പത്തു വർഷത്തിലേറെ നീണ്ട അധികാരത്തിന്റെ സിംഹാസനത്തിൽ നിന്നും 2024-ൽ പുറത്താക്കപ്പെട്ട ഷെയ്ഖ് ഹസീന, ഇന്ത്യയിലെ തന്റെ പ്രവാസജീവിതത്തിനിടയിൽ നിന്ന് ജന്മനാട്ടിലെ രാഷ്ട്രീയ സമവാക്യങ്ങളെ ഉലയ്ക്കുകയാണ്. ഫെബ്രുവരി 12-ന് ബംഗ്ലാദേശിൽ നടന്ന പൊതുതിരഞ്ഞെടുപ്പിനെ “നന്നായി ആസൂത്രണം ചെയ്ത ഒരു പ്രഹസനം” (Well-planned farce) എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് അവർ നടത്തിയ രൂക്ഷമായ ആക്രമണം, രാജ്യം നേരിടുന്ന രാഷ്ട്രീയ പ്രതിസന്ധിയുടെ ആഴം വ്യക്തമാക്കുന്നു.
തന്റെ പാർട്ടിയായ അവാമി ലീഗിനെ പുറത്തുനിർത്തിക്കൊണ്ട് മുഹമ്മദ് യൂനസിന്റെ ഇടക്കാല സർക്കാർ നടത്തുന്ന ഈ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രക്രിയ ജനാധിപത്യത്തിന്റെ അന്ത്യമാണെന്ന് ഹസീന ആരോപിക്കുമ്പോൾ, ബംഗ്ലാദേശിന്റെ തെരുവുകളിൽ ഉയരുന്നത് വരാനിരിക്കുന്ന വലിയൊരു ഭരണഘടനാ പോരാട്ടത്തിന്റെ അലയൊലികളാണ്. പോളിംഗ് കേന്ദ്രങ്ങൾ ഒഴിഞ്ഞുകിടന്നുവെന്നും ജനങ്ങൾ ഈ ‘നാടകത്തെ’ തള്ളിക്കളഞ്ഞുവെന്നും അവകാശപ്പെടുന്ന ഹസീനയുടെ വാക്കുകൾ, ഇന്ത്യയുൾപ്പെടെയുള്ള അയൽരാജ്യങ്ങൾ അതീവ ജാഗ്രതയോടെയാണ് വീക്ഷിക്കുന്നത്.
ബംഗ്ലാദേശ് രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ ചാലകശക്തിയായിരുന്ന അവാമി ലീഗിന് 2026-ലെ പൊതുതിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മത്സരിക്കാൻ കഴിയാത്തത് രാജ്യത്തിന്റെ ജനാധിപത്യ ചരിത്രത്തിലെ അഭൂതപൂർവമായ സംഭവമാണ്. 2024 ജൂലൈയിലെ വിദ്യാർത്ഥി പ്രക്ഷോഭത്തെ ക്രൂരമായി അടിച്ചമർത്താൻ ശ്രമിച്ചുവെന്നാരോപിച്ച് ഭീകരവിരുദ്ധ നിയമപ്രകാരമാണ് മുഹമ്മദ് യൂനസിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഇടക്കാല സർക്കാർ പാർട്ടിയെ നിരോധിച്ചത്. ഏകദേശം 1,400-ലധികം ആളുകളുടെ മരണത്തിന് കാരണമായ ജൂലൈ കൂട്ടക്കൊലയിലെ വിചാരണ പൂർത്തിയാകുന്നതുവരെ അവാമി ലീഗിനെ രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ നിന്ന് മാറ്റിനിർത്താനാണ് സർക്കാരിന്റെ തീരുമാനം. ഇതിന്റെ തുടർച്ചയായി ബംഗ്ലാദേശ് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ പാർട്ടിയുടെ രജിസ്ട്രേഷൻ റദ്ദാക്കിയതോടെ, മൂന്ന് പതിറ്റാണ്ടിലേറെയായി ബാലറ്റ് പേപ്പറിലെ സ്ഥിരം സാന്നിധ്യമായിരുന്ന ‘തോണി’ ചിഹ്നം ചരിത്രത്തിലാദ്യമായി അപ്രത്യക്ഷമായി.
തങ്ങളുടെ ദശലക്ഷക്കണക്കിന് അനുഭാവികളെ രാഷ്ട്രീയമായി അനാഥരാക്കുന്ന നീക്കമാണിതെന്ന് ഷെയ്ഖ് ഹസീന ഇന്ത്യയിൽ നിന്ന് കുറ്റപ്പെടുത്തി. ഈ നിരോധനം കേവലം ഒരു പാർട്ടിക്കെതിരെയുള്ള നടപടിയല്ല, മറിച്ച് ജനങ്ങളുടെ വലിയൊരു വിഭാഗത്തിന്റെ പ്രാതിനിധ്യം ഇല്ലാതാക്കാനുള്ള ആസൂത്രിത നീക്കമാണെന്ന് അവാമി ലീഗ് വാദിക്കുന്നു. പാർട്ടി നേതാക്കളെല്ലാം ഒളിവിലോ ജയിലിലോ ആയതോടെ ബി.എൻ.പി (BNP), ജമാഅത്തെ ഇസ്ലാമി എന്നീ പ്രതിപക്ഷ പാർട്ടികൾക്ക് മത്സരരംഗം പൂർണ്ണമായും തുറന്നുകിട്ടി. ഇത് രാജ്യത്തെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രക്രിയയെ ഒരുപക്ഷീയമാക്കിയെന്നും ജനാധിപത്യത്തിന് നൽകുന്ന തെറ്റായ സന്ദേശമാണെന്നും രാജ്യാന്തര നിരീക്ഷകർക്കിടയിൽ പോലും അഭിപ്രായമുണ്ട്.
Also Read: 17 വർഷത്തെ പ്രവാസം, അപ്രതീക്ഷിത തിരിച്ചുവരവ്: ബംഗ്ലാദേശിൽ ബിഎൻപി തൂത്തുവാരുമ്പോൾ സംഭവിക്കുന്നത്…
2026-ലെ പൊതുതിരഞ്ഞെടുപ്പിലെ ഏറ്റവും വലിയ തർക്കവിഷയം പോളിംഗ് ശതമാനത്തിലെ പ്രകടമായ മാറ്റങ്ങളാണ്. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷന്റെ ഔദ്യോഗിക കണക്കുകൾ പ്രകാരം, വോട്ടെടുപ്പ് ആരംഭിച്ച് ആദ്യ മൂന്നര മണിക്കൂറിൽ (രാവിലെ 11 മണി വരെ) രേഖപ്പെടുത്തിയത് വെറും 14.96% വോട്ടുകൾ മാത്രമായിരുന്നു. പ്രധാന നഗരങ്ങളിലെ പല ബൂത്തുകളും ഈ സമയത്ത് വിജനമായിരുന്നതായി അന്താരാഷ്ട്ര മാധ്യമങ്ങളും റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിരുന്നു. എന്നാൽ വോട്ടെടുപ്പ് അവസാനിച്ചപ്പോൾ ഈ കണക്ക് അവിശ്വസനീയമാംവിധം ഉയർന്ന് 47.9%-ൽ എത്തിയത് വലിയ രാഷ്ട്രീയ ചർച്ചകൾക്ക് വഴിതുറന്നു.
ഇന്ത്യയിൽ നിന്ന് പുറത്തുവിട്ട പ്രസ്താവനയിൽ ഷെയ്ഖ് ഹസീന ഈ കണക്കുകളെ പരിഹസിച്ചു. രാവിലെ കണ്ട കുറഞ്ഞ വോട്ടിംഗ് ശതമാനം, അവാമി ലീഗിനെ പുറത്താക്കിയതിനോടുള്ള ജനങ്ങളുടെ പ്രതിഷേധമാണെന്നും അവർ അവകാശപ്പെട്ടു. “വോട്ടർമാരില്ലാത്ത ബൂത്തുകൾ അവാമി ലീഗിനോടുള്ള സ്നേഹത്തിന്റെ തെളിവാണ്. ഉച്ചയ്ക്ക് ശേഷം രേഖപ്പെടുത്തിയ വോട്ടുകൾ ഭീഷണിപ്പെടുത്തിയും കള്ളവോട്ട് ചെയ്തും ഉണ്ടാക്കിയതാണ്,” ഹസീന ആരോപിച്ചു. തലസ്ഥാനമായ ധാക്കയിൽ പലയിടങ്ങളിലും വോട്ടർ പട്ടികയിൽ അസ്വാഭാവികമായ വർദ്ധനവ് ഉണ്ടായതായും അവർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.
എന്നാൽ, ഈ ആരോപണങ്ങളെ തള്ളിക്കളയുന്ന നിലപാടാണ് മുഹമ്മദ് യൂനസും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷനും സ്വീകരിച്ചത്. മുൻകാലങ്ങളിൽ അവാമി ലീഗിന്റെ ഭരണത്തിന് കീഴിൽ നടന്ന തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ അക്രമം നിറഞ്ഞതായിരുന്നുവെന്നും, ഇത്തവണ സമാധാനപരമായ അന്തരീക്ഷം നിലനിന്നതിനാൽ ആളുകൾ സാവധാനമാണ് ബൂത്തുകളിലേക്ക് എത്തിയതെന്നും സർക്കാർ വാദിക്കുന്നു. ഭയരഹിതമായ അന്തരീക്ഷത്തിൽ ജനം സ്വതന്ത്രമായി വോട്ട് രേഖപ്പെടുത്തിയെന്നും, അക്രമമില്ലാത്ത ഒരു പുതിയ രാഷ്ട്രീയ സംസ്കാരത്തിനാണ് രാജ്യം സാക്ഷ്യം വഹിച്ചതെന്നും മുഹമ്മദ് യൂനസ് കൂട്ടിച്ചേർത്തു.
ബംഗ്ലാദേശ് ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും കർശനമായ സുരക്ഷാ ക്രമീകരണങ്ങൾക്കിടയിലായിരുന്നു 2026-ലെ പൊതുതിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടന്നത്. അക്രമസാധ്യത കണക്കിലെടുത്ത് 10 ലക്ഷത്തോളം സൈനികരെയും അർദ്ധസൈനിക വിഭാഗങ്ങളെയുമാണ് രാജ്യവ്യാപകമായി വിന്യസിച്ചിരുന്നത്. എന്നാൽ ഈ സുരക്ഷാ കവചങ്ങൾക്കിടയിലും രാജ്യം പലയിടങ്ങളിലും അശാന്തമായിരുന്നുവെന്നാണ് പുറത്തുവരുന്ന റിപ്പോർട്ടുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നത്.
പ്രവാസത്തിലിരുന്നുകൊണ്ട് ഷെയ്ഖ് ഹസീന ഉന്നയിച്ച ആരോപണങ്ങൾ തിരഞ്ഞെടുപ്പിന്റെ സുതാര്യതയെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്നവയാണ്. ഫെബ്രുവരി 11-ന് വൈകുന്നേരം മുതൽ തന്നെ പല പോളിംഗ് സ്റ്റേഷനുകളിലും ബൂത്ത് പിടുത്തവും ബാലറ്റ് പേപ്പറുകളിൽ കൂട്ടത്തോടെ മുദ്ര പതിപ്പിക്കലും നടന്നുവെന്ന് അവർ ആരോപിച്ചു. പ്രത്യേകിച്ച്, അവാമി ലീഗിന്റെ ഉറച്ച വോട്ട് ബാങ്കുകളായ ന്യൂനപക്ഷ വിഭാഗങ്ങളെയും പാർട്ടി പ്രവർത്തകരെയും ഭീഷണിപ്പെടുത്തി ബൂത്തുകളിൽ നിന്ന് അകറ്റി നിർത്തിയെന്നും, ഇതിനായി ഭരണകൂടം പോലീസിനെയും സുരക്ഷാ സേനയെയും ദുരുപയോഗം ചെയ്തുവെന്നും അവർ കുറ്റപ്പെടുത്തി. “വെടിയൊച്ചകൾക്കിടയിൽ നടന്ന ഈ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ജനഹിതമല്ല, മറിച്ച് തോക്കിൻമുനയിലെ നാടകമാണ്,” എന്നായിരുന്നു ഹസീനയുടെ രൂക്ഷവിമർശനം.
എങ്കിലും, അന്താരാഷ്ട്ര നിരീക്ഷകരുടെയും ഗ്രൗണ്ട് റിപ്പോർട്ടുകളുടെയും വിലയിരുത്തൽ വ്യത്യസ്തമാണ്. ചിറ്റഗോംഗ്, ഖുൽന തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ ചില നാടൻ ബോംബ് സ്ഫോടനങ്ങളും ഒറ്റപ്പെട്ട സംഘർഷങ്ങളും റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടെങ്കിലും, 2014-ലെയും 2018-ലെയും തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളെ അപേക്ഷിച്ച് മരണസംഖ്യയും അക്രമത്തിന്റെ തീവ്രതയും ഗണ്യമായി കുറവായിരുന്നുവെന്ന് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു. പല സ്ഥലങ്ങളിലും അവാമി ലീഗ് പ്രവർത്തകർ സംഘടിതമായി തിരഞ്ഞെടുപ്പ് തടസ്സപ്പെടുത്താൻ ശ്രമിച്ചുവെന്നും, അത് സുരക്ഷാസേന വിജയകരമായി അടിച്ചമർത്തിയെന്നുമാണ് ഇടക്കാല സർക്കാരിന്റെ ഔദ്യോഗിക വിശദീകരണം.
അവാമി ലീഗിന്റെ അസാന്നിധ്യത്തിൽ നടന്ന 2026-ലെ പൊതുതിരഞ്ഞെടുപ്പ്, ബംഗ്ലാദേശ് നാഷണലിസ്റ്റ് പാർട്ടിയും ജമാഅത്തെ ഇസ്ലാമിയും തമ്മിലുള്ള നേർക്കുനേർ പോരാട്ടത്തിനാണ് സാക്ഷ്യം വഹിച്ചത്. പ്രാഥമിക ഫലസൂചനകൾ പുറത്തുവരുമ്പോൾ, താരീഖ് റഹ്മാന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ബി.എൻ.പി രാജ്യവ്യാപകമായി വൻ മുന്നേറ്റമാണ് നടത്തുന്നത്. വർഷങ്ങളോളം രാഷ്ട്രീയ വനവാസത്തിലായിരുന്ന ബി.എൻ.പിക്ക് ഈ വിജയം ഒരു തിരിച്ചുവരവാണെങ്കിലും, ഭരണകൂടത്തിന്റെ വിശ്വാസ്യതയെക്കുറിച്ചുള്ള തർക്കങ്ങൾ ഇപ്പോഴും പുകയുകയാണ്. ജമാഅത്തെ ഇസ്ലാമി പലയിടങ്ങളിലും ശക്തമായ സ്വാധീനം ഉറപ്പിച്ചത് ഭാവിയിൽ ഭരണകൂടത്തിന്റെ സ്വഭാവം കൂടുതൽ മതപരമായ നിലപാടുകളിലേക്ക് മാറുമോ എന്ന ആശങ്കയും ഉയർത്തുന്നുണ്ട്.
എന്നിരുന്നാലും, ബംഗ്ലാദേശിലെ ഏറ്റവും വലിയ രാഷ്ട്രീയ പ്രസ്ഥാനങ്ങളിലൊന്നായ അവാമി ലീഗിനെ പൂർണ്ണമായും മാറ്റിനിർത്തിക്കൊണ്ടുള്ള ഈ ജനവിധി അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിൽ എത്രത്തോളം സ്വീകാര്യമാകുമെന്നത് ഒരു വലിയ ചോദ്യചിഹ്നമാണ്. ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയും പാശ്ചാത്യ രാജ്യങ്ങളും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രക്രിയയെ നിരീക്ഷിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, ‘എല്ലാവരെയും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന’ ഒരു ജനാധിപത്യ രീതിയാണോ ഇവിടെ നടന്നതെന്ന കാര്യത്തിൽ ഭിന്നസ്വരങ്ങൾ ഉയരുന്നുണ്ട്. “അവാമി ലീഗ് ഇല്ലാത്ത ഒരു പാർലമെന്റ് ജനഹിതത്തിന്റെ പൂർണ്ണരൂപമാകില്ല” എന്നാണ് രാഷ്ട്രീയ നിരീക്ഷകരുടെ വിലയിരുത്തൽ.
മുഹമ്മദ് യൂനസ് രാജിവയ്ക്കണമെന്നും നിഷ്പക്ഷമായ കെയർടേക്കർ ഗവൺമെന്റിന് കീഴിൽ പുതിയ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടത്തണമെന്നുമുള്ള ഷെയ്ഖ് ഹസീനയുടെ ആവശ്യം വരും ദിവസങ്ങളിൽ അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിൽ ചർച്ചയാകാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. രാജ്യം ഒരു പുതിയ സർക്കാരിലേക്ക് നീങ്ങുമ്പോഴും, പ്രവാസത്തിലിരിക്കുന്ന ഹസീനയുടെ നിഴൽ ബംഗ്ലാദേശ് രാഷ്ട്രീയത്തിന് മേൽ ഇപ്പോഴും കരിനിഴൽ വീഴ്ത്തുന്നു. ഈ രാഷ്ട്രീയ അനിശ്ചിതത്വം ബംഗ്ലാദേശിനെ വീണ്ടും പ്രക്ഷോഭങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുമോ അതോ പുതിയൊരു ജനാധിപത്യ സ്ഥിരതയിലേക്ക് നയിക്കുമോ എന്ന് വരും മാസങ്ങൾ തെളിയിക്കും.
The post ‘തോണി’യില്ലാത്ത ബാലറ്റും ബംഗ്ലാദേശ് തിരഞ്ഞെടുപ്പും; ജനാധിപത്യമോ അതോ ആസൂത്രിത പ്രഹസനമോ? ഷെയ്ഖ് ഹസീന തൊടുക്കുന്ന രാഷ്ട്രീയ ശരങ്ങൾ appeared first on Express Kerala.