മിഡിൽ ഈസ്റ്റിൽ സംഘർഷസാധ്യതകൾ വീണ്ടും ഉയരുകയും ഇറാന്റെ ഭാവി നേതൃത്വത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകൾ ശക്തമാകുകയും ചെയ്യുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ, ഇറാനിലെ അധികാരവൃത്തങ്ങളിൽ ഒരു നിർണായക ചോദ്യം വീണ്ടും ഉയർന്നിരിക്കുകയാണ് ആയത്തുള്ള അലി ഖമേനിക്ക് ശേഷം ഇറാനെ നയിക്കുക ആരാകും? ഇസ്ലാമിക് റിപ്പബ്ലിക്കിന്റെ പരമോന്നത നേതാവെന്ന സ്ഥാനം രാജ്യത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയവും സൈനികവും മതപരവുമായ ശക്തികളുടെ കേന്ദ്രമായതിനാൽ, അതിന്റെ പിൻഗാമിയെക്കുറിച്ചുള്ള ഓരോ സൂചനയും ആഗോള ശ്രദ്ധ പിടിച്ചുപറ്റുന്നു. ഈ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് പതിറ്റാണ്ടുകളായി ഇറാന്റെ സുരക്ഷാ, നയതന്ത്ര, ഭരണ സംവിധാനങ്ങളുടെ ഹൃദയഭാഗത്ത് പ്രവർത്തിച്ച അലി ലാരിജാനിയുടെ പേര് വീണ്ടും ശക്തമായി ഉയർന്നുവരുന്നത്. ഇറാനിലെ അധികാരസ്ഥിരതയും ഭരണതുടർച്ചയും ഉറപ്പാക്കാനുള്ള തന്ത്രപരമായ നീക്കങ്ങളുടെ ഭാഗമായാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഉയർച്ചയെ പല നിരീക്ഷകരും വിലയിരുത്തുന്നത്, രാജ്യത്തിന്റെ അടുത്ത രാഷ്ട്രീയ അധ്യായം എഴുതപ്പെടാൻ പോകുന്നുവെന്ന സൂചനയായി ഇത് വായിക്കപ്പെടുന്നു.
പതിറ്റാണ്ടുകളായി ഇറാന്റെ സുരക്ഷാ ചിന്താഗതിയും നയതന്ത്ര നീക്കങ്ങളും ആഭ്യന്തര അധികാരസമവാക്യങ്ങളും നിരീക്ഷിച്ച് രൂപപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള വ്യക്തിയാണ് ലാരിജാനി. സൈനിക പശ്ചാത്തലത്തിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച് പാർലമെന്റിന്റെ പരമോന്നത സ്ഥാനത്തേക്കും ദേശീയ സുരക്ഷാ സംവിധാനത്തിന്റെ ഹൃദയത്തിലേക്കും എത്തിയ അദ്ദേഹത്തിന്റെ യാത്ര, ഇറാന്റെ രാഷ്ട്രീയ ചരിത്രവുമായി തന്നെ ചേർന്നു നിൽക്കുന്ന ഒന്നാണ്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഇന്ന് അദ്ദേഹത്തെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയുള്ള ചർച്ചകൾ വ്യക്തിപരമായ രാഷ്ട്രീയ ഉയർച്ചയെക്കാൾ കൂടുതലായി ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ ഭാവി നേതൃത്വ ക്രമീകരണങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള സൂചനയായി വായിക്കപ്പെടുകയാണ്.
ആഗോള ശക്തികൾ മിഡിൽ ഈസ്റ്റിനെ പുതിയ സംഘർഷരേഖകളിലൂടെ വിലയിരുത്തുമ്പോൾ, ഇറാൻ മറ്റൊരു ഭാഷയിലാണ് തന്റെ സന്ദേശം നൽകുന്നത്: സ്ഥിരത, തുടർച്ച, അനുഭവം. ആ സന്ദേശത്തിന്റെ മുഖമായി വീണ്ടും ഉയർന്നുവരുന്ന പേരാണ് അലി ലാരിജാനി. പ്രതിസന്ധിയുടെ നിഴലിൽ രൂപംകൊള്ളുന്ന പുതിയ രാഷ്ട്രീയ അധ്യായത്തിന്റെ ആരംഭരേഖയിൽ നിൽക്കുന്ന നേതാവെന്ന നിലയിലാണ് ഇന്ന് അദ്ദേഹം വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത് — ഇറാന്റെ അധികാരകേന്ദ്രത്തിൽ ശാന്തമായി, പക്ഷേ നിർണായകമായി സ്വാധീനം വർധിപ്പിക്കുന്ന ഒരാൾ.
ഇറാന്റെ പരമോന്നത നേതാവ് ആയത്തുള്ള അലി ഖമേനിയുടെ വിശ്വസ്തരിൽ ഒരാളായി ദീർഘകാലം പരിഗണിക്കപ്പെട്ട ലാരിജാനി, രാജ്യത്തിന്റെ അധികാരഘടനയിൽ പ്രത്യേക സ്ഥാനമുറപ്പിച്ച വ്യക്തിയാണ്. വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന പ്രാദേശിക സംഘർഷങ്ങളും നേത്യത്വത്തെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയുള്ള അനിശ്ചിതത്വങ്ങളും നിലനിൽക്കുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ, ഭരണനിരയിലെ പരിചയസമ്പന്നരായ വ്യക്തികളെ മുന്നോട്ടു കൊണ്ടുവരുന്നത് ഇറാൻ സ്വീകരിക്കുന്ന സുരക്ഷാ സമീപനത്തിന്റെ ഭാഗമാണെന്ന് രാഷ്ട്രീയ നിരീക്ഷകർ വിലയിരുത്തുന്നു. ഒരു പ്രതിസന്ധികാലത്ത് ഭരണതുടർച്ച ഉറപ്പാക്കാൻ തയ്യാറാക്കിയിരിക്കുന്ന നേതൃത്വ ശൃംഖലയിൽ ലാരിജാനിക്ക് നൽകിയ പ്രാധാന്യം, രാജ്യത്തിന്റെ സ്ഥാപനങ്ങൾ വ്യക്തികളിൽ മാത്രം ആശ്രയിക്കാതെ പ്രവർത്തിക്കാൻ രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരിക്കുന്നുവെന്ന സന്ദേശം നൽകുന്നു.
1957-ൽ ഇറാഖിലെ നജാഫിൽ ജനിച്ച ലാരിജാനി, മതപരവും ബൗദ്ധികവുമായ പാരമ്പര്യമുള്ള ഒരു ഇറാനിയൻ കുടുംബത്തിലാണ് വളർന്നത്. പിന്നീട് കുടുംബം ഇറാനിലേക്ക് മടങ്ങിയപ്പോൾ, ഇസ്ലാമിക് വിപ്ലവാനന്തര കാലഘട്ടത്തിൽ രൂപംകൊണ്ട പുതിയ രാഷ്ട്രീയ സംവിധാനവുമായി അദ്ദേഹം അടുപ്പം പുലർത്തി. ഗണിതശാസ്ത്രവും കമ്പ്യൂട്ടർ ശാസ്ത്രവും പഠിച്ചതിന് ശേഷം തത്ത്വചിന്തയിൽ ഉയർന്ന പഠനം പൂർത്തിയാക്കിയ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസ പശ്ചാത്തലം, ഇറാനിയൻ രാഷ്ട്രീയരംഗത്ത് അപൂർവമായ ബൗദ്ധിക സംയോജനമായി വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു. സാങ്കേതികവും തത്ത്വചിന്താപരവുമായ ചിന്താഗതികൾ ഒരുമിച്ച് കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന നേതാവെന്ന നിലയിലാണ് അദ്ദേഹത്തെ പലരും കാണുന്നത്.
അദ്ദേഹത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയജീവിതത്തിന്റെ തുടക്കം ഇസ്ലാമിക് റെവല്യൂഷണറി ഗാർഡ് കോർപ്സിലൂടെയായിരുന്നു. ഇറാൻ-ഇറാഖ് യുദ്ധകാലത്ത് രാജ്യത്തിന്റെ സുരക്ഷാ സംവിധാനങ്ങളിൽ പ്രവർത്തിച്ച അനുഭവം അദ്ദേഹത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ ദൃഷ്ടികോണത്തെ രൂപപ്പെടുത്തുന്നതിൽ നിർണായകമായി. യുദ്ധാനുഭവം അദ്ദേഹത്തെ ശക്തമായ ദേശീയ സുരക്ഷാ സമീപനത്തിലേക്കാണ് നയിച്ചതെന്ന് ഇറാനിയൻ വിശകലനങ്ങൾ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു. പിന്നീട് സർക്കാർ സംവിധാനങ്ങളിലേക്ക് മാറിയ അദ്ദേഹം വിവിധ ഭരണപദവികൾ വഹിക്കുകയും രാജ്യത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക പ്രക്ഷേപണ സ്ഥാപനമായ IRIBയുടെ തലവനായി പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്തു. മാധ്യമങ്ങളും ദേശീയ നയവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം മനസ്സിലാക്കിയ നേതാവെന്ന പ്രതിച്ഛായ ഈ കാലഘട്ടത്തിലാണ് രൂപപ്പെട്ടത്.
2000-കളിൽ ലാരിജാനി ഇറാന്റെ ദേശീയ രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ പ്രധാന കേന്ദ്രത്തിലേക്ക് ഉയർന്നു. സുപ്രീം നാഷണൽ സെക്യൂരിറ്റി കൗൺസിലിന്റെ സെക്രട്ടറിയായും രാജ്യത്തിന്റെ ആണവ ചർച്ചകളിലെ പ്രധാന പ്രതിനിധിയായും പ്രവർത്തിച്ച അദ്ദേഹം, പാശ്ചാത്യ ശക്തികളുമായുള്ള കടുത്ത ചർച്ചകളിൽ ഇറാന്റെ നിലപാട് സംരക്ഷിച്ച വ്യക്തിയായി അറിയപ്പെട്ടു. രാജ്യത്തിന്റെ സുരക്ഷയും സ്വയംഭരണാവകാശവും സംരക്ഷിക്കേണ്ടതുണ്ടെന്ന ഇറാന്റെ വാദം അന്താരാഷ്ട്ര വേദികളിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്നതിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പങ്ക് നിർണായകമായിരുന്നു.
2008 മുതൽ 2020 വരെ ഇറാനിയൻ പാർലമെന്റിന്റെ സ്പീക്കറായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ച അദ്ദേഹത്തിന്റെ കാലഘട്ടം, നിയമനിർമ്മാണ സ്ഥാപനത്തിന്റെ സ്ഥിരതയുള്ള പ്രവർത്തനത്തിന്റെയും രാഷ്ട്രീയ ഏകോപനത്തിന്റെയും കാലമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. വ്യത്യസ്ത രാഷ്ട്രീയ വിഭാഗങ്ങൾക്കിടയിൽ സംവാദം നിലനിർത്താൻ കഴിവുള്ള യാഥാസ്ഥിതിക നേതാവെന്ന പേരാണ് അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചത്. പ്രസിഡന്റ് തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ മത്സരിച്ചെങ്കിലും പിന്നീട് അയോഗ്യനാക്കപ്പെട്ടത് ഇറാന്റെ ആഭ്യന്തര രാഷ്ട്രീയത്തിലെ സങ്കീർണ്ണതകളെ പ്രതിഫലിപ്പിച്ചുവെങ്കിലും, അതിലൂടെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വാധീനം കുറയുകയുണ്ടായില്ല.
2025-ൽ സുപ്രീം നാഷണൽ സെക്യൂരിറ്റി കൗൺസിലിന്റെ സെക്രട്ടറിയായി വീണ്ടും നിയമിക്കപ്പെട്ടത്, ഇറാന്റെ സുരക്ഷാ നയരൂപീകരണത്തിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിർണായക സ്ഥാനത്തെ വീണ്ടും ഉറപ്പിച്ചു. അമേരിക്കയുമായും ഇസ്രായേലുമായും സംഘർഷ സാധ്യതകൾ ഉയരുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ, പരിചയസമ്പന്നനും തന്ത്രപരമായ ചിന്താഗതിയുള്ള നേതാവിനെയാണ് ഭരണകൂടം മുന്നിലെത്തിച്ചതെന്ന് ഇറാനിലെ രാഷ്ട്രീയ നിരീക്ഷകർ വിലയിരുത്തുന്നു. വിദേശ സമ്മർദ്ദങ്ങൾക്കിടയിലും രാജ്യത്തിന്റെ നയതന്ത്രവും സുരക്ഷാ തീരുമാനങ്ങളും ഏകോപിപ്പിക്കുന്ന കേന്ദ്രപാത്രമായി അദ്ദേഹം മാറിയിരിക്കുകയാണ്.
Also Read: ഉപരോധങ്ങളെ വെട്ടിച്ച് പുടിന്റെ എണ്ണക്കപ്പലുകൾ; റഷ്യൻ എണ്ണക്കയറ്റുമതിയിൽ വൻ വർദ്ധനവ്
സമീപകാല റിപ്പോർട്ടുകൾ പ്രകാരം, പരമോന്നത നേതാവിന് എന്തെങ്കിലും സംഭവിച്ചാൽ ഭരണതുടർച്ച ഉറപ്പാക്കുന്ന ഇടക്കാല നേതൃത്വ സംവിധാനത്തിൽ ലാരിജാനിക്ക് പ്രധാന പങ്ക് നൽകപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ഇറാന്റെ ഭരണഘടനാപരമായ വ്യവസ്ഥകൾ പ്രകാരം സുപ്രീം നേതാവാകാൻ ആവശ്യമായ മതപദവി അദ്ദേഹത്തിനില്ലെങ്കിലും, പ്രതിസന്ധിക്കാല തീരുമാനങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്യാൻ കഴിവുള്ള രാഷ്ട്രീയ മാനേജർ എന്ന നിലയിലാണ് അദ്ദേഹത്തെ കാണുന്നത്. ഇത് വ്യക്തിപരമായ അധികാരമാറ്റത്തേക്കാൾ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ സ്ഥിരത ഉറപ്പാക്കാനുള്ള സുരക്ഷാ സംവിധാനമായി ഇറാൻ രൂപപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നതിന്റെ ഉദാഹരണമായി വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു.
ഇറാനിലെ എസ്റ്റാബ്ലിഷ്മെന്റ് സർക്കിളുകളിൽ ലാരിജാനി ഒരു പ്രായോഗിക ചർച്ചക്കാരനായി അറിയപ്പെടുന്നു. പ്രാദേശിക ശക്തികളുമായും അന്താരാഷ്ട്ര നേതാക്കളുമായും സംവദിച്ച അനുഭവം അദ്ദേഹത്തിന് നയതന്ത്രപരമായ വിശ്വാസ്യത നൽകുന്നു. കടുത്ത ആശയപരമായ നിലപാടുകൾക്കും യാഥാർത്ഥ്യാധിഷ്ഠിത രാഷ്ട്രീയത്തിനും ഇടയിൽ സമതുലിത സമീപനം സ്വീകരിക്കുന്ന നേതാവെന്ന നിലയിൽ അദ്ദേഹത്തെ കാണുന്നവരും ഏറെയാണ്.
ഇന്ന് മിഡിൽ ഈസ്റ്റിലെ രാഷ്ട്രീയ സാഹചര്യങ്ങൾ കൂടുതൽ അനിശ്ചിതമാകുമ്പോൾ, ഇറാൻ തന്റെ ഭരണസംവിധാനത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്താനും സ്ഥിരത ഉറപ്പാക്കാനും ശ്രമിക്കുന്നതിന്റെ ഭാഗമായാണ് ലാരിജാനിയുടെ ഉയർച്ചയെ വിലയിരുത്തുന്നത്. വിദേശ സമ്മർദ്ദങ്ങളും സാമ്പത്തിക ഉപരോധങ്ങളും സുരക്ഷാ വെല്ലുവിളികളും ഒരേസമയം നേരിടുന്ന രാജ്യമായി ഇറാൻ, പരിചയസമ്പന്നരായ നേതാക്കളിലൂടെ തീരുമാനമെടുക്കൽ പ്രക്രിയ ഉറപ്പാക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നുവെന്നതാണ് ഈ രാഷ്ട്രീയ നീക്കങ്ങൾ നൽകുന്ന പ്രധാന സന്ദേശം.
അതുകൊണ്ട് അലി ലാരിജാനിയുടെ കഥ ഒരു വ്യക്തിയുടെ രാഷ്ട്രീയ ജീവിതചരിത്രം മാത്രമല്ല; പ്രാദേശിക സംഘർഷങ്ങളും ആഗോള ശക്തിരാഷ്ട്രീയവും തമ്മിൽ സ്വയംഭരണവും ദേശീയ സ്ഥിരതയും സംരക്ഷിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്ന ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ ഭരണപരമായ പരിണാമത്തിന്റെ പ്രതിഫലനമാണ്. ഇറാന്റെ രാഷ്ട്രീയ സംവിധാനത്തിൽ തുടർച്ചയും നിയന്ത്രിത മാറ്റവും ഒരുമിച്ച് നിലനിർത്താനുള്ള ശ്രമത്തിന്റെ പ്രതീകമായി അദ്ദേഹം ഇന്ന് വീണ്ടും ശ്രദ്ധാകേന്ദ്രമായി മാറിയിരിക്കുകയാണ്.
വീഡിയോ കാണാം…
The post ഖമേനിക്ക് ശേഷം ആര്? ഇറാന്റെ അധികാരക്കോട്ടയിൽ അലി ലാരിജാനി എന്ന ‘ട്രംപ് കാർഡ്’! അനിശ്ചിതത്വങ്ങൾക്കിടയിൽ ഇറാൻ കണ്ടെത്തിയ കരുത്തുറ്റ കാവൽക്കാരൻ appeared first on Express Kerala.