കോൺഗ്രസില്ലാത്ത മൂന്നാം മുന്നണി ? ഡിഎംകെയുടെ നീക്കവും 1967 മുതലുള്ള പരാജയപ്പെട്ട പരീക്ഷണങ്ങളുടെ ചരിത്രവും. ഇന്ത്യ സഖ്യത്തിലെ അസ്വാരസ്യങ്ങൾക്കിടെ പ്രാദേശിക കക്ഷികളെ ഒന്നിപ്പിക്കാനുള്ള നീക്കം; മൂന്നാം മുന്നണിയുടെ പഴയ പരീക്ഷണങ്ങൾ വീണ്ടും ചർച്ചയാകുമ്പോൾ

ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ മൂന്നാം മുന്നണിയുടെ സാധ്യത വീണ്ടും ചർച്ചയാകുകയാണ്. ഡിഎംകെ നേതാവ് കനിമൊഴി തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് അധ്യക്ഷ മമത ബാനർജിയുമായി കൊൽക്കത്തയിൽ കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തിയതോടെയാണ് പുതിയ രാഷ്ട്രീയ നീക്കങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകൾ ശക്തമായത്. ഇതിന് മുമ്പ് കനിമൊഴി ശിവസേന (യുബിടി) നേതാവ് ഉദ്ധവ് താക്കറെയെയും എൻസിപി നേതാവ് സുപ്രിയ സുലെയെയും കണ്ടിരുന്നു.

കോൺഗ്രസിനെ ഒഴിവാക്കി ബിജെപി ഇതര പ്രാദേശിക കക്ഷികളെ ഒന്നിപ്പിച്ച് ഒരു പുതിയ രാഷ്ട്രീയ മുന്നണി രൂപീകരിക്കാനുള്ള സാധ്യതയാണ് ഇതോടെ ചർച്ചയാകുന്നത്.

ഇന്ത്യ സഖ്യത്തിൽ നിന്ന് പുതിയ രാഷ്ട്രീയ ധ്രുവത്തിലേക്ക് ?

കോൺഗ്രസും ഡിഎംകെയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തിലുണ്ടായ മാറ്റമാണ് ഇപ്പോഴത്തെ നീക്കത്തിന്റെ പ്രധാന പശ്ചാത്തലങ്ങളിലൊന്ന്. ഇതോടൊപ്പം തന്നെ, ഇന്ത്യ സഖ്യത്തിലെ പ്രാദേശിക കക്ഷികൾക്കിടയിൽ കോൺഗ്രസിന്റെ നേതൃത്വത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അസ്വാരസ്യങ്ങളും സീറ്റ് വിഭജനം ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിഷയങ്ങളിലെ അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങളും പലപ്പോഴും പുറത്തുവന്നിട്ടുണ്ട്.

ഈ സാഹചര്യത്തിലാണ് ഡിഎംകെ വിവിധ പ്രാദേശിക കക്ഷികളുമായി ആശയവിനിമയം ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നത്. തമിഴ്നാട്ടിൽ ഡിഎംകെ, പശ്ചിമ ബംഗാളിൽ തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ്, ഉത്തർപ്രദേശിൽ സമാജ്‌വാദി പാർട്ടി, മഹാരാഷ്ട്രയിൽ ശിവസേന (യുബിടി), എൻസിപി (എസ്പി) തുടങ്ങിയ കക്ഷികളെ ഒരു പൊതുവേദിയിൽ കൊണ്ടുവരാനാകുമോ എന്നതാണ് പ്രധാന ചോദ്യം.

1967: മൂന്നാം മുന്നണി രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ വിത്തുകൾ

ഇന്ത്യയിലെ കോൺഗ്രസ് വിരുദ്ധ കൂട്ടുകെട്ടുകളുടെ ചരിത്രം 1989ൽ മാത്രം തുടങ്ങുന്നതല്ല.

1967ലെ നിയമസഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പിന് ശേഷം നിരവധി സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ കോൺഗ്രസ് വിരുദ്ധ കക്ഷികൾ ഒന്നിച്ച് സർക്കാരുകൾ രൂപീകരിച്ചു. തമിഴ്നാട്ടിൽ ഡിഎംകെ അധികാരത്തിലെത്തിയതും ഈ ഘട്ടത്തിലാണ്. പ്രാദേശിക കക്ഷികൾക്ക് ദേശീയ രാഷ്ട്രീയത്തിന് പുറത്തുനിന്നും സ്വതന്ത്രമായ രാഷ്ട്രീയ ശക്തിയായി വളരാനാകുമെന്നതിന്റെ പ്രധാന സൂചനയായിരുന്നു ഇത്.

1977ൽ ജനതാ പാർട്ടി രൂപീകരിച്ച് കേന്ദ്രത്തിൽ ആദ്യ കോൺഗ്രസിതര സർക്കാർ അധികാരത്തിലെത്തി. എന്നാൽ ആ പരീക്ഷണം ദീർഘകാലം നിലനിന്നില്ല.

1989–1996: ദേശീയ തലത്തിലെ വലിയ പരീക്ഷണങ്ങൾ

1989ൽ വി.പി. സിങ്ങിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ നാഷണൽ ഫ്രണ്ട് സർക്കാർ രൂപീകരിച്ചു. ഡിഎംകെ, തെലുങ്കുദേശം പാർട്ടി, അസം ഗണ പരിഷത്ത് തുടങ്ങിയ പ്രാദേശിക കക്ഷികൾക്ക് ഇതിൽ പ്രധാന പങ്കുണ്ടായിരുന്നു. ബിജെപിയും ഇടതുപക്ഷവും പുറത്തുനിന്ന് പിന്തുണ നൽകി.

1996ൽ വീണ്ടും സമാനമായ രാഷ്ട്രീയ സാഹചര്യം രൂപപ്പെട്ടു. ബിജെപി ഏറ്റവും വലിയ ഒറ്റക്കക്ഷിയായെങ്കിലും ഭൂരിപക്ഷം തെളിയിക്കാനായില്ല. തുടർന്ന് ഡിഎംകെ ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിവിധ പ്രാദേശിക-ഇടതുപക്ഷ കക്ഷികൾ ചേർന്ന് യുണൈറ്റഡ് ഫ്രണ്ട് സർക്കാർ രൂപീകരിച്ചു. എച്ച്.ഡി. ദേവഗൗഡയും പിന്നീട് ഐ.കെ. ഗുജ്റാളും പ്രധാനമന്ത്രിമാരായി.

എന്നാൽ ആഭ്യന്തര വൈരുധ്യങ്ങളും പുറത്തുനിന്നുള്ള പിന്തുണയുടെ രാഷ്ട്രീയവും സർക്കാരിന്റെ സ്ഥിരതയെ ബാധിച്ചു. 1998ൽ യുണൈറ്റഡ് ഫ്രണ്ട് സർക്കാർ അവസാനിച്ചു.

2009 മുതൽ: മൂന്നാം മുന്നണി വീണ്ടും വീണ്ടും

2009ൽ ഇടതുപക്ഷത്തിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ മറ്റൊരു മൂന്നാം മുന്നണി പരീക്ഷണം നടന്നു. 2013ൽ മമത ബാനർജി കോൺഗ്രസിനും ബിജെപിക്കും പുറത്തുള്ള പ്രാദേശിക കക്ഷികളെ ഉൾപ്പെടുത്തി ഒരു ഫെഡറൽ മുന്നണി എന്ന ആശയം മുന്നോട്ടുവച്ചു.

2018–19 കാലത്ത് കെ. ചന്ദ്രശേഖർ റാവുവും സമാനമായ ഫെഡറൽ മുന്നണിക്കായി പ്രാദേശിക നേതാക്കളുമായി ചർച്ച നടത്തി. 2024ന് മുമ്പ് അരവിന്ദ് കെജ്രിവാളും വിവിധ പ്രതിപക്ഷ സംസ്ഥാന സർക്കാരുകളെ ഉൾപ്പെടുത്തി ഒരു പുതിയ രാഷ്ട്രീയ ഏകോപനത്തിനുള്ള ആശയം മുന്നോട്ടുവച്ചിരുന്നു.

എന്നാൽ ഇവയൊന്നും കോൺഗ്രസിനും ബിജെപിക്കും പുറത്തുള്ള സ്ഥിരമായ ദേശീയ ബദലായി തിരഞ്ഞെടുപ്പിലേക്ക് മുന്നേറിയില്ല.

എന്തുകൊണ്ടാണ് ഇത്തവണത്തെ നീക്കം ശ്രദ്ധേയം ?

മുൻകാല ശ്രമങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, ഇത്തവണ ഒരു പ്രധാന ദേശീയ പ്രതിപക്ഷ സഖ്യമായിരുന്ന ഇന്ത്യ സഖ്യത്തിൽ നിന്നുള്ള ചില പ്രാദേശിക കക്ഷികളെ കേന്ദ്രീകരിച്ചാണ് ചർച്ചകൾ നടക്കുന്നത്.

അതുകൊണ്ടുതന്നെ കനിമൊഴിയുടെ കൂടിക്കാഴ്ചകൾ വെറും സൗഹൃദ രാഷ്ട്രീയ കൂടിക്കാഴ്ചകളായി കാണാനാകുമോ, അതോ പുതിയൊരു രാഷ്ട്രീയ ധ്രുവീകരണത്തിന്റെ തുടക്കമാണോ എന്നതാണ് പ്രധാന ചോദ്യം.

പ്രതിപക്ഷ വോട്ട് വിഭജിച്ചാൽ ബിജെപിക്ക് ഗുണം?

മൂന്നാം മുന്നണി യാഥാർഥ്യമാകുകയാണെങ്കിൽ അതിന്റെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട രാഷ്ട്രീയ പ്രത്യാഘാതം വോട്ട് വിഭജനമായിരിക്കും.

കോൺഗ്രസും പുതിയ മുന്നണിയും ഒരേ മണ്ഡലങ്ങളിൽ ബിജെപിക്കെതിരെ മത്സരിച്ചാൽ ബിജെപി വിരുദ്ധ വോട്ടുകൾ വിഭജിക്കപ്പെടാം. ഫസ്റ്റ്-പാസ്റ്റ്-ദ-പോസ്റ്റ് സംവിധാനത്തിൽ ചെറിയ വോട്ടുവ്യത്യാസം പോലും സീറ്റുകളുടെ ഫലത്തെ മാറ്റാൻ കഴിയുന്നതിനാൽ, ഈ വിഭജനം പല മണ്ഡലങ്ങളിലും നിർണായകമാകാം.

അതേസമയം, ശക്തമായ സംസ്ഥാനതല അടിത്തറയുള്ള പ്രാദേശിക കക്ഷികൾക്ക് സ്വന്തം നിലയിൽ മത്സരിക്കുന്നത് കൂടുതൽ സീറ്റുകളിലേക്ക് വഴിതുറക്കാനും സാധ്യതയുണ്ട്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ ഈ നീക്കത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വാധീനം ഓരോ സംസ്ഥാനത്തെയും രാഷ്ട്രീയ സാഹചര്യത്തെ ആശ്രയിച്ചായിരിക്കും.

ചരിത്രം ആവർത്തിക്കുമോ ?

മൂന്നാം മുന്നണിയുടെ ചരിത്രം ഒരു കാര്യം വ്യക്തമാക്കുന്നു: വ്യത്യസ്ത പ്രാദേശിക കക്ഷികളെ ഒരുമിപ്പിക്കുന്നത് എളുപ്പമല്ല. നേതൃത്വ പ്രശ്നം, സീറ്റ് വിഭജനം, പൊതുവായ രാഷ്ട്രീയ അജണ്ട, പരസ്പര മത്സരങ്ങൾ എന്നിവയാണ് ഇത്തരം മുന്നണികൾ നേരിട്ട പ്രധാന വെല്ലുവിളികൾ.

അതുകൊണ്ട് കനിമൊഴി–മമത കൂടിക്കാഴ്ചയെ ഉടൻ ഒരു പുതിയ ദേശീയ മുന്നണിയുടെ രൂപീകരണമായി കാണുന്നതിനേക്കാൾ, ഇന്ത്യൻ പ്രതിപക്ഷ രാഷ്ട്രീയത്തിലെ മറ്റൊരു പുനഃക്രമീകരണ ശ്രമമായി കാണുന്നതാണ് ഇപ്പോഴത്തെ ഘട്ടത്തിൽ കൂടുതൽ കൃത്യം.

1967 മുതൽ പല രൂപങ്ങളിൽ പരീക്ഷിക്കപ്പെട്ട മൂന്നാം മുന്നണി രാഷ്ട്രീയം 2026ൽ വീണ്ടും തിരിച്ചുവരുമോ എന്നതാണ് ഇനി ഉയരുന്ന ചോദ്യം.