ഇറാന്റെ അധികാരകേന്ദ്രത്തിൽ അനിശ്ചിതത്വം? പരമോന്നത നേതാവിന് എന്തെങ്കിലും സംഭവിച്ചാൽ രാജ്യം ആരുടെ കൈകളിലേക്ക്?

പശ്ചിമേഷ്യയിലെ രാഷ്ട്രീയ ഭൂപടം വീണ്ടും നിർണായകമായ ഒരു വഴിത്തിരിവിലേക്കാണോ നീങ്ങുന്നത്? ഇറാന്റെ പരമോന്നത നേതാവ് മുജ്തബ ഖമേനിയുടെ ആരോഗ്യനില അതീവ ഗുരുതരമാണെന്ന സ്ഥിരീകരിക്കാത്ത റിപ്പോർട്ടുകൾ പുറത്തുവന്നതോടെ, ലോകത്തിന്റെ ശ്രദ്ധ വീണ്ടും ഇറാനിലേക്കാണ് തിരിഞ്ഞിരിക്കുന്നത്. ഔദ്യോഗിക സ്ഥിരീകരണമൊന്നും ഇറാൻ നൽകിയിട്ടില്ലെങ്കിലും, ഇസ്രയേലി മാധ്യമങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെ ചില വിദേശ മാധ്യമങ്ങൾ മുജ്തബ ഖമേനി ഗുരുതരാവസ്ഥയിലാണെന്ന് റിപ്പോർട്ട് വന്നതോടെ, ഇറാന്റെ ഭരണസംവിധാനത്തിലും പശ്ചിമേഷ്യൻ രാഷ്ട്രീയത്തിലും വലിയ ചർച്ചകൾക്ക് തുടക്കമായി. പരമോന്നത നേതാവിന്റെ സ്ഥാനം ഒഴിഞ്ഞാൽ എന്ത് സംഭവിക്കും, ആരാണ് പുതിയ നേതാവിനെ തിരഞ്ഞെടുക്കുക, ആരൊക്കെയാണ് സാധ്യതയുള്ള പിൻഗാമികൾ, ഇസ്ലാമിക് റെവല്യൂഷണറി ഗാർഡ് കോർപ്സിന്റെ പങ്ക് എത്രത്തോളം നിർണായകമാകും തുടങ്ങിയ ചോദ്യങ്ങളാണ് ഇപ്പോൾ അന്താരാഷ്ട്ര രാഷ്ട്രീയ നിരീക്ഷകരെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ആകർഷിക്കുന്നത്.

ഈ റിപ്പോർട്ടുകൾക്ക് കൂടുതൽ ശ്രദ്ധ നേടിക്കൊടുത്തത് മുജ്തബ ഖമേനിയുടെ പൊതുപരിപാടികളിൽ നിന്നുള്ള ദീർഘകാല അസാന്നിധ്യമാണ്. പിതാവായ ആയത്തുള്ള അലി ഖമേനിയുടെ മരണശേഷം രാജ്യത്തിന്റെ പരമോന്നത നേതൃസ്ഥാനത്തെത്തിയ അദ്ദേഹം കഴിഞ്ഞ ഏതാനും മാസങ്ങളായി പൊതുജനങ്ങൾക്ക് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിട്ടില്ല. അതിനിടെയാണ് ഇസ്രയേലി മാധ്യമമായ ചാനൽ 14 അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരോഗ്യനില “അങ്ങേയറ്റം ഗുരുതരമാണ്” എന്ന് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തത്. പിന്നാലെ ഇറാനിലെ അർധസർക്കാർ വാർത്താ ഏജൻസിയായ മെഹർ ഒരു വീഡിയോ പുറത്തുവിട്ടെങ്കിലും, അത് എപ്പോൾ ചിത്രീകരിച്ചതാണെന്നോ അത് നിലവിലെ സാഹചര്യത്തെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നതാണോയെന്നോ സ്വതന്ത്രമായി സ്ഥിരീകരിക്കാൻ കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല. അതിനാൽ തന്നെ, ഈ റിപ്പോർട്ടുകളെ ഔദ്യോഗികമായി സ്ഥിരീകരിക്കപ്പെട്ട വിവരങ്ങളായി കാണാനാകില്ല. എന്നിരുന്നാലും, ഇത്തരം അഭ്യൂഹങ്ങൾ ഉയരുമ്പോഴെല്ലാം ഇറാന്റെ ഭരണഘടനാപരമായ അധികാര കൈമാറ്റ സംവിധാനം വീണ്ടും ആഗോള ശ്രദ്ധ നേടാറുണ്ട്.

ഇറാനിലെ പരമോന്നത നേതാവിന്റെ സ്ഥാനം ഒരു സാധാരണ രാഷ്ട്രീയ പദവി മാത്രമല്ല. രാജ്യത്തിന്റെ സായുധസേനയുടെ പരമോന്നത കമാൻഡർ, നീതിന്യായ സംവിധാനത്തിന്റെ മേൽനോട്ടം വഹിക്കുന്ന വ്യക്തി, വിദേശനയത്തിന്റെ അന്തിമ തീരുമാനാധികാരി, ആണവ നയങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള സുപ്രധാന വിഷയങ്ങളിൽ അവസാന വാക്ക് പറയുന്ന നേതാവ് എന്നിവയൊക്കെയാണ് സുപ്രീം ലീഡറുടെ ചുമതലകൾ. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഈ പദവിയിൽ ഉണ്ടാകുന്ന ഏത് മാറ്റവും ആഭ്യന്തര രാഷ്ട്രീയത്തെ മാത്രമല്ല, പശ്ചിമേഷ്യയിലെ സുരക്ഷാ സാഹചര്യത്തെയും ആഗോള നയതന്ത്രത്തെയും നേരിട്ട് സ്വാധീനിക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ട്.

ഇറാന്റെ ഭരണഘടനയിൽ ഇത്തരം സാഹചര്യങ്ങൾക്കുള്ള വ്യക്തമായ വ്യവസ്ഥകൾ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഭരണഘടനയിലെ ആർട്ടിക്കിൾ 111 പ്രകാരം, പരമോന്നത നേതാവ് മരിക്കുകയോ രാജിവയ്ക്കുകയോ സ്ഥാനഭ്രഷ്ടനാകുകയോ അല്ലെങ്കിൽ ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങളാൽ ചുമതല നിർവഹിക്കാൻ കഴിയാത്ത അവസ്ഥയിലാകുകയോ ചെയ്താൽ, പുതിയ നേതാവിനെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നതുവരെ മൂന്നംഗ ഇടക്കാല നേതൃത്വ കൗൺസിൽ അധികാരമേറ്റെടുക്കും. ഈ കൗൺസിലിൽ നിലവിലെ പ്രസിഡന്റ് മസൂദ് പെഷഷ്കിയാൻ, നീതിന്യായ മേധാവി ഘോലം-ഹുസൈൻ മൊഹ്‌സെനി-എജെയ്, ഗാർഡിയൻ കൗൺസിലിൽ നിന്നുള്ള ഒരു മതനിയമജ്ഞൻ എന്നിവരാണ് അംഗങ്ങളാകുന്നത്. ഈ ഇടക്കാല സംവിധാനത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം അധികാര ശൂന്യത ഒഴിവാക്കി ഭരണനിർവഹണം തുടർച്ചയായി മുന്നോട്ടുകൊണ്ടുപോകുക എന്നതാണ്.

എന്നാൽ ഇടക്കാല കൗൺസിൽ ദീർഘകാല പരിഹാരമല്ല. ഭരണഘടന പ്രകാരം പുതിയ സുപ്രീം ലീഡറെ തിരഞ്ഞെടുക്കാനുള്ള ഉത്തരവാദിത്തം 88 അംഗങ്ങളുള്ള വിദഗ്ധരുടെ അസംബ്ലിക്കാണ് . രാജ്യത്തെ മുതിർന്ന ശിയ മതപണ്ഡിതന്മാരടങ്ങുന്ന ഈ സഭയാണ് അടുത്ത പരമോന്നത നേതാവിനെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നത്. ഒരു ഒഴിവ് ഉണ്ടായാൽ എത്രയും വേഗം പുതിയ നേതാവിനെ തിരഞ്ഞെടുക്കണമെന്ന് ഭരണഘടന നിർദ്ദേശിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, പ്രായോഗികമായി അത് രാഷ്ട്രീയ ധാരണകളെയും മതനേതൃത്വത്തിലെ അഭിപ്രായ ഐക്യത്തെയും ആശ്രയിച്ചിരിക്കും.

ഈ സാഹചര്യത്തിൽ സാധ്യതയുള്ള പിൻഗാമികളെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകളും ശക്തമായിട്ടുണ്ട്. പ്രമുഖ ശിയ മതപണ്ഡിതനും ഗാർഡിയൻ കൗൺസിൽ അംഗവുമായ ആയത്തുള്ള അലിറേസ അറഫിയാണ് പലരും മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്ന പ്രധാന പേര്. ഇറാനിലെ മതവിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളുമായി അടുത്ത ബന്ധമുള്ള അദ്ദേഹം മുൻകാലങ്ങളിലും സുപ്രീം നേതൃസ്ഥാനത്തേക്കുള്ള സാധ്യതയുള്ള വ്യക്തിയായി വിലയിരുത്തപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. അതുപോലെ തന്നെ ക്വോം മതകേന്ദ്രത്തിലെ സ്വാധീനമുള്ള പുരോഹിതനായ ആയത്തുള്ള ഹാഷിം ഹൊസൈനി ബുഷെഹ്‌രിയും സാധ്യതയുള്ള സ്ഥാനാർത്ഥികളുടെ പട്ടികയിൽ ഇടംപിടിക്കുന്നു. മതരംഗത്തെ അനുഭവസമ്പത്തും ഭരണഘടനാ സ്ഥാപനങ്ങളുമായുള്ള അടുത്ത ബന്ധവുമാണ് അദ്ദേഹത്തെ ശക്തമായ സ്ഥാനാർത്ഥിയാക്കുന്നത്.

മറ്റൊരു പ്രധാന പേര് ഇറാന്റെ നിലവിലെ നീതിന്യായ മേധാവിയായ ഘോലം-ഹുസൈൻ മൊഹ്‌സെനി-എജെയിയുടേതാണ്. പതിറ്റാണ്ടുകളായി സുരക്ഷാ സംവിധാനത്തിലും നീതിന്യായ രംഗത്തും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുള്ള അദ്ദേഹം ഭരണകൂടത്തിലെ കടുത്ത നിലപാടുകളുടെ പ്രതിനിധിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. രാജ്യത്തിന്റെ സുരക്ഷാ സംവിധാനത്തിലും ഭരണകൂടത്തിലും അദ്ദേഹത്തിനുള്ള സ്വാധീനം കണക്കിലെടുക്കുമ്പോൾ, സുപ്രീം നേതൃസ്ഥാനത്തേക്കുള്ള സാധ്യത തള്ളിക്കളയാൻ കഴിയില്ലെന്നാണ് രാഷ്ട്രീയ നിരീക്ഷകരുടെ വിലയിരുത്തൽ.

അതേസമയം, ഇസ്ലാമിക് റിപ്പബ്ലിക്കിന്റെ സ്ഥാപകനായ ആയത്തുള്ള റുഹുള്ള ഖൊമേനിയുടെ ചെറുമകനായ ഹസ്സൻ ഖൊമേനിയുടെ പേരും ഇടയ്ക്കിടെ ഉയർന്നുവരുന്നുണ്ട്. എന്നാൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ താരതമ്യേന മിതവാദപരമായ രാഷ്ട്രീയ നിലപാടുകൾ ഭരണകൂടത്തിലെ യാഥാസ്ഥിതിക വിഭാഗങ്ങളുമായി എല്ലായ്പ്പോഴും യോജിക്കുന്നില്ല. അതിനാൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സാധ്യത മതപരമായ യോഗ്യതയേക്കാൾ രാഷ്ട്രീയ പിന്തുണയെ ആശ്രയിച്ചായിരിക്കും നിർണയിക്കപ്പെടുക.

ഇറാന്റെ ഭരണഘടനയിൽ മറ്റൊരു ശ്രദ്ധേയമായ സാധ്യതയും ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. വിദഗ്ധരുടെ അസംബ്ലിക്ക് ഒരൊറ്റ വ്യക്തിയെ പരമോന്നത നേതാവായി തിരഞ്ഞെടുക്കാൻ കഴിയാത്ത സാഹചര്യം ഉണ്ടായാൽ, ഒരു കൂട്ടായ നേതൃത്വ സമിതി രൂപീകരിക്കാനും ഭരണഘടന അനുവദിക്കുന്നുണ്ട്. എന്നാൽ 1979-ലെ ഇസ്ലാമിക് വിപ്ലവത്തിനുശേഷം ഇറാൻ പിന്തുടരുന്ന ഭരണരീതിയിൽ ഒരൊറ്റ സുപ്രീം ലീഡറാണ് പരമോന്നത അധികാരം കൈവശം വച്ചിരുന്നത്. അതിനാൽ കൂട്ടായ നേതൃത്വം നിലവിൽ വന്നാൽ അത് ഇറാന്റെ ഭരണസംവിധാനത്തിലെ ചരിത്രപരമായ മാറ്റമായി കണക്കാക്കപ്പെടും.

ഈ അധികാര കൈമാറ്റത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ശ്രദ്ധിക്കപ്പെടുന്ന സ്ഥാപനമാണ് ഇസ്ലാമിക് റെവല്യൂഷണറി ഗാർഡ് കോർപ്സ് (IRGC). സൈനിക ശക്തി മാത്രമല്ല, സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയിലും ആഭ്യന്തര സുരക്ഷയിലും വിദേശനയത്തിലും വൻ സ്വാധീനമുള്ള സ്ഥാപനമാണ് IRGC. അധികാര ശൂന്യത ഉണ്ടാകുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ, പുതിയ നേതാവിനെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്ന രാഷ്ട്രീയ പ്രക്രിയയെ സ്വാധീനിക്കാനും ഭരണകൂടത്തിന് അനുകൂലമായ സ്ഥാനാർത്ഥിയെ പിന്തുണയ്ക്കാനും ഈ സ്ഥാപനത്തിന് കഴിയുമെന്നാണ് നിരീക്ഷകർ വിലയിരുത്തുന്നത്. എന്നിരുന്നാലും, അന്തിമ തീരുമാനം മതനേതൃത്വവും ഭരണഘടനാ സ്ഥാപനങ്ങളും തമ്മിലുള്ള അധികാര സന്തുലിതാവസ്ഥയെ ആശ്രയിച്ചായിരിക്കും.

ഇറാനിലെ നേതൃത്വമാറ്റം ആഭ്യന്തര രാഷ്ട്രീയത്തെ മാത്രം ബാധിക്കുന്ന വിഷയമല്ല. ആണവ ചർച്ചകൾ, അമേരിക്കയുമായും യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങളുമായും ഉള്ള ബന്ധം, ഇസ്രയേലുമായുള്ള സംഘർഷം, മറ്റ് പ്രാദേശിക സായുധസംഘടനകളുമായുള്ള ബന്ധം, ഗൾഫ് മേഖലയിലെ ശക്തിസന്തുലിതാവസ്ഥ എന്നിവയെല്ലാം പുതിയ നേതാവിന്റെ സമീപനത്തെ ആശ്രയിച്ച് മാറാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. അതിനാൽ തന്നെ, ഇറാനിലെ ഏതൊരു രാഷ്ട്രീയ മാറ്റവും പശ്ചിമേഷ്യയുടെ ഭാവി സുരക്ഷാ ക്രമീകരണങ്ങളിൽ നിർണായക സ്വാധീനം ചെലുത്തുമെന്നത് വ്യക്തമാണ്.

നിലവിൽ മുജ്തബ ഖമേനിയുടെ ആരോഗ്യനിലയെക്കുറിച്ചുള്ള റിപ്പോർട്ടുകൾ ഔദ്യോഗികമായി സ്ഥിരീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല. അതിനാൽ ഇത്തരം വാർത്തകളെ ജാഗ്രതയോടെ സമീപിക്കേണ്ടതുണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും, ഈ അഭ്യൂഹങ്ങൾ ഒരു കാര്യം വീണ്ടും ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു, ഇറാനിലെ പരമോന്നത നേതൃസ്ഥാനം ഒരൊറ്റ വ്യക്തിയുടെ അധികാരത്തെക്കാൾ ഏറെ വലുതാണ്. അത് രാജ്യത്തിന്റെ മതപരവും രാഷ്ട്രീയവും സൈനികവുമായ സംവിധാനങ്ങളുടെ കേന്ദ്രബിന്ദുവാണ്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ, ഭാവിയിൽ ഈ സ്ഥാനത്ത് എന്തെങ്കിലും മാറ്റമുണ്ടായാൽ, അതിന്റെ പ്രതിഫലനം ഇറാന്റെ അതിർത്തികൾക്കപ്പുറത്തേക്കും ലോക രാഷ്ട്രീയത്തിലേക്കും വ്യാപിക്കുമെന്ന കാര്യത്തിൽ സംശയമില്ല.

The post ഇറാന്റെ അധികാരകേന്ദ്രത്തിൽ അനിശ്ചിതത്വം? പരമോന്നത നേതാവിന് എന്തെങ്കിലും സംഭവിച്ചാൽ രാജ്യം ആരുടെ കൈകളിലേക്ക്? appeared first on Express Kerala.