വർഷങ്ങളോളം നിഴലിൽ പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന ഇറാന്റെ ‘റിയൽ പവർ’, അലി ഖമേനിയുടെ മകനിൽ നിന്ന് സുപ്രീം ലീഡർ വരെ; ആരാണ് മൊജ്തബ ഖമേനി?

പശ്ചിമേഷ്യയിലെ രാഷ്ട്രീയ ആകാശം ഒരുപാട് വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം വീണ്ടും ശക്തമായി കുലുങ്ങുകയാണ്. ഇറാന്റെ പരമോന്നത നേതാവായിരുന്ന അലി ഖമേനിയുടെ മരണത്തിനു പിന്നാലെ, ലോകം മുഴുവൻ ഉറ്റുനോക്കുന്ന ഒരു തീരുമാനം ഇറാനിൽ നിന്നെത്തി. രാജ്യത്തിന്റെ സുപ്രധാന മത-രാഷ്ട്രീയ സമിതിയായ വിദഗ്ധരുടെ അസംബ്ലി, ഖമേനിയുടെ മകൻ മൊജ്തബ ഖമേനിയെ ഇറാന്റെ പുതിയ പരമോന്നത നേതാവായി നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്തിരിക്കുകയാണ്. അധികാരത്തിന്റെ കേന്ദ്രത്തിലേക്ക് ഏറെകാലം നിഴലിൽ നിന്നു നീങ്ങിക്കൊണ്ടിരുന്ന ഒരാളാണ് ഇപ്പോൾ തുറന്ന വേദിയിലേക്ക് എത്തുന്നത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഉയർച്ച ഒരു സാധാരണ അധികാരമാറ്റമല്ല; മറിച്ച് ഇറാന്റെ ഭാവി രാഷ്ട്രീയത്തിനും പശ്ചിമേഷ്യൻ സംഘർഷരാഷ്ട്രീയത്തിനും വലിയ സ്വാധീനം ചെലുത്താനിടയുള്ള സംഭവമായി ഇത് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു.

1969 സെപ്റ്റംബർ 8ന് കിഴക്കൻ ഇറാനിലെ വിശുദ്ധ നഗരമായ മഷ്ഹദിലാണ് മൊജ്തബ ഖമേനി ജനിച്ചത്. ഇസ്ലാമിക് വിപ്ലവത്തിന് ശേഷം വളർന്ന തലമുറയിലെ ഒരാളായ അദ്ദേഹം വളരെ ചെറുപ്പത്തിൽ തന്നെ രാജ്യത്തിന്റെ സൈനിക-മത രാഷ്ട്രീയ സംവിധാനങ്ങളോട് അടുപ്പം സ്ഥാപിച്ചു. വെറും പതിനേഴാം വയസ്സിൽ അദ്ദേഹം ഇസ്ലാമിക് റെവല്യൂഷണറി ഗാർഡ് കോർപ്സിൽ ചേർന്നു. ഇറാൻ-ഇറാഖ് യുദ്ധത്തിന്റെ അവസാന വർഷങ്ങളിൽ ഹബീബ് ബറ്റാലിയനിൽ അദ്ദേഹം പങ്കെടുത്തതായി റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ട്. ഈ യുദ്ധാനുഭവം അദ്ദേഹത്തെ ഇറാന്റെ സുരക്ഷാ സംവിധാനങ്ങളുമായി ദൃഢമായി ബന്ധിപ്പിച്ചു. പിന്നീട് വർഷങ്ങളായി IRGC-യുമായി അദ്ദേഹം സ്ഥാപിച്ച ബന്ധമാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ ശക്തിയുടെ പ്രധാന അടിത്തറയായി മാറിയത്.

അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവായ അലി ഖമേനി മതപരമായി ഏറെ ഉയർന്ന സ്ഥാനമായ ആയത്തുള്ള പദവി കൈവശംവച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും, മൊജ്തബ ഖമേനിയുടെ മതപരമായ യോഗ്യതകൾ എപ്പോഴും ചർച്ചയായ വിഷയമായിരുന്നു. ഖോമിലെ ദൈവശാസ്ത്ര കേന്ദ്രങ്ങളിൽ പഠനം നടത്തിയ അദ്ദേഹം ഒരു മധ്യനിര പുരോഹിതനായ ഹോജ്തോളസ്ലാം എന്ന നിലയിലാണ് സാധാരണയായി അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. പരമ്പരാഗതമായി സുപ്രീം ലീഡർ സ്ഥാനത്തിന് അനുയോജ്യമെന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന ഉയർന്ന മതപദവി അദ്ദേഹത്തിനില്ലെന്നത് പല നിരീക്ഷകരെയും അതിശയിപ്പിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, മതപരമായ പദവികളേക്കാൾ ശക്തമായ രാഷ്ട്രീയ-സുരക്ഷാ ബന്ധങ്ങളാണ് അദ്ദേഹത്തെ അധികാരത്തിന്റെ ശൃംഗത്തിലേക്ക് എത്തിച്ചതെന്നാണ് പല വിശകലനങ്ങളും പറയുന്നത്.

Also Read: ദുബായ് Vs സിംഗപ്പൂർ: ആസ്തികൾ കടൽ കടക്കുന്നു; വമ്പൻ ബിസിനസ് ഗ്രൂപ്പുകളുടെ നീക്കത്തിന് പിന്നിൽ എന്ത് ?

ഇറാനിലെ അധികാരരാഷ്ട്രീയത്തിൽ മൊജ്തബ ഖമേനി പല വർഷങ്ങളായി ഒരു നിഴൽപോലെ പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നുവെന്നാണ് റിപ്പോർട്ടുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. സുപ്രീം ലീഡറുടെ ഓഫീസ് ഒരു കോട്ടപോലെ നിയന്ത്രിച്ചിരുന്ന വ്യക്തി അദ്ദേഹം തന്നെയാണെന്ന് ചിലർ വിലയിരുത്തുന്നു. ഉപ്പും കുരുമുളകും കലർന്ന താടി, കറുത്ത തലപ്പാവ്, സയ്യിദ് വംശാവലിയുടെ അടയാളങ്ങൾ എന്നിവയോടെ കാണപ്പെടുന്ന ഈ പുരോഹിതൻ പൊതുജനങ്ങൾക്ക് മുന്നിൽ വളരെ അപൂർവമായാണ് പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടത്. എന്നാൽ തിരശ്ശീലയ്ക്ക് പിന്നിൽ നിന്ന് ഇന്റലിജൻസ് സംവിധാനങ്ങൾക്കും IRGC നിയമനങ്ങൾക്കും ഇടയിൽ ഒരു നിർണ്ണായക കണ്ണിയായി അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നുവെന്ന് വിദഗ്ധർ വിശ്വസിക്കുന്നു.

അധികാരത്തിനൊപ്പം സമ്പത്തിന്റെയും ചർച്ചകൾ മൊജ്തബ ഖമേനിയെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയിട്ടുണ്ട്. ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന ആസ്തികളും നിക്ഷേപങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്ന വലിയ സാമ്പത്തിക ശൃംഖലയെ അദ്ദേഹം നിയന്ത്രിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് ചില റിപ്പോർട്ടുകൾ പറയുന്നു. ചില അന്താരാഷ്ട്ര റിപ്പോർട്ടുകൾ പ്രകാരം, ഈ സ്വത്തുകളുടെ മൂല്യം ബില്യൺ ഡോളറുകൾ വരെയെത്താമെന്നാണു വിലയിരുത്തൽ. വ്യക്തിപരമായ സമ്പത്ത് 100 മില്യൺ ഡോളറിലധികം ആകാമെന്നും ചില മാധ്യമങ്ങൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.

Also Read: പണംകൊടുത്ത് സ്നേഹം വാങ്ങുന്ന കാലം; കേരളത്തിൽ വളരുന്ന പുതിയ ‘ബന്ധ വിപണി’!

മൊജ്തബ ഖമേനിയുടെ രാഷ്ട്രീയ നിലപാടുകളും അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിൽ വലിയ ചർച്ചകൾക്ക് ഇടയാക്കിയിട്ടുണ്ട്. പ്രത്യേകിച്ച് ഇറാന്റെ ആണവ പദ്ധതിയെക്കുറിച്ചുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിലപാട് ലോകശ്രദ്ധ പിടിച്ചുപറ്റുന്ന വിഷയമാണ്. ചില അമേരിക്കൻ വിശകലന വിദഗ്ധർ പറയുന്നത്, അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവിനെക്കാൾ കൂടുതൽ കടുത്ത നിലപാടാണ് മൊജ്തബ സ്വീകരിക്കാനിടയുള്ളതെന്ന്. ഇറാന്റെ ആണവ ശേഷി ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിൽ കൂടുതൽ ആക്രമണാത്മക സമീപനം അദ്ദേഹം സ്വീകരിക്കുമെന്നാണ് ചിലരുടെ വിലയിരുത്തൽ. അതിനാൽ തന്നെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ നേതൃത്യത്തിൽ ഇറാനും പാശ്ചാത്യ രാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള സംഘർഷം കൂടുതൽ ശക്തമാകാമെന്ന ആശങ്കയും ഉയരുന്നുണ്ട്.

മറ്റൊരു വിവാദം അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വകാര്യ ജീവിതത്തെയും ചുറ്റിപ്പറ്റിയാണ്. ചോർന്ന നയതന്ത്ര രേഖകൾ പ്രകാരം 2004 മുതൽ 2008 വരെ വന്ധ്യതാ ചികിത്സയ്ക്കായി അദ്ദേഹം യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡത്തിലെ സ്വകാര്യ ആശുപത്രികളിലേക്ക് നിരവധി യാത്രകൾ നടത്തിയതായി റിപ്പോർട്ടുകൾ പുറത്തുവന്നിരുന്നു. ഇത്തരത്തിലുള്ള വിവരങ്ങൾ ഇറാനിലെ രാഷ്ട്രീയ വൃത്തങ്ങളിലും അന്താരാഷ്ട്ര മാധ്യമങ്ങളിലും വലിയ ചർച്ചകൾക്ക് ഇടയാക്കിയിരുന്നു.

അമേരിക്കയുമായുള്ള ബന്ധവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ ജീവിതത്തിൽ വലിയ സ്വാധീനം ചെലുത്തിയിട്ടുണ്ട്. 2019-ൽ ഡൊണാൾഡ് ട്രംപ് പ്രസിഡന്റായിരുന്ന കാലത്ത് അമേരിക്കൻ ട്രഷറി വകുപ്പ് മൊജ്തബ ഖമേനിക്കെതിരെ ഉപരോധങ്ങൾ പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഔദ്യോഗിക സർക്കാർ പദവി ഇല്ലാതിരുന്നിട്ടും ഇറാന്റെ സുപ്രീം ലീഡറുടെ ഓഫിസിൽ വലിയ സ്വാധീനം ചെലുത്തുന്ന വ്യക്തിയാണെന്നായിരുന്നു അമേരിക്കയുടെ വിലയിരുത്തൽ. ഇറാന്റെ സുരക്ഷാ സേനകളുമായി അടുത്ത ബന്ധം പുലർത്തുന്ന വ്യക്തിയായ അദ്ദേഹം തന്റെ പിതാവിന്റെ പ്രാദേശിക രാഷ്ട്രീയ ലക്ഷ്യങ്ങളും ആഭ്യന്തര നിയന്ത്രണങ്ങളും നടപ്പാക്കുന്നതിൽ നിർണ്ണായക പങ്കുവഹിച്ചുവെന്നുമായിരുന്നു അമേരിക്കയുടെ ആരോപണം.

Also Read: അമേരിക്കൻ ഉച്ചകോടിക്ക് പിന്നിലെ ആ ‘രഹസ്യ’ അജണ്ട! പടിഞ്ഞാറൻ നാടുകളിൽ ട്രംപ് ലക്ഷ്യമിടുന്നത് എന്ത്?

ഇപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഉയർച്ച പശ്ചിമേഷ്യയിലെ ശക്തിസമവാക്യങ്ങളെ കൂടുതൽ സങ്കീർണ്ണമാക്കുകയാണ്. യുഎസ്-ഇസ്രായേൽ സംഘർഷങ്ങൾ ശക്തമാകുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ ഇറാന്റെ പുതിയ നേതാവായി അദ്ദേഹം രംഗത്തെത്തുന്നത് ലോക രാഷ്ട്രീയത്തിൽ പുതിയ ചോദ്യങ്ങൾ ഉയർത്തുന്നു. ഇസ്രായേൽ അദ്ദേഹത്തെ നേരിട്ട് മുന്നറിയിപ്പ് നൽകിയിട്ടുണ്ടെന്നും റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ട്. അതേസമയം, അമേരിക്കൻ രാഷ്ട്രീയ വൃത്തങ്ങളിലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭാവി നേതൃത്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകൾ ശക്തമാകുകയാണ്.

നിഴലിൽ നിന്ന് അധികാരത്തിന്റെ കേന്ദ്രത്തിലേക്ക് എത്തിച്ചേർന്ന മൊജ്തബ ഖമേനി ഇപ്പോൾ ഇറാന്റെ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും നിർണ്ണായക ഘട്ടങ്ങളിൽ ഒന്നിന്റെ നേതാവായി മാറുകയാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ തീരുമാനങ്ങൾ ഇറാന്റെ ആഭ്യന്തര രാഷ്ട്രീയത്തെയും ആണവ നയത്തെയും മാത്രമല്ല, മുഴുവൻ പശ്ചിമേഷ്യൻ മേഖലയുടെ ഭാവിയെയും നിർണ്ണയിക്കാനിടയുണ്ട്. ഇനി ലോകം മുഴുവൻ ചോദിക്കുന്ന ഒരു ചോദ്യം മാത്രമാണ് ബാക്കി: ഈ പുതിയ നേതാവിന്റെ കാലഘട്ടം ഇറാനെ കൂടുതൽ ശക്തമായ ഒരു പ്രാദേശിക ശക്തിയാക്കി മാറ്റുമോ, അതോ പുതിയ സംഘർഷങ്ങളുടെ വാതിൽ തുറക്കുമോ?

The post വർഷങ്ങളോളം നിഴലിൽ പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന ഇറാന്റെ ‘റിയൽ പവർ’, അലി ഖമേനിയുടെ മകനിൽ നിന്ന് സുപ്രീം ലീഡർ വരെ; ആരാണ് മൊജ്തബ ഖമേനി? appeared first on Express Kerala.