ഫെബ്രുവരി 12-ന് ബംഗ്ലാദേശ് വോട്ടെടുപ്പിന് ഒരുങ്ങുമ്പോൾ, ഒരു തെരഞ്ഞെടുപ്പ് മാത്രമല്ല രാജ്യത്തിന്റെ ചരിത്രം തന്നെ വീണ്ടും ജനങ്ങളുടെ മനസ്സിലേക്ക് തിരികെ വരികയാണ്. കാരണം ബംഗ്ലാദേശിന്റെ ജനാധിപത്യ യാത്ര ഒരിക്കൽ ആരംഭിച്ചത് ഒരു നിഷേധിക്കപ്പെട്ട തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ നിന്നായിരുന്നു. ഒരു ജനതയുടെ ഭൂരിപക്ഷ തീരുമാനത്തെ അംഗീകരിക്കാതിരുന്ന ഭരണകൂടം നടത്തിയ സൈനിക നടപടികളും അതിനൊപ്പം അരങ്ങേറിയ കൂട്ടക്കൊലകളും ഒടുവിൽ ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഏറ്റവും വലിയ മനുഷ്യാവകാശ ദുരന്തങ്ങളിൽ ഒന്നായി മാറുകയായിരുന്നു. ബംഗ്ലാദേശ് ജനത ഇന്ന് തെരഞ്ഞെടുപ്പ് ബൂത്തിലേക്ക് നീങ്ങുമ്പോൾ, അവരുടെ രാഷ്ട്രം പിറന്നത് എങ്ങനെയായിരുന്നു എന്ന ഓർമ്മകൾ വീണ്ടും ശക്തമായി ഉയർന്നുവരുകയാണ്.
1971 മാർച്ച് 25-ന് രാത്രി ബംഗ്ലാദേശിന്റെ ചരിത്രം തന്നെ മാറ്റിയെഴുതപ്പെട്ടു. “ഓപ്പറേഷൻ സെർച്ച് ലൈറ്റ്” എന്ന പേരിൽ പാകിസ്ഥാൻ സൈന്യം നഗരത്തിലേക്ക് കടന്നുകയറി. അന്നത്തെ കിഴക്കൻ പാകിസ്ഥാനിലെ തലസ്ഥാനമായിരുന്ന ധാക്കയിൽ അവർ കാട്ടിയത് ഒരു സൈനിക നടപടി മാത്രമല്ല, മറിച്ച് ക്രമബദ്ധമായ ഒരു ഭീകരാക്രമണമായിരുന്നു. ധാക്ക സർവകലാശാലയിലെ വിദ്യാർത്ഥികളെയും പ്രൊഫസർമാരെയും നിരനിരയായി നിർത്തി വെടിവച്ചുകൊന്നു. രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തകരെ തേടി പിടിച്ച് ഇല്ലാതാക്കി. ഹിന്ദു പ്രദേശങ്ങൾ പ്രത്യേകമായി ലക്ഷ്യമാക്കി. ആദ്യമേ ഒരു രാഷ്ട്രീയ പ്രതിസന്ധിയായി തുടങ്ങിയ സംഭവം, പിന്നീട് തലസ്ഥാനത്ത് നിന്ന് കിഴക്കൻ പാകിസ്ഥാനിലെ പട്ടണങ്ങളിലേക്കും ഗ്രാമങ്ങളിലേക്കും പടർന്നുപിടിച്ച ഭീകരമായ കൂട്ട അക്രമമായി മാറുകയായിരുന്നു.
ഈ അക്രമത്തിന്റെ തുടക്കം അതിനുമുമ്പേ നടന്ന ഒരു തെരഞ്ഞെടുപ്പിലാണ്. 1970-ൽ പാകിസ്ഥാനിലെ ആദ്യ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ് നടന്നപ്പോൾ, കിഴക്കൻ പാകിസ്ഥാനിലെ ജനങ്ങളുടെ ഭൂരിപക്ഷ പിന്തുണയോടെ ഷെയ്ഖ് മുജിബുർ റഹ്മാന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള അവാമി ലീഗ് പൂർണ്ണ ഭൂരിപക്ഷം നേടി. അത് ജനാധിപത്യത്തിന്റെ വഴിയിലൂടെ ഭരണാധികാരം കൈമാറേണ്ട സമയമായിരുന്നു. എന്നാൽ പശ്ചിമ പാകിസ്ഥാനിലെ സൈനിക ഭരണകൂടം അധികാരം കൈമാറാൻ തയ്യാറായില്ല. അവർ ദേശീയ അസംബ്ലി സമ്മേളനം വൈകിപ്പിക്കുകയും പട്ടാള നിയമം ഏർപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു. ഒടുവിൽ മുജീബിനെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യുകയും, ജനങ്ങളുടെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് വിധിയെ തള്ളിക്കളയുകയും ചെയ്തു. ഇതോടെയാണ് കിഴക്കൻ പാകിസ്ഥാനിൽ സിവിൽ നിയമലംഘന പ്രസ്ഥാനം ആരംഭിച്ചത്. എന്നാൽ സൈന്യം അതിന് മറുപടി നൽകിയത് ശക്തമായ ബലപ്രയോഗത്തിലൂടെയായിരുന്നു.
ഇതോടെ, ബംഗ്ലാദേശ് വിമോചന യുദ്ധത്തിന്റെ അടിത്തറ പാകപ്പെട്ടു. ജനതയുടെ അവകാശങ്ങൾ നിഷേധിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, പ്രതിഷേധം മാത്രമല്ല, അതിജീവനത്തിനുള്ള പോരാട്ടം തന്നെ ആരംഭിക്കേണ്ടി വന്നു. പാകിസ്ഥാൻ സൈന്യത്തിന്റെ നടപടികൾ രാഷ്ട്രീയ നിയന്ത്രണം വീണ്ടെടുക്കാനുള്ള ശ്രമമായി മാത്രം നിൽക്കാതെ, ജനതയെ ഭീതിയിലാക്കാനും തകർക്കാനും ലക്ഷ്യമിട്ടുള്ള ഒരു വലിയ കൂട്ട ആക്രമണമായി മാറുകയായിരുന്നു. നഗരങ്ങളും ഗ്രാമങ്ങളും കത്തിച്ചു, നിരപരാധികളെ കൊന്നു, ജനജീവിതം തകർത്തു. ഇതിന്റെ വ്യാപ്തി ലോകം തിരിച്ചറിയാൻ തുടങ്ങിയപ്പോൾ, ബംഗ്ലാദേശ് ഒരു ആഭ്യന്തര കലാപമെന്നതിലപ്പുറം അന്താരാഷ്ട്ര ശ്രദ്ധ നേടുന്ന മനുഷ്യാവകാശ ദുരന്തമായി മാറുകയായിരുന്നു.
ഈ ആദ്യ മാസങ്ങളിലെ സംഭവങ്ങളെക്കുറിച്ച് ലോകം കൂടുതലായി അറിഞ്ഞത് 1971 ജൂൺ 13-ന് ലണ്ടനിലെ ‘ദി സൺഡേ ടൈംസ്’ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച “വംശഹത്യ” എന്ന തലക്കെട്ടിലുള്ള റിപ്പോർട്ടിലൂടെയായിരുന്നു. ആ റിപ്പോർട്ടിന്റെ ആദ്യ രംഗം തന്നെ ഭീകരമായിരുന്നു, പാകിസ്ഥാൻ പട്ടാളക്കാർ വെടിവയ്ക്കാൻ ഒരുങ്ങുമ്പോൾ വിറയ്ക്കുന്ന ഒരു ബംഗാളി യുവാവായ അബ്ദുൾ ബാരിയെ കുറിച്ചാണ് റിപ്പോർട്ട് തുടങ്ങിയത്. ഈ റിപ്പോർട്ട് എഴുതിയത് ആന്റണി മസ്കരൻഹാസ് എന്ന പാകിസ്ഥാൻ റിപ്പോർട്ടറായിരുന്നു. പാകിസ്ഥാൻ സൈന്യം ബംഗാളി വിമതർക്കെതിരെ നേടിയ “വിജയം” കാണിക്കാനായി സംഘടിപ്പിച്ച ഗൈഡഡ് മിലിട്ടറി ടൂറിന്റെ ഭാഗമായി അദ്ദേഹത്തെ കൊണ്ടുപോയതായിരുന്നു. എന്നാൽ അവിടെ കണ്ടത് വിജയത്തിന്റെ ചിത്രമല്ല, മറിച്ച് നരകത്തിന്റെ യാഥാർത്ഥ്യമായിരുന്നു.
മസ്കരൻഹാസ് ഗ്രാമങ്ങൾ കത്തിക്കുന്നത്, സാധാരണക്കാരെ വധിക്കുന്നത്, മെസ് ഹാളുകളിൽ ദിവസേന എത്ര മൃതദേഹങ്ങളുണ്ടെന്നത് ചർച്ച ചെയ്യുന്ന സൈനിക ഉദ്യോഗസ്ഥരെ കണ്ടു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം “കൊല്ലുക, കത്തിക്കുക” എന്ന ദൗത്യത്തെ കുറിച്ച് തുറന്നെഴുതി. എന്നാൽ സൈനിക സെൻസർഷിപ്പിന് കീഴിലുള്ള പാകിസ്ഥാനിൽ ഈ റിപ്പോർട്ട് പ്രസിദ്ധീകരിക്കാൻ കഴിയില്ലായിരുന്നു. അതിനാൽ അദ്ദേഹം ലണ്ടനിലേക്ക് രക്ഷപ്പെട്ടു. സ്വന്തം കുടുംബത്തെ രഹസ്യമായി സുരക്ഷിതമായി പുറത്തേക്ക് കൊണ്ടുവരാൻ സഹായിച്ച ശേഷം, ഈ ക്രൂരത ലോകത്തിന് മുന്നിൽ വെളിപ്പെടുത്തുകയായിരുന്നു. ആ റിപ്പോർട്ട് അന്താരാഷ്ട്ര സമൂഹത്തെ ഞെട്ടിക്കുകയും, ലോക അഭിപ്രായം ശക്തമായി മാറുകയും ചെയ്തു. ഒടുവിൽ ഇന്ത്യയുടെ സൈനിക ഇടപെടലിലേക്കാണ് കാര്യങ്ങൾ നീങ്ങിയത്.
1971 ഡിസംബറോടെ ഇന്ത്യയും പാകിസ്ഥാനും നേരിട്ട് യുദ്ധത്തിലായി. ആഴ്ചകൾക്കുള്ളിൽ പാകിസ്ഥാൻ സൈന്യം കീഴടങ്ങി. ഒൻപത് മാസത്തോളം നീണ്ട അക്രമവും നാശനഷ്ടവും ഭീതിയും പിന്നിട്ട് ബംഗ്ലാദേശ് സ്വതന്ത്ര രാഷ്ട്രമായി പിറന്നു. എന്നാൽ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനൊപ്പം തന്നെ ബംഗ്ലാദേശ് വഹിച്ചത് ഭീകരമായ മുറിവുകളും നഷ്ടങ്ങളും ഓർമ്മകളും ആയിരുന്നു. ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ ജനനം ഇങ്ങനെ രക്തത്തിൽ എഴുതപ്പെട്ടതായിരുന്നു.
1971-ലെ യുദ്ധത്തിൽ എത്ര പേർ മരിച്ചു എന്നത് ഇന്നും തർക്കവിഷയമായി തുടരുകയാണ്. സ്വതന്ത്ര ഗവേഷകർ മൂന്ന് മുതൽ അഞ്ച് ലക്ഷം വരെ മരണങ്ങൾ കണക്കാക്കുന്നു. എന്നാൽ ബംഗ്ലാദേശ് ഈ കണക്ക് മൂന്ന് ദശലക്ഷമാണെന്ന് നിലനിർത്തുന്നു. 2022-ൽ ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ മനുഷ്യാവകാശ കൗൺസിലിന്റെ രേഖാമൂലമുള്ള പ്രസ്താവനയിലും ഈ നിലപാട് സൂചിപ്പിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. കൃത്യമായ സംഖ്യയെക്കുറിച്ച് അഭിപ്രായവ്യത്യാസം നിലനിൽക്കുമ്പോഴും, ആ ദുരന്തത്തിന്റെ വ്യാപ്തി തർക്കമില്ലാത്തതാണ്.
യുദ്ധം സൃഷ്ടിച്ച കുടിയേറ്റവും സാമൂഹിക ആഘാതവും അതിശയകരമായ വലുപ്പത്തിലായിരുന്നു. ഏകദേശം ഒരു കോടി ആളുകൾ ഇന്ത്യയിലേക്ക് പലായനം ചെയ്തതായി കണക്കുകൾ പറയുന്നു. ബംഗ്ലാദേശിലെയും അന്താരാഷ്ട്ര വിവരണങ്ങൾ പ്രകാരം കുറഞ്ഞത് രണ്ട് ലക്ഷം സ്ത്രീകളെങ്കിലും ലൈംഗികമായി ആക്രമിക്കപ്പെട്ടതായി റിപ്പോർട്ടുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. സ്ത്രീകളെയും പെൺകുട്ടികളെയും തട്ടിക്കൊണ്ടുപോയി സൈന്യം നടത്തുന്ന ക്യാമ്പുകളിൽ ദുരുപയോഗം ചെയ്തുകൊണ്ട് മനഃപൂർവ്വം ബലാത്സംഗം ചെയ്തുവെന്നാണ് ബംഗ്ലാദേശിലെ ചരിത്ര വിവരണങ്ങൾ പറയുന്നത്. യുദ്ധത്തിന്റെ അവസാന ദിവസങ്ങളിൽ ബുദ്ധിജീവികൾ, എഴുത്തുകാർ, ഡോക്ടർമാർ, പത്രപ്രവർത്തകർ തുടങ്ങിയവരെ ലക്ഷ്യം വെച്ചതും, രാജ്യത്തിന്റെ ഭാവി ചിന്താശേഷിയെ തന്നെ ഇല്ലാതാക്കാനുള്ള ശ്രമമായിട്ടാണ് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്.
ധാക്കയിലെ അമേരിക്കൻ നയതന്ത്രജ്ഞർ ഈ കൂട്ടക്കൊലകളെയും സംഭവിച്ച ധാർമ്മിക പരാജയത്തെയും കുറിച്ച് അമേരിക്കയിലേക്ക് അടിയന്തര സന്ദേശങ്ങൾ അയച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ ആ മുന്നറിയിപ്പുകൾ അവഗണിക്കപ്പെട്ടുവെന്നാണ് രേഖകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. ശീതയുദ്ധത്തിന്റെ കാലഘട്ടത്തിൽ സഖ്യങ്ങളും രാഷ്ട്രീയ താൽപര്യങ്ങളും മനുഷ്യാവകാശങ്ങളെ മറികടന്നുവെന്നാണ് വിലയിരുത്തൽ. ഇന്ത്യ സോവിയറ്റ് യൂണിയനുമായി സഖ്യമുണ്ടാക്കിയതും ആഗോള പ്രതികരണങ്ങളെ കൂടുതൽ സങ്കീർണ്ണമാക്കിയപ്പോൾ, പാകിസ്ഥാൻ യുഎസിന്റെ പ്രധാന സഖ്യകക്ഷിയായും ചൈനയിലേക്കുള്ള ഒരു ചാനലായും തുടരുകയായിരുന്നു. അതുകൊണ്ടുതന്നെ, ലോകത്തിന്റെ പ്രതികരണം വൈകുകയും, ബംഗ്ലാദേശിലെ ദുരന്തം കൂടുതൽ വലുതാകുകയും ചെയ്തു.
ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഏറ്റവും ഭീകരമായ കൂട്ടക്കൊലകളിൽ ഒന്നായി 1971-ലെ ബംഗ്ലാദേശ് കൂട്ടക്കൊലകളെ ഗിന്നസ് വേൾഡ് റെക്കോർഡ്സിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട് എന്നതും ഈ സംഭവത്തിന്റെ ചരിത്രപരമായ ഗുരുത്വം കൂടുതൽ വ്യക്തമാക്കുന്നു. ജനാധിപത്യത്തിന്റെ പേരിൽ ആരംഭിച്ച ഒരു തെരഞ്ഞെടുപ്പ് തർക്കം, ഒടുവിൽ സൈനിക ആക്രമണത്തിലേക്കും കൂട്ടക്കൊലകളിലേക്കും വംശഹത്യയുടെ തലത്തിലേക്കും വളർന്നത് ബംഗ്ലാദേശിന്റെ ജനനകഥയെ ലോക ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വേദനാജനകമായ അധ്യായങ്ങളിലൊന്നാക്കി മാറ്റുകയായിരുന്നു.
ഇന്ന് ബംഗ്ലാദേശ് വീണ്ടും തെരഞ്ഞെടുപ്പിന് തയ്യാറെടുക്കുമ്പോൾ, 1971-ലെ ഓർമ്മകൾ വെറും ചരിത്ര പാഠങ്ങളല്ല. അത് രാജ്യത്തിന്റെ ആത്മാവിൽ തന്നെ പതിഞ്ഞ മുറിവുകളാണ്. ഒരു ജനതയുടെ വോട്ടവകാശം നിഷേധിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, അത് ഒരു രാഷ്ട്രം പിറക്കാനുള്ള യുദ്ധത്തിലേക്ക് മാറിയെന്ന യാഥാർത്ഥ്യമാണ് ബംഗ്ലാദേശിന്റെ ചരിത്രം ലോകത്തിന് പഠിപ്പിക്കുന്നത്. സ്വാതന്ത്ര്യം നേടിയിട്ടും ആ വേദനകളുടെ ഓർമ്മകൾ ഇന്നും മായാതെ നിലനിൽക്കുന്നു, അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഓരോ തെരഞ്ഞെടുപ്പും ബംഗ്ലാദേശിന് വെറും രാഷ്ട്രീയ പ്രക്രിയയല്ല, മറിച്ച് തന്റെ ജനാധിപത്യത്തിന്റെ വില എന്തായിരുന്നു എന്ന ഓർമ്മപ്പെടുത്തലാണ്.
The post ബംഗ്ലാദേശ് വീണ്ടും ബൂത്തിലേക്ക്; പക്ഷേ ഓർമ്മകളിൽ ആ ചോരപുരണ്ട 1971!ഓപ്പറേഷൻ സെർച്ച് ലൈറ്റ്: അന്ന് ധാക്കയിൽ സംഭവിച്ചത് എന്ത്? appeared first on Express Kerala.