എണ്ണയും വൈദ്യശാസ്ത്രവും മുതൽ സുരക്ഷാ രഹസ്യങ്ങൾ വരെ; വെനസ്വേല–ക്യൂബ ബന്ധത്തിന്റെ ചരിത്രം

ആധുനിക രാഷ്ട്രീയ ഭൂപടത്തിൽ ലാറ്റിൻ അമേരിക്കയുടെ ചരിത്രം പരിശോധിക്കുമ്പോൾ വെനസ്വേലയും ക്യൂബയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം പോലെ ഇത്രമേൽ ചർച്ച ചെയ്യപ്പെട്ട മറ്റൊരു സഖ്യം ഉണ്ടാകില്ല. വടക്കേ അമേരിക്കൻ സാമ്രാജ്യത്വത്തിനെതിരെ വിപ്ലവകരമായ പ്രതിരോധം തീർത്ത രണ്ട് രാജ്യങ്ങൾ. എണ്ണയും വൈദ്യശാസ്ത്രവും തമ്മിലുള്ള ഒരു വിനിമയമെന്നതിലുപരി, ഇത് രണ്ട് ഭരണകൂടങ്ങളുടെ നിലനിൽപ്പിനായുള്ള പോരാട്ടമാണ്. കരീബിയൻ കടലിന്റെ ഇരുവശങ്ങളിലുമായി നിലകൊള്ളുന്ന ഈ രണ്ട് രാജ്യങ്ങൾ, ലോകശക്തിയായ അമേരിക്കയുടെ മൂക്കിന് താഴെ പടുത്തുയർത്തിയ ഈ സോഷ്യലിസ്റ്റ് കൂട്ടുകെട്ട് ഇരുപത്തിയൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിലെ രാഷ്ട്രീയ അദ്ഭുതങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്.

1998-ൽ ഹ്യൂഗോ ഷാവേസ് വെനസ്വേലയുടെ അധികാരമേറ്റെടുത്തതോടെയാണ് ഈ ബന്ധത്തിന്റെ പുതിയ യുഗം ആരംഭിക്കുന്നത്. 1994-ൽ ജയിൽ മോചിതനായ ശേഷം ഹവാനയിൽ എത്തിയ ഷാവേസിനെ ഒരു രാഷ്ട്രത്തലവന് നൽകുന്ന ബഹുമതികളോടെയാണ് ഫിഡൽ കാസ്ട്രോ സ്വീകരിച്ചത്. സോവിയറ്റ് യൂണിയന്റെ തകർച്ചയെത്തുടർന്ന് സാമ്പത്തികമായി തകർന്നുപോയ ക്യൂബയ്ക്ക് വെനസ്വേലയുടെ എണ്ണ സമ്പത്ത് ഒരു ജീവശ്വാസമായി മാറി. ഷാവേസിനെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം കാസ്ട്രോ ഒരു രാഷ്ട്രീയ ഗുരുവായിരുന്നു. തന്റെ രാജ്യത്ത് നടപ്പിലാക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച സോഷ്യലിസ്റ്റ് പരിഷ്കാരങ്ങൾക്ക് മാതൃകയായി അദ്ദേഹം ക്യൂബയെ കണ്ടു.

ഈ ബന്ധത്തിന്റെ ഏറ്റവും പ്രായോഗികമായ വശം ‘ഓയിൽ-ഫോർ-ഡോക്ടർസ്’ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ബാർട്ടർ സമ്പ്രദായമാണ്. വെനസ്വേലയുടെ പക്കൽ സമൃദ്ധമായ എണ്ണയുണ്ടായിരുന്നു, എന്നാൽ ദരിദ്രർക്ക് നൽകാൻ മികച്ച ആരോഗ്യ സംവിധാനങ്ങളുണ്ടായിരുന്നില്ല. ക്യൂബയാകട്ടെ, ഉപരോധങ്ങൾക്കിടയിലും ലോകോത്തര നിലവാരമുള്ള ആരോഗ്യപ്രവർത്തകരെ വാർത്തെടുത്തിരുന്നു.

ഈ പദ്ധതിയിലൂടെ പതിനായിരക്കണക്കിന് ക്യൂബൻ ഡോക്ടർമാരാണ് വെനസ്വേലയിലെ ചേരികളിലും ഉൾഗ്രാമങ്ങളിലും എത്തിയത്. വെനസ്വേലയിലെ പാവപ്പെട്ട ജനവിഭാഗങ്ങൾക്ക് സൗജന്യ ചികിത്സയും മരുന്നും ലഭ്യമായത് ഈ വിപ്ലവകരമായ നീക്കത്തിലൂടെയാണ്. പകരം, വെനസ്വേല പ്രതിദിനം പതിനായിരക്കണക്കിന് ബാരൽ എണ്ണ സബ്‌സിഡി നിരക്കിൽ ക്യൂബയ്ക്ക് നൽകി.

Also Read: ഇറാൻ തൊടുക്കുന്നത് മിസൈലല്ല, അമേരിക്കൻ അഹങ്കാരത്തിനുള്ള കരണത്തടി! പേർഷ്യൻകരുത്തിൽ ട്രംപ് വിറയ്ക്കും…

വെനസ്വേലൻ സായുധ സേനയ്ക്കുള്ളിൽ ക്യൂബൻ ഉദ്യോഗസ്ഥർക്ക് സമാന്തരമായ ഒരു അധികാരശ്രേണിയുണ്ടെന്നാണ് രാഷ്ട്രീയ നിരീക്ഷകർ വിലയിരുത്തുന്നത്. വെനസ്വേലൻ സൈനിക ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ വിശ്വസ്തത ഉറപ്പാക്കുന്നതിനും ഏതെങ്കിലും തരത്തിലുള്ള അസംതൃപ്തിയോ കലാപനീക്കങ്ങളോ ഉണ്ടാകുന്നുണ്ടോ എന്ന് നിരീക്ഷിക്കുന്നതിനും ക്യൂബൻ ഏജന്റുമാർക്ക് പ്രത്യേക പരിശീലനം നൽകിയിട്ടുണ്ട്. സൈനിക ബാരക്കുകളിലും കമാൻഡ് സെന്ററുകളിലും തന്ത്രപ്രധാനമായ സ്ഥാനങ്ങളിൽ ക്യൂബൻ ഉപദേശകർ നിലയുറപ്പിച്ചിരിക്കുന്നത് വഴി, മഡുറോ ഭരണകൂടത്തിന് സൈന്യത്തിന്മേൽ അഭേദ്യമായ നിയന്ത്രണം നിലനിർത്താൻ സാധിക്കുന്നു. ഇത് വെറുമൊരു സൈനിക സഹായമല്ല, മറിച്ച് ഭരണകൂടത്തിന്റെ ആയുസ്സ് വർദ്ധിപ്പിക്കാനുള്ള ഒരു പ്രതിരോധ കവചമാണ്.

സുരക്ഷാ കാര്യങ്ങളിൽ മാത്രമല്ല, വെനസ്വേലയുടെ ഭരണനിർവഹണ സംവിധാനങ്ങളിലും ക്യൂബൻ സ്വാധീനം പ്രകടമാണ്. വെനസ്വേലയിലെ ഐഡന്റിറ്റി കാർഡുകൾ, പാസ്‌പോർട്ട് വിതരണം (SAIME), വോട്ടർ പട്ടിക എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഡാറ്റാബേസുകൾ നിയന്ത്രിക്കുന്നത് ക്യൂബൻ സാങ്കേതിക വിദഗ്ധരാണെന്ന റിപ്പോർട്ടുകൾ പലപ്പോഴും പുറത്തുവന്നിട്ടുണ്ട്. രാജ്യത്തെ പൗരന്മാരുടെ വിവരങ്ങൾ കൃത്യമായി നിരീക്ഷിക്കാനും രാഷ്ട്രീയ എതിരാളികളെ വേർതിരിച്ചറിയാനും ഈ സംവിധാനം ഭരണകൂടത്തെ സഹായിക്കുന്നു. ക്യൂബയിലെ ‘കമ്മിറ്റി ഫോർ ഡിഫൻസ് ഓഫ് ദി റെവല്യൂഷൻ’ (CDR) എന്ന മാതൃകയിൽ വെനസ്വേലയിലും താഴെത്തട്ടിലുള്ള നിരീക്ഷണ സംവിധാനങ്ങൾ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിൽ ക്യൂബൻ വിദഗ്ധർ മുഖ്യ പങ്കുവഹിച്ചു.

ആധുനിക കാലത്തെ യുദ്ധമുറകളിൽ സൈബർ ഇടത്തിന് വലിയ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. വിദേശ രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള സൈബർ ആക്രമണങ്ങളെ പ്രതിരോധിക്കാനും സോഷ്യൽ മീഡിയ വഴിയുള്ള പ്രചാരണങ്ങളെ തടയാനും ക്യൂബൻ സൈബർ സെല്ലുകൾ വെനസ്വേലയെ സഹായിക്കുന്നു. ഇന്റർനെറ്റ് നിയന്ത്രണം, വാർത്താ വിനിമയ സംവിധാനങ്ങളുടെ ചോർത്തൽ, ഭരണകൂടത്തിന് അനുകൂലമായ വാർത്താ പ്രചാരണം എന്നിവയിലെല്ലാം ഹവാനയിൽ നിന്നുള്ള പരിശീലനം ലഭിച്ച വിദഗ്ധരാണ് ചുക്കാൻ പിടിക്കുന്നത്. അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിൽ വെനസ്വേല ഒറ്റപ്പെട്ടപ്പോഴും ആശയവിനിമയ രംഗത്ത് അവർക്ക് കരുത്തായത് ക്യൂബയുടെ പതിറ്റാണ്ടുകൾ നീണ്ട അനുഭവസമ്പത്താണ്.

എന്തുകൊണ്ടാണ് മഡുറോ സ്വന്തം നാട്ടുകാരേക്കാൾ ക്യൂബക്കാരെ വിശ്വസിക്കുന്നത് എന്ന ചോദ്യത്തിന് രാഷ്ട്രീയമായ ഉത്തരമാണുള്ളത്. വെനസ്വേലയിലെ പല സൈനിക ഉദ്യോഗസ്ഥരും അമേരിക്കൻ ഏജൻസികളുമായി ബന്ധം പുലർത്താൻ സാധ്യതയുണ്ടെന്ന് ഭരണകൂടം ഭയപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ ക്യൂബൻ ഉദ്യോഗസ്ഥരെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം മഡുറോയുടെ വീഴ്ച അവരുടെ സ്വന്തം രാജ്യത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക തകർച്ചയ്ക്ക് വഴിവെക്കും. ഈ ഭയവും പരസ്പര താത്പര്യവുമാണ് ലോകത്തെ ഏറ്റവും ശക്തമായ രഹസ്യാന്വേഷണ കൂട്ടുകെട്ടുകളിൽ ഒന്നായി ഹവാന-കാരക്കാസ് സഖ്യത്തെ മാറ്റിയത്.

അമേരിക്കയുടെ ഉപരോധങ്ങൾ ഈ സഖ്യത്തെ തകർക്കാൻ പലപ്പോഴും ശ്രമിച്ചിട്ടുണ്ട്. വെനസ്വേലയിൽ നിന്നുള്ള എണ്ണക്കപ്പലുകൾ ക്യൂബയിലേക്ക് പോകുന്നത് തടയാൻ അമേരിക്കൻ നാവികസേന നിരീക്ഷണം കർശനമാക്കി. എന്നാൽ ഈ വെല്ലുവിളികളെ മറികടക്കാൻ ഇരുരാജ്യങ്ങളും സംയുക്തമായ തന്ത്രങ്ങൾ രൂപീകരിച്ചു. റഷ്യ, ചൈന, ഇറാൻ തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളുടെ പിന്തുണയോടെ ഒരു അന്താരാഷ്ട്ര പ്രതിരോധ നിര തന്നെ ഇവർ സൃഷ്ടിച്ചു. അമേരിക്കൻ സാമ്രാജ്യത്വത്തിനെതിരെയുള്ള തങ്ങളുടെ പോരാട്ടത്തിൽ ഈ സഖ്യം ഒരു കവചമായി ഇവർ ഉപയോഗിക്കുന്നു.

ഹ്യൂഗോ ഷാവേസിന്റെ മരണശേഷം നിക്കോളാസ് മഡുറോ അധികാരത്തിലെത്തിയപ്പോൾ ഈ സഖ്യം തകരുമെന്ന് പലരും പ്രവചിച്ചു. എന്നാൽ മഡുറോ ഈ ബന്ധം കൂടുതൽ ശക്തിപ്പെടുത്തുകയാണ് ചെയ്തത്. വെനസ്വേല നേരിട്ട കടുത്ത സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധിയിലും ക്യൂബൻ സഹായം മഡുറോ ഭരണകൂടത്തിന്റെ നിലനിൽപ്പിന് അത്യന്താപേക്ഷിതമായിരുന്നു. ഇന്ന്, ലാറ്റിൻ അമേരിക്കയിലെ ഇടതുപക്ഷ രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ കേന്ദ്രബിന്ദുവായി ഈ സഖ്യം തുടരുന്നു.

Also Read: അമേരിക്കൻ യുദ്ധകപ്പൽ കടലിൽ താഴ്ത്തുമെന്ന് ഹൂതികളും, ഇറാനു വേണ്ടി പുതിയ പോർമുഖം

വെനസ്വേലയും ക്യൂബയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം വെറും രണ്ട് രാജ്യങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള സൗഹൃദമല്ല; അത് ആധുനിക രാഷ്ട്രീയത്തിലെ ഒരു പരീക്ഷണമാണ്. എണ്ണയും വൈദ്യശാസ്ത്രവും തമ്മിലുള്ള കൈമാറ്റം ദശലക്ഷക്കണക്കിന് ആളുകളുടെ ജീവിതത്തെ സ്പർശിച്ചു. അതേസമയം, ഇത് അന്താരാഷ്ട്ര രാഷ്ട്രീയത്തിൽ വലിയ തർക്കങ്ങൾക്കും വഴിമരുന്നിട്ടു. വിഭവങ്ങളുടെ പങ്കുവെക്കലിലൂടെ എങ്ങനെ ഒരു രാഷ്ട്രീയ പ്രത്യയശാസ്ത്രത്തെ സംരക്ഷിക്കാമെന്നതിന്റെ ഉത്തമ ഉദാഹരണമാണ് ഹവാന-കാരക്കാസ് സഖ്യം.

മാറുന്ന ലോകക്രമത്തിൽ, ഉപരോധങ്ങൾക്കും ആഗോള സമ്മർദ്ദങ്ങൾക്കും നടുവിൽ ഈ രണ്ട് രാജ്യങ്ങളും പുലർത്തുന്ന ഈ സഹകരണം വരും കാലത്തെ രാഷ്ട്രീയ വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് ഒരു വലിയ പാഠപുസ്തകമായിരിക്കും. അധികാര കേന്ദ്രങ്ങൾ മാറുമ്പോഴും പ്രത്യയശാസ്ത്രങ്ങൾ വെല്ലുവിളിക്കപ്പെടുമ്പോഴും ഈ ‘ചുവന്ന സഖ്യം’ എങ്ങനെ അതിജീവിക്കുന്നു എന്നത് ലോകം കൗതുകത്തോടെ നോക്കിക്കാണുന്ന ഒന്നാണ്.

The post എണ്ണയും വൈദ്യശാസ്ത്രവും മുതൽ സുരക്ഷാ രഹസ്യങ്ങൾ വരെ; വെനസ്വേല–ക്യൂബ ബന്ധത്തിന്റെ ചരിത്രം appeared first on Express Kerala.