അമേരിക്കയുടെ തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ മേഖലയുടെ ജീവനാഡിയായ കൊളറാഡോ നദി, ഇന്ന് അതിന്റെ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും ഭയാനകമായ നിലനിൽപ്പിനായുള്ള പോരാട്ടത്തിലാണ്. കഴിഞ്ഞ 1,200 വർഷത്തിനിടയിലെ ഏറ്റവും രൂക്ഷമായ ‘വൻ വരൾച്ച’ നദിയെയും അതിനെ ആശ്രയിക്കുന്ന കോടിക്കണക്കിന് മനുഷ്യരെയും പ്രതിസന്ധിയിലാക്കുമ്പോൾ, വേറിട്ടൊരു പ്രതിരോധവുമായി രംഗത്തെത്തിയിരിക്കുകയാണ് അവിടുത്തെ തദ്ദേശീയ ഗോത്രവർഗ്ഗക്കാർ. നദിയെ വെറുമൊരു ജലസ്രോതസ്സായി കാണുന്നതിന് പകരം, അതിന് നിയമപരമായ ‘വ്യക്തിപദവി’ നൽകിക്കൊണ്ട് ഒരു സാംസ്കാരികവും നിയമപരവുമായ കവചം തീർക്കുകയാണ് ഇവർ. പ്രകൃതിയെ ഒരു കുടുംബാംഗമായി കാണുന്ന തദ്ദേശീയ ഗോത്രങ്ങളുടെ ഈ വിപ്ലവകരമായ നീക്കം, ആധുനിക നിയമവ്യവസ്ഥയെയും പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണത്തെയും എങ്ങനെ മാറ്റിമറിക്കുമെന്ന് ലോകം ഉറ്റുനോക്കുന്നു.
പ്രകൃതിയെ വെറും ഒരു ഉപഭോഗവസ്തുവായി കാണുന്ന പാശ്ചാത്യ നിയമസങ്കൽപ്പങ്ങൾക്ക് തിരിച്ചടിയാണ് ‘ലീഗൽ പേഴ്സൺഹുഡ്’ എന്ന വിപ്ലവകരമായ ആശയം. കൊളറാഡോ നദിക്ക് ഒരു വ്യക്തിയുടെ പദവി നൽകുന്നതിലൂടെ, ആ നദിക്ക് കോടതിയിൽ സ്വന്തമായി ഒരു ശബ്ദമുണ്ടാവുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്. അതായത്, നദിക്ക് സംഭവിക്കുന്ന മലിനീകരണമോ നാശനഷ്ടങ്ങളോ ഒരു മനുഷ്യന് ഏൽക്കുന്ന പരിക്കിന് തുല്യമായി നിയമപരമായി കണക്കാക്കപ്പെടും.
2025 നവംബറിൽ കൊളറാഡോ റിവർ ഇന്ത്യൻ ട്രൈബ്സ് മൊജാവേ, ഹോപ്പി, നവാജോ, ചെമെഹുവേവി എന്നീ നാല് പ്രബല ഗോത്രങ്ങൾ ചേർന്ന് പാസാക്കിയ പ്രമേയം വെറുമൊരു പ്രഖ്യാപനമല്ല. മറിച്ച്, ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങളായി പ്രകൃതിയെ ഒരു ‘ജീവനുള്ള അസ്തിത്വമായി’ കണ്ടുവരുന്ന തദ്ദേശീയ സംസ്കാരത്തെ ആധുനിക നിയമവ്യവസ്ഥയുമായി കൂട്ടിച്ചേർക്കാനുള്ള നീക്കമാണ്. ഇതനുസരിച്ച് ഒരു കമ്പനിയോ വ്യക്തിയോ നദിക്ക് ദോഷകരമായ രീതിയിൽ പ്രവർത്തിച്ചാൽ, നദിയുടെ പേരിൽ തന്നെ കോടതിയിൽ കേസ് ഫയൽ ചെയ്യാൻ നദിയുടെ ‘രക്ഷാകർത്താക്കൾ’എന്ന നിലയിൽ ഗോത്രവർഗ്ഗക്കാർക്ക് സാധിക്കും. വെള്ളം അളന്നു വിൽക്കുന്ന വെറുമൊരു വസ്തു എന്നതിൽ നിന്ന് മാറി, നദിയുടെ ആവാസവ്യവസ്ഥയ്ക്കും ജൈവവൈവിധ്യത്തിനും സംരക്ഷണം ഉറപ്പാക്കാൻ ഈ പദവി സഹായിക്കും. നദിയുടെ താൽപ്പര്യങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കാൻ കോടതി നിയമിക്കുന്ന പ്രതിനിധികൾക്ക് നദിയുടെ സ്വാഭാവികമായ ഒഴുക്കും ഗുണമേന്മയും നിലനിർത്താൻ നിയമപരമായ ബാധ്യതയുണ്ടാകും.
ഭരണകൂടങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ജലതർക്കങ്ങളിൽ നദിയുടെ സ്വാഭാവിക നിലനിൽപ്പ് ആരും പരിഗണിക്കാറില്ലെന്ന പരാതിക്ക് ഈ നീക്കം വലിയൊരു പരിഹാരമാകും. ചുരുക്കത്തിൽ, കൊളറാഡോ നദി ഇനി ഒരു ഉടമസ്ഥതയില്ലാത്ത സ്വത്തല്ല, മറിച്ച് സ്വന്തം അവകാശങ്ങൾക്കായി വാദിക്കാൻ നിയമബലമുള്ള ഒരു ‘ജീവൻ’ ആണ്
പരമ്പരാഗതമായി, ഒരു നദിക്ക് മലിനീകരണമോ നാശനഷ്ടമോ ഉണ്ടായാൽ, അതിനെതിരെ കേസ് നൽകണമെങ്കിൽ ഏതെങ്കിലും വ്യക്തിക്കോ സംഘടനയ്ക്കോ തങ്ങൾക്ക് നേരിട്ട് ‘നഷ്ടം’ സംഭവിച്ചു എന്ന് തെളിയിക്കേണ്ടതുണ്ട്. എന്നാൽ വ്യക്തിപദവി ലഭിക്കുന്നതോടെ നദി തന്നെ ഒരു വാദിയായി മാറുന്നു. നദിയെ മലിനമാക്കുന്ന ഫാക്ടറികൾക്കോ, അശാസ്ത്രീയമായി വെള്ളം തിരിച്ചുവിടുന്ന പദ്ധതികൾക്കോ എതിരെ നദിയുടെ പേരിൽ തന്നെ കോടതിയെ സമീപിക്കാൻ ഗോത്രവർഗ്ഗക്കാർക്ക് സാധിക്കും. കോടതി വഴി ലഭിക്കുന്ന നഷ്ടപരിഹാര തുക നദിയുടെ ശുദ്ധീകരണത്തിനും സ്വാഭാവിക ഒഴുക്ക് വീണ്ടെടുക്കുന്നതിനുമായി മാറ്റിവെക്കാൻ നിയമം അനുവദിക്കുന്നു.
സാധാരണയായി ജലതർക്കങ്ങൾ ഉണ്ടാകുമ്പോൾ സർക്കാർ പ്രതിനിധികളും വൻകിട കമ്പനികളുമാണ് തീരുമാനങ്ങൾ എടുക്കുന്നത്. അവിടെ നദി ഒരു ‘വിഭവം’ മാത്രമാണ്. തീരുമാനങ്ങൾ എടുക്കുന്ന മേശകളിൽ നദിയുടെ താൽപ്പര്യങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കാൻ ഗോത്രവർഗ്ഗക്കാർ നിയമിക്കുന്ന ‘സംരക്ഷകർ’ ഉണ്ടാകും. ഒരു കമ്പനിയുടെ ബോർഡ് ഓഫ് ഡയറക്ടേഴ്സിനെപ്പോലെ, നദിയുടെ ആയുസ്സിനും ആരോഗ്യത്തിനും ഗുണകരമായ തീരുമാനങ്ങൾ മാത്രമേ ഇവർ അംഗീകരിക്കുകയുള്ളൂ. നിലനിൽക്കാനുള്ള അവകാശം, സ്വാഭാവികമായി ഒഴുകാനുള്ള അവകാശം, തനതായ ജൈവവൈവിധ്യം സംരക്ഷിക്കപ്പെടാനുള്ള അവകാശം എന്നിവ നദിക്ക് ഉറപ്പാക്കാൻ ഇതിലൂടെ സാധിക്കുന്നു.
തദ്ദേശീയ ഗോത്രവർഗ്ഗക്കാർക്ക് നദി വെറുമൊരു ജലസ്രോതസ്സല്ല, മറിച്ച് ഒരു പൂർവ്വികനോ ദൈവമോ ആണ്. ‘ഞാൻ നദിയാണ്, നദി ഞാനാണ്’ എന്ന സങ്കൽപ്പത്തെ നിയമം അംഗീകരിക്കുന്നതോടെ ഗോത്രവർഗ്ഗക്കാരുടെ സാംസ്കാരികമായ അവകാശങ്ങൾക്കും പരിരക്ഷ ലഭിക്കുന്നു. നദിയെ ഒരു വ്യക്തിയായി കാണുന്നതിലൂടെ, അതിന്റെ പവിത്രത കാത്തുസൂക്ഷിക്കാനുള്ള ഗോത്രങ്ങളുടെ കടമ നിയമപരമായി അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നു.
വരുംതലമുറകൾക്ക് നദിയെ അതിന്റെ സ്വാഭാവിക രൂപത്തിൽ തന്നെ കൈമാറാൻ ഈ പദവി ഒരു ഉറപ്പായി മാറുന്നു. ചുരുക്കത്തിൽ, കൊളറാഡോ നദിക്ക് ലഭിക്കുന്ന ഈ പുതിയ പദവി പ്രകൃതിയെ ‘വസ്തു’ എന്ന നിലയിൽ നിന്ന് ‘ജീവനുള്ള അസ്തിത്വം’ എന്ന നിലയിലേക്ക് മാറ്റുകയാണ്. ഇത് അമേരിക്കയിലെ മറ്റ് സംസ്ഥാനങ്ങൾക്കും ആഗോളതലത്തിൽ തന്നെ സമാനമായ പ്രതിസന്ധി നേരിടുന്ന നദികൾക്കും ഒരു മാതൃകയാകും.
NB: ഈ വാർത്തയിൽ ഉപയോഗിച്ചിരിക്കുന്ന ചിത്രം പ്രതീകാത്മകമാണ്. (Generated by AI)
The post അവൾ വെറുമൊരു നദിയല്ല, ഒരു വ്യക്തിയാണ്; 1200 വർഷത്തെ വരൾച്ചയ്ക്കിടയിൽ കൊളറാഡോയുടെ പുതിയ നിയമകവചം! appeared first on Express Kerala.