‘രക്തസാക്ഷി’ മുതൽ കലാപ ചിഹ്നം വരെ! ഹാദിയുടെ മരണം തുറന്നുവിട്ട തെരുവുകൾ; ബംഗ്ലാദേശ് എവിടേക്ക് ?

കഴിഞ്ഞ വർഷം ബംഗ്ലാദേശിന്റെ രാഷ്ട്രീയ ഭൂപ്രകൃതിയെ അടിമുടി മാറ്റിമറിച്ച വിദ്യാർത്ഥി പ്രക്ഷോഭത്തിൽ നിന്ന് ഉയർന്നുവന്ന യുവ നേതാവ് ഷെരീഫ് ഒസ്മാൻ ഹാദിയുടെ മരണം രാജ്യത്തെ ഒരു അസ്ഥിരവും വികാരാധീനവുമായ ഘട്ടത്തിലേക്കാണ് തള്ളിവിട്ടിരിക്കുന്നത്. വിദ്യാർത്ഥിപ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ശക്തമായ ശബ്ദമായിരുന്ന ഹാദിയെ, ഒരു രാഷ്ട്രീയ നേതാവ് എന്നതിലുപരി ഒരു പ്രതീകമായാണ് നിരവധി യുവാക്കൾ കണ്ടിരുന്നത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൊലപാതകം ഇങ്ക്വിലാബ് മഞ്ചയുടെ അനുയായികളെ മാത്രമല്ല, ബംഗ്ലാദേശ് സമൂഹത്തിന്റെ വിവിധ തലങ്ങളെയും ആഴത്തിൽ നടുക്കി. ഈ മരണവാർത്ത പുറത്ത് വന്നതോടെ രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ വൻ പ്രതിഷേധങ്ങളും അക്രമസംഭവങ്ങളും പൊട്ടിപ്പുറപ്പെടുകയും, മാധ്യമ സ്ഥാപനങ്ങളും നയതന്ത്ര കേന്ദ്രങ്ങളും വരെ അതിന്റെ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ അനുഭവിക്കേണ്ടിവരികയും ചെയ്തു.

ജൂലൈയിലെ വിദ്യാർത്ഥി പ്രക്ഷോഭത്തിലും പിന്നീട് അവാമി ലീഗ് സർക്കാരിന്റെ പതനത്തിലേക്കുള്ള രാഷ്ട്രീയ പ്രക്രിയയിലും പങ്കെടുത്ത നിരവധി പേർക്ക്, ഹാദി ആ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ആത്മാവിന്റെ മൂർത്തീഭാവമായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ വാക്കുകളും നിലപാടുകളും യുവജനങ്ങളിൽ ശക്തമായ ഉണർവ് സൃഷ്ടിച്ചിരുന്നു. അതുകൊണ്ടുതന്നെ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണവാർത്ത അനുയായികളിൽ കടുത്ത ഉത്കണ്ഠയും കോപവും സൃഷ്ടിച്ചു. ഈ വികാരപരമായ പ്രതികരണമാണ് പിന്നീട് തെരുവുകളിലേക്ക് ഒഴുകിയെത്തിയ പ്രതിഷേധങ്ങളായി മാറിയത്.

ഇങ്ക്വിലാബ് മഞ്ചിന്റെ ഉദയത്തിൽ ഹാദിയുടെ പങ്ക് നിർണ്ണായകമാണ് ഈ രാഷ്ട്രീയ വേദിയുടെ വളർച്ച ഹാദിയുമായി അടുത്തുനിൽക്കുന്നു എന്നാണ് റിപ്പോർട്ടുകൾ. വിദ്യാർത്ഥി പ്രക്ഷോഭത്തിൽ നിന്ന് രൂപംകൊണ്ട ഈ വേദി, അവാമി ലീഗിനെതിരായ ശക്തമായ രാഷ്ട്രീയ ബദലായി മാറുകയും ഭരണഘടനാപരമായ നിരോധനം പോലും ആവശ്യപ്പെടുന്ന നിലപാടുകൾ സ്വീകരിക്കുകയും ചെയ്തു. ഇന്ത്യാ അനുകൂല രാഷ്ട്രീയ നിലപാടുകളോട് കടുത്ത വിരോധം പ്രകടിപ്പിച്ചിരുന്ന ഇങ്ക്വിലാബ് മഞ്ച, ബംഗ്ലാദേശിലെ ദേശീയതാ രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ ഒരു കടുത്ത രൂപമാണ് പ്രതിനിധീകരിച്ചതെന്ന് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു. ഈ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് ഹാദിയെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയ രാഷ്ട്രീയ തർക്കങ്ങളും വിവാദങ്ങളും ശക്തമായത്.

ഇങ്ക്വിലാബ് മഞ്ചയുടെ കൺവീനർ എന്ന നിലയിൽ ഹാദി പൊതുജന ശ്രദ്ധയിൽപ്പെട്ടത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ മൂർച്ചയുള്ള പ്രസംഗങ്ങളിലൂടെയും ഏറ്റുമുട്ടൽ ശൈലിയിലൂടെയുമാണ്. അവാമി ലീഗിനും ഇന്ത്യാ അനുകൂല രാഷ്ട്രീയ സഖ്യങ്ങൾക്കുമെതിരായ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആക്രമണങ്ങൾ ഒരുപോലെ അനുയായികളെയും കടുത്ത വിമർശകരെയും സൃഷ്ടിച്ചു. ഇന്ത്യയുടെ വടക്കുകിഴക്കൻ പ്രദേശങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന ‘ഗ്രേറ്റർ ബംഗ്ലാദേശ്’ എന്ന ആശയവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഒരു ഭൂപടം അദ്ദേഹം പ്രചരിപ്പിച്ചെന്ന റിപ്പോർട്ടുകൾ പോലും ബംഗ്ലാദേശ്-ഇന്ത്യ ബന്ധങ്ങളിൽ ആശങ്കകൾ ഉയർത്തിയിരുന്നു. ഈ രാഷ്ട്രീയ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ്, വരാനിരിക്കുന്ന ജാതിയ സങ്‌സദ് തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധാക്ക-8 മണ്ഡലത്തിൽ നിന്ന് സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥിയായി ഹാദി മത്സരിക്കാൻ തയ്യാറെടുക്കുന്നത്.

ഡിസംബർ 12-നാണ് ധാക്കയിലെ പാൽട്ടാൻ പ്രദേശത്ത് ഹാദിക്കെതിരെ വധശ്രമം നടന്നത്. ഓട്ടോറിക്ഷയിൽ യാത്ര ചെയ്യുന്നതിനിടെ അജ്ഞാതർ അദ്ദേഹത്തിന് നേരെ വെടിയുതിർക്കുകയായിരുന്നു. ഗുരുതരമായി പരിക്കേറ്റ ഹാദിയെ ആദ്യം ധാക്ക മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആശുപത്രിയിലും പിന്നീട് എവർകെയർ ആശുപത്രിയിലും പ്രവേശിപ്പിച്ചെങ്കിലും ആരോഗ്യനില വേഗത്തിൽ വഷളായി. കൂടുതൽ വിദഗ്ധ ചികിത്സയ്ക്കായി ഡിസംബർ 15-ന് എയർ ആംബുലൻസിലൂടെ സിംഗപ്പൂരിലേക്ക് മാറ്റിയെങ്കിലും, സിംഗപ്പൂർ ജനറൽ ആശുപത്രിയിലെ ന്യൂറോ സർജിക്കൽ ഐസിയുവിൽ നടത്തിയ പരമാവധി ശ്രമങ്ങൾക്കും ശേഷം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവൻ രക്ഷിക്കാനായില്ല.

ഹാദിയുടെ മരണം സിംഗപ്പൂർ വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയം സ്ഥിരീകരിച്ചതിന് പിന്നാലെ, ബംഗ്ലാദേശിൽ ദേശീയ ദുഃഖാചരണം പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഇടക്കാല സർക്കാരിന്റെ മുഖ്യ ഉപദേഷ്ടാവ് മുഹമ്മദ് യൂനുസ് രാജ്യത്തെ അഭിസംബോധന ചെയ്ത്, ഹാദിയെ ജൂലൈ പ്രക്ഷോഭത്തിലെ നിർഭയനായ മുൻനിര പോരാളിയെന്നും ഇങ്ക്വിലാബ് മഞ്ചയുടെ ശക്തമായ ശബ്ദമെന്നുമാണ് വിശേഷിപ്പിച്ചത്. ഒരു ദിവസത്തെ സംസ്ഥാന ദുഃഖാചരണം പ്രഖ്യാപിച്ച യൂനുസ്, ജനങ്ങളോട് സംയമനവും ക്ഷമയും പാലിക്കണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിച്ചെങ്കിലും, തെരുവുകളിലെ വികാരാധീനത അത്ര എളുപ്പത്തിൽ നിയന്ത്രണവിധേയമായില്ല.

ഹാദിയുടെ മരണവാർത്ത പുറത്തുവന്നതോടെ ബംഗ്ലാദേശിലുടനീളം പ്രതിഷേധങ്ങൾ വ്യാപകമായി. ധാക്കയിലെ ഷാബാഗിൽ ആയിരക്കണക്കിന് ആളുകൾ ഒത്തുകൂടി മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ മുഴക്കുകയും, അദ്ദേഹത്തിന് സുരക്ഷ നൽകുന്നതിൽ ഭരണകൂടം പരാജയപ്പെട്ടുവെന്ന് ആരോപിക്കുകയും ചെയ്തു. പ്രതിഷേധങ്ങൾ പെട്ടെന്ന് അക്രമാസക്തമായി മാറി. രാജ്യത്തെ പ്രമുഖ മാധ്യമ സ്ഥാപനങ്ങളായ പ്രോതോം അലോയും ഡെയ്‌ലി സ്റ്റാറും പ്രവർത്തിക്കുന്ന കെട്ടിടങ്ങൾ ആക്രമിക്കപ്പെടുകയും, നിരവധി പേർ അകത്ത് കുടുങ്ങിക്കിടക്കേണ്ട സാഹചര്യം ഉണ്ടാകുകയും ചെയ്തു.

രാജ്യത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളിലും സ്ഥിതിഗതികൾ അതീവ ഗുരുതരമായി. രാജ്ഷാഹിയിൽ ഷെയ്ഖ് മുജിബുർ റഹ്മാന്റെ വസതിക്കും അവാമി ലീഗ് ഓഫീസിനും തീയിട്ടു. ചാറ്റോഗ്രാമിൽ ഇന്ത്യയുടെ ഡെപ്യൂട്ടി ഹൈക്കമ്മീഷണറുടെ വസതിയിലേക്കുള്ള പ്രതിഷേധ മാർച്ച് ബംഗ്ലാദേശ്-ഇന്ത്യ നയതന്ത്ര ബന്ധങ്ങളിൽ പുതിയ ആശങ്കകൾക്ക് ഇടയാക്കി. ധാക്ക സർവകലാശാല കാമ്പസിലും വിദ്യാർത്ഥി സംഘടനകളുടെ നേതൃത്വത്തിൽ വിലാപയാത്രകളും പ്രതിഷേധങ്ങളും നടന്നു.

ഡിസംബർ 18 ന് രാത്രി വൈകിയും ബംഗ്ലാദേശിലെ സ്ഥിതിഗതികൾ അങ്ങേയറ്റം അസ്ഥിരമായി തുടരുകയായിരുന്നു. ഹാദിയുടെ മൃതദേഹം ധാക്കയിലെത്തിക്കുന്നതിന് മുന്നോടിയായി തലസ്ഥാനത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ സൈന്യത്തെ വിന്യസിച്ചിട്ടുണ്ട്. നീതിക്കായുള്ള മുറവിളി ശക്തമാകുമ്പോൾ, ഈ കൊലപാതകത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ ബംഗ്ലാദേശിന്റെ ഭാവി രാഷ്ട്രീയ ദിശയെ എത്രത്തോളം സ്വാധീനിക്കും എന്നതാണ് ഇപ്പോൾ രാജ്യത്തിനകത്തും പുറത്തും ഉയരുന്ന പ്രധാന ചോദ്യം.

The post ‘രക്തസാക്ഷി’ മുതൽ കലാപ ചിഹ്നം വരെ! ഹാദിയുടെ മരണം തുറന്നുവിട്ട തെരുവുകൾ; ബംഗ്ലാദേശ് എവിടേക്ക് ? appeared first on Express Kerala.