമയം യുദ്ധാനന്തര കമാൻഡ് ഘടന പുനർനിർമിക്കുന്ന നടപടിയും, അമേരിക്കയുമായുള്ള ഭാവി ചർച്ചകൾക്കുള്ള ശക്തി വർധിപ്പിക്കുന്ന തന്ത്രവും, ആഭ്യന്തര സുരക്ഷ കർശനമാക്കാനുള്ള നീക്കവും, പുതിയ പരമോന്നത നേതാവിന്റെ അധികാരം ഉറപ്പിക്കുന്ന രാഷ്ട്രീയ നടപടിയും ആകാം. എന്നാൽ ഇതിൽ ഏറ്റവും ആശങ്കപ്പെടുത്തുന്ന സന്ദേശം വ്യക്തമാണ് ഇറാൻ ഇനി അടുത്ത ഏറ്റുമുട്ടൽ ഉണ്ടാകില്ലെന്ന പ്രതീക്ഷയിൽ തന്റെ സൈനിക സംവിധാനത്തെ ശാന്തമാക്കുന്നില്ല, മറിച്ച് വീണ്ടും സംഘർഷം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടാൽ അതിനെ നേരിടാൻ തയ്യാറെടുക്കുകയാണ്.

ഇനി നിർണായകമാകുന്നത് അമേരിക്കയും ഇറാനും ഈ “ശക്തിയുടെ ഭാഷ” എത്രത്തോളം മുന്നോട്ടുകൊണ്ടുപോകും എന്നതാണ്. ഒരു ഘട്ടത്തിൽ ഇരുപക്ഷവും ചർച്ചയിലേക്ക് മടങ്ങിയാൽ, പുതിയ സൈനിക നേതൃത്വത്തിന് ഇറാന്റെ വിലപേശൽ ശക്തി വർധിപ്പിച്ചേക്കാം. എന്നാൽ ഹോർമുസ് വീണ്ടും അടഞ്ഞുകിടക്കുകയും സൈനിക ആക്രമണങ്ങൾ പുനരാരംഭിക്കുകയും ചെയ്താൽ, ഇപ്പോഴത്തെ നിയമനങ്ങൾ വെറും ഭരണപരമായ മാറ്റങ്ങളല്ല, അടുത്ത യുദ്ധഘട്ടത്തിനുള്ള തയ്യാറെടുപ്പുകളായിരുന്നുവെന്ന് തെളിയിക്കപ്പെടും. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഇറാനിലെ ഓരോ സൈനിക നിയമനവും ഇപ്പോൾ മധ്യപൂർവദേശത്തിന്റെ മാത്രമല്ല, ആഗോള എണ്ണവിപണിയുടെയും സമുദ്രവ്യാപാരത്തിന്റെയും സുരക്ഷയുടെയും ഭാവിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിർണായക നീക്കമായി മാറിയിരിക്കുകയാണ്.

The post തോക്ക് താഴ്ത്തിയതല്ല, പുതിയൊരു യുദ്ധത്തിന് കോപ്പുകൂട്ടുന്നതാണ്! ഇറാനിൽ നടക്കുന്ന നിർണായക അഴിച്ചുപണികൾ എന്ത് സൂചിപ്പിക്കുന്നു? appeared first on Express Kerala.