മേഘങ്ങളിൽ മുഖങ്ങളും മൃഗങ്ങളെയും കാണാറുണ്ടോ? നിങ്ങളുടെ തലച്ചോറിന്റെ ഈ കഴിവിന് പിന്നിൽ ഒരു ശാസ്ത്രമുണ്ട്! | Pareidolia
നീലാകാശത്ത് ഒഴുകുന്ന മേഘങ്ങളിലേക്ക് നോക്കുമ്പോൾ ചിലപ്പോൾ അവിടെ ഒരു മനുഷ്യന്റെ മുഖമോ മൃഗത്തിന്റെ രൂപമോ ഏതെങ്കിലും വസ്തുവിന്റെ ആകൃതിയോ കാണാറുണ്ടോ? മേഘങ്ങളിൽ മാത്രം അല്ല, ചുമരുകളിലെ പാടുകളിലും മരങ്ങളുടെ രൂപങ്ങളിലും പാറകളിലും പോലും മനുഷ്യർക്ക് പരിചിതമായ രൂപങ്ങൾ തോന്നാറുണ്ട്. യാദൃശ്ചികമായ ആകൃതികളിൽ പരിചിതമായ വസ്തുക്കളെ തിരിച്ചറിയുന്ന ഈ പ്രതിഭാസത്തിന് ശാസ്ത്രത്തിൽ ‘പാരിഡോളിയ’ (Pareidolia) എന്നാണ് പേര്.
ഇത് വെറും ഭാവനയല്ല. ചുറ്റുമുള്ള ദൃശ്യങ്ങളിൽ അർഥവും രൂപവും കണ്ടെത്താനുള്ള മനുഷ്യ മസ്തിഷ്കത്തിന്റെ സ്വാഭാവിക പ്രവണതയാണിത്. മേഘങ്ങളിൽ ആടിനെയോ നായയെയോ മുഖത്തെയോ കാണുന്നതുപോലെ, ചിലപ്പോൾ ശബ്ദങ്ങളിലും പരിചിതമായ വാക്കുകളോ ശബ്ദങ്ങളോ കേൾക്കുന്നതായി തോന്നാം. അതായത് കണ്ണുകൾ കാണുന്ന അസംഘടിതമായ രൂപങ്ങൾക്ക് മസ്തിഷ്കം തന്നെ ഒരു അർഥം നൽകുകയാണ്.
മേഘത്തിൽ മുഖം കാണുന്നത് എങ്ങനെ?
മനുഷ്യ മസ്തിഷ്കം ചുറ്റുപാടുകളിൽ നിന്ന് ലഭിക്കുന്ന വിവരങ്ങളെ വെറുതെ രേഖപ്പെടുത്തുന്നില്ല. അവയെ വേഗത്തിൽ ക്രമീകരിച്ച് അർഥമുള്ള രൂപങ്ങളാക്കി മാറ്റാൻ ശ്രമിക്കുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് മനുഷ്യന്റെ മുഖം തിരിച്ചറിയുന്നതിൽ മസ്തിഷ്കത്തിന് അതിശയകരമായ കഴിവുണ്ട്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ രണ്ട് പാടുകളും ഒരു വളഞ്ഞ വരയും കണ്ടാൽ പോലും അതിനെ കണ്ണും മൂക്കും വായുമുള്ള ഒരു മുഖമായി തോന്നാം. ഇതിൽ കൗതുകകരമായ മറ്റൊരു കാര്യമുണ്ട്. മസ്തിഷ്കത്തിലെ Fusiform Face Area എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഭാഗം യഥാർഥ മുഖം കാണുമ്പോൾ സജീവമാകുന്നതുപോലെ, യാദൃശ്ചികമായ രൂപത്തിൽ മുഖം കാണുമ്പോഴും സജീവമാകുന്നതായി മസ്തിഷ്ക പഠനങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഇത് സംഭവിക്കുന്നത് വളരെ വേഗത്തിലാണ്—ഏകദേശം 170 മില്ലിസെക്കൻഡിനുള്ളിൽ.
പാരിഡോളിയ രോഗത്തിന്റെ ലക്ഷണമല്ല
ഒരു കാലത്ത് യാദൃശ്ചിക രൂപങ്ങളിൽ പരിചിതമായ ചിത്രങ്ങൾ കാണുന്നത് മാനസികാരോഗ്യ പ്രശ്നങ്ങളുമായും ചില രോഗാവസ്ഥകളുമായും ബന്ധപ്പെടുത്തി കണ്ടിരുന്നു. എന്നാൽ സാധാരണ സാഹചര്യത്തിൽ മേഘങ്ങളിലോ ചുമരുകളിലോ മുഖങ്ങൾ കാണുന്നത് അസാധാരണമായ കാര്യമല്ല. ആരോഗ്യവാനായ നിരവധി ആളുകൾക്ക് ഇത് സ്വാഭാവികമായി സംഭവിക്കുന്നു. ഇതിനെ സർഗാത്മകതയുമായി ബന്ധിപ്പിക്കാമോ എന്ന ചോദ്യവും ശാസ്ത്രജ്ഞരെ ആകർഷിച്ചിട്ടുണ്ട്. സ്വിറ്റ്സർലൻഡിലെ ബെർൺ സർവകലാശാലയിലെ ഗവേഷകർ നടത്തിയ ഒരു പഠനത്തിൽ 50 ആരോഗ്യവാനായ ആളുകളെ പ്രകൃതിദൃശ്യങ്ങളുടെ ചിത്രങ്ങൾ കാണിച്ച് അതിൽ കാണുന്ന രൂപങ്ങൾ വരയ്ക്കാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു. ഇവർ ആകെ 1,641 പാരിഡോളിക് ചിത്രങ്ങൾ വരച്ചു.
അതിൽ ഏകദേശം 36 ശതമാനം മൃഗങ്ങളുടെ രൂപങ്ങളായിരുന്നു. മനുഷ്യനിർമിത വസ്തുക്കൾ 18.2 ശതമാനവും മനുഷ്യരും മുഖങ്ങളും 15.3 ശതമാനവും പ്രകൃതിയിലെ വസ്തുക്കൾ 14.6 ശതമാനവും ഫാന്റസി രൂപങ്ങൾ 6.6 ശതമാനവും ഭക്ഷണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട രൂപങ്ങൾ 4.8 ശതമാനവും ആയിരുന്നു.
കൂടുതൽ ഭാവനയുള്ളവർ കൂടുതൽ രൂപങ്ങൾ കാണുമോ?
ഗവേഷകർ നടത്തിയ പരീക്ഷണങ്ങളിൽ സാധാരണ സർഗാത്മകതാ പരിശോധനകളിൽ മികച്ച പ്രകടനം കാഴ്ചവച്ചവരിൽ പാരിഡോളിയയിലും കൂടുതൽ വൈവിധ്യവും പുതുമയും കണ്ടെത്തിയതായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു. കല, സംഗീതം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ കൂടുതൽ താൽപര്യമുള്ളവർ കൂടുതൽ ഒറിജിനൽ രൂപങ്ങൾ കണ്ടെത്തിയതായും പഠനം സൂചിപ്പിച്ചു. എന്നാൽ ഇതിനർഥം “മേഘത്തിൽ കൂടുതൽ മുഖങ്ങൾ കാണുന്നവർ തീർച്ചയായും കൂടുതൽ ക്രിയേറ്റീവാണ്” എന്നല്ല. പാരിഡോളിയയും സർഗാത്മകതയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം കൂടുതൽ പഠിക്കേണ്ട വിഷയമാണെന്നാണ് ഗവേഷണത്തിന്റെ പ്രധാന സൂചന.
ലിയോനാർഡോ ഡാവിഞ്ചിക്കും ഇതേ കൗതുകം
യാദൃശ്ചികമായ പാടുകളിലും രൂപങ്ങളിലും ചിത്രങ്ങൾ കണ്ടെത്തുന്നത് പുതിയൊരു മനഃശാസ്ത്ര ആശയമല്ല. പ്രശസ്ത ചിത്രകാരനും ശാസ്ത്രജ്ഞനുമായ ലിയോനാർഡോ ഡാവിഞ്ചി ചുമരുകളിലെ പാടുകളിലും കല്ലുകളിലെ സ്വാഭാവിക രൂപങ്ങളിലും ഭൂപ്രകൃതികളും മനുഷ്യരൂപങ്ങളും യുദ്ധരംഗങ്ങളും ഉൾപ്പെടെ പല ചിത്രങ്ങളും മനസ്സിൽ കാണാൻ കഴിയുമെന്ന് തന്റെ കുറിപ്പുകളിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയിരുന്നു.
പിന്നീട് മഷിപ്പാടുകളിൽ ചിത്രങ്ങൾ കണ്ടെത്തുന്ന Klecksography പോലുള്ള കലാരീതികളും പ്രചാരത്തിലായി. ഇതേ ആശയമാണ് പിന്നീട് റോർഷാക്ക് മഷിപ്പാട് പരിശോധനയിലും ഉപയോഗിക്കപ്പെട്ടത്. വിവിധ ആകൃതിയിലുള്ള മഷിപ്പാടുകളിൽ ആളുകൾ എന്താണ് കാണുന്നതെന്ന് പരിശോധിക്കുന്ന രീതിയായിരുന്നു ഇത്.
അപ്പോൾ മേഘത്തിൽ കാണുന്നത് യഥാർഥത്തിൽ എന്താണ്?
മേഘത്തിന് യഥാർഥത്തിൽ മുഖമില്ല. പക്ഷേ നമ്മുടെ മസ്തിഷ്കത്തിന് അതിൽ ഒരു മുഖത്തിന്റെ രൂപം കണ്ടെത്താൻ കഴിയും. അതായത് പുറത്തുള്ള ലോകത്തിലെ യാദൃശ്ചികമായ രൂപങ്ങളും നമ്മുടെ ഓർമ്മകളും അനുഭവങ്ങളും ഭാവനയും തമ്മിൽ ചേരുമ്പോഴാണ് ഈ അനുഭവം ഉണ്ടാകുന്നത്. അടുത്ത തവണ ആകാശത്തേക്ക് നോക്കുമ്പോൾ ഒരു മേഘത്തിൽ ഒരു മനുഷ്യന്റെ മുഖമോ ആനയോ പക്ഷിയോ കപ്പലോ കണ്ടാൽ അതിനെ വെറുതെ യാദൃശ്ചികതയായി മാത്രം കാണേണ്ടതില്ല. അർഥമില്ലാത്ത രൂപങ്ങളിൽ പോലും പരിചിതമായ ലോകത്തെ കണ്ടെത്താനുള്ള നിങ്ങളുടെ മസ്തിഷ്കത്തിന്റെ അതിവേഗ കഴിവാണ് നിങ്ങൾ കാണുന്നത്. ചിലപ്പോൾ ആ ചെറിയ ഭാവന നിങ്ങളുടെ സർഗാത്മകതയുടെ ഒരു സൂചന കൂടിയായിരിക്കാം.
Summary: Pareidolia is the tendency to see familiar objects, faces or animals in random patterns such as clouds, rocks and wall stains. Research suggests that creative thinking may be linked to the ability to find unusual and original patterns in ambiguous images.




