പതിറ്റാണ്ടുകളായി ബംഗ്ലാദേശ് രാഷ്ട്രീയം ലോകശ്രദ്ധ നേടിയതിന്റെ പ്രധാന കാരണം, രാജ്യം തുടർച്ചയായി രണ്ട് ശക്തരായ വനിതാ നേതാക്കളുടെ നേതൃത്വത്തിലായിരുന്നു എന്നതാണ്. അവാമി ലീഗിലെ ഷെയ്ഖ് ഹസീനയും ബംഗ്ലാദേശ് നാഷണലിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിലെ ഖാലിദ സിയയും മാറിമാറി അധികാരം കൈവശം വച്ചത് ദക്ഷിണേഷ്യൻ രാഷ്ട്രീയ ചരിത്രത്തിൽ തന്നെ അപൂർവമായ സംഭവമായി മാറി. എന്നാൽ ഇന്ന് ബംഗ്ലാദേശിൽ സ്ത്രീകളുടെ രാഷ്ട്രീയ സാന്നിധ്യം വേഗത്തിൽ മങ്ങുന്ന കാഴ്ചയാണ് കാണുന്നത്. വെറും ഒന്നര വർഷത്തിനുള്ളിൽ സംഭവിച്ച വലിയ മാറ്റങ്ങൾ സ്ത്രീ പ്രാതിനിധ്യത്തെ കൂടുതൽ ദുർബലമാക്കി. ഹസീനയുടെ സ്ഥാനഭ്രഷ്ടിയും സിയയുടെ മരണവും രാജ്യത്തെ സ്ത്രീ നേതൃനിരയിൽ വലിയൊരു ശൂന്യത സൃഷ്ടിച്ചു. അതോടൊപ്പം പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ് സമീപിക്കുമ്പോൾ പുറത്തുവരുന്ന കണക്കുകൾ സ്ത്രീകൾക്ക് രാഷ്ട്രീയത്തിൽ ഇപ്പോഴും ശക്തമായ ഇടം ലഭിച്ചിട്ടില്ലെന്ന യാഥാർത്ഥ്യമാണ് വെളിപ്പെടുത്തുന്നത്.
ഈ വർഷത്തെ പാർലമെന്റ് തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മത്സരിക്കുന്ന 1,981 സ്ഥാനാർത്ഥികളിൽ 78 പേർ മാത്രമാണ് സ്ത്രീകൾ. ശതമാനമായി ഇത് 3.93 മാത്രമാണ്. ജനസംഖ്യയുടെ പകുതിയോളം സ്ത്രീകളായ ഒരു രാജ്യത്ത്, തിരഞ്ഞെടുപ്പ് രാഷ്ട്രീയത്തിൽ സ്ത്രീകൾക്ക് ഇത്ര കുറവ് അവസരം ലഭിക്കുന്നത് ലിംഗസമത്വത്തിൽ രാജ്യം പിന്നിലാണ് എന്നതിന്റെ തെളിവായി വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു. കൂടാതെ, ഈ 78 വനിതാ സ്ഥാനാർത്ഥികളിൽ വലിയൊരു വിഭാഗം സ്വതന്ത്ര രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തകരല്ല, മറിച്ച് സ്വാധീനമുള്ള പുരുഷ നേതാക്കളുമായി ബന്ധമുള്ള കുടുംബാംഗങ്ങളാണ് എന്നതും വലിയ വിമർശനങ്ങൾക്ക് കാരണമാകുന്നു.
വിദഗ്ധർ ഈ പ്രവണതയെ “ടോക്കണിസ്റ്റിക്” എന്നും “രാജവംശപരം” എന്നും വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു. കാരണം സ്ത്രീകളെ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ ഉയർത്തിക്കൊണ്ടുവരുന്നത് അവരുടെ സാമൂഹിക പ്രവർത്തനത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലല്ല, കുടുംബ സ്വാധീനത്തിന്റെ അടിത്തറയിലാണ്. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ ഡാറ്റ പ്രകാരം, പാർട്ടികൾ നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്ത 61 വനിതാ സ്ഥാനാർത്ഥികളിൽ പോലും കുടുംബബന്ധം വലിയ മുൻതൂക്കം നൽകുന്ന ഘടകമായി തുടരുന്നു.
ബംഗ്ലാദേശിലെ സാമൂഹിക ഘടനയും സ്ത്രീകൾക്ക് രാഷ്ട്രീയത്തിൽ മുന്നേറാനുള്ള ഏറ്റവും വലിയ തടസ്സമാണ്. രാഷ്ട്രീയം സുരക്ഷിതമല്ല എന്ന പൊതുധാരണ, സാമൂഹിക വിമർശനം, ഭീഷണി, അധിക്ഷേപം തുടങ്ങിയ ഘടകങ്ങൾ സ്ത്രീകളെ രാഷ്ട്രീയത്തിലേക്ക് കടക്കുന്നതിൽ നിന്ന് പിന്തിരിപ്പിക്കുന്നു. മധ്യവർഗ കുടുംബങ്ങൾ പോലും പെൺമക്കൾ രാഷ്ട്രീയത്തിലേക്ക് പോകുന്നതിനെ പലപ്പോഴും അനുകൂലിക്കുന്നില്ല എന്നതും സ്ത്രീ നേതൃനിര വളരുന്നതിന് തടസ്സമാകുന്നു.
നിയമപരമായി പാർട്ടികളിൽ 33 ശതമാനം സ്ത്രീ സംവരണം ഉറപ്പാക്കാൻ 1972-ലെ ജനപ്രാതിനിധ്യ ഉത്തരവിലൂടെ വ്യവസ്ഥയുണ്ടെങ്കിലും, മിക്ക പാർട്ടികളും ഇത് നടപ്പാക്കിയിട്ടില്ല. ഈ നിയമം പാലിക്കാത്തതിനാൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ സമയപരിധി 2030 വരെ നീട്ടേണ്ടി വന്നതും സ്ത്രീ സംവരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പാർട്ടികളുടെ അനാസക്തി വ്യക്തമാക്കുന്നു.
കൂടാതെ, കുറഞ്ഞത് 30 രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികൾ ഇത്തവണ ഒരു സ്ത്രീ സ്ഥാനാർത്ഥിയെയും നിർത്തിയിട്ടില്ലെന്നും റിപ്പോർട്ടുകൾ പറയുന്നു. ചില പാർട്ടികൾ മതപരമായ വ്യാഖ്യാനങ്ങൾ ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയാണ് സ്ത്രീകളെ സ്ഥാനാർത്ഥികളാക്കാത്തതിനെ ന്യായീകരിക്കുന്നത്. ഇത് സ്ത്രീകളുടെ രാഷ്ട്രീയാവകാശങ്ങൾ സാമൂഹികവും മതപരവുമായ നിയന്ത്രണങ്ങൾക്ക് വിധേയമാകുന്നുവെന്ന ആശങ്കയും ഉയർത്തുന്നു.
ഇത്തരമൊരു സാഹചര്യത്തിൽ “സ്വജനപക്ഷപാതം” എന്ന ആരോപണവും ശക്തമാണ്. ഹസീനയും സിയയും ഉൾപ്പെടെ ബംഗ്ലാദേശിലെ പല പ്രമുഖ വനിതാ നേതാക്കളും രാഷ്ട്രീയ രാജവംശങ്ങളിലൂടെയാണ് ഉയർന്നുവന്നത്. അതിനാൽ തന്നെ, ബംഗ്ലാദേശിൽ സ്ത്രീകൾക്ക് അധികാരം ലഭിക്കുന്നതിന്റെ രൂപം സമത്വത്തിന്റെ വിജയമല്ല, മറിച്ച് കുടുംബാധിപത്യത്തിന്റെ തുടർച്ചയാണ് എന്ന വിമർശനം നിലനിൽക്കുന്നു.
ഒടുവിൽ, ബംഗ്ലാദേശ് ജനാധിപത്യത്തിന്റെ ഭാവി സ്ത്രീകളെ കൂടുതൽ ഉൾക്കൊള്ളാതെ മുന്നോട്ട് പോകാൻ കഴിയില്ല. സ്ത്രീകൾക്ക് സുരക്ഷിതമായ രാഷ്ട്രീയ അന്തരീക്ഷം ഉറപ്പാക്കുകയും, പാർട്ടികളിൽ യഥാർത്ഥ അധികാര സ്ഥാനങ്ങളിൽ അവസരം നൽകുകയും ചെയ്തില്ലെങ്കിൽ, ഒരുകാലത്ത് വനിതാ നേതൃത്വത്തിന് പേരുകേട്ട ബംഗ്ലാദേശ് “സ്ത്രീകളില്ലാത്ത രാഷ്ട്രീയം” എന്ന അവസ്ഥയിലേക്ക് മാറാൻ സാധ്യതയുണ്ട്.
The post മതവിലക്കുകൾ മുതൽ ഭീഷണി വരെ; ബംഗ്ലാദേശിലെ സ്ത്രീകളെ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ നിന്ന് അകറ്റുന്ന ആ അദൃശ്യ ശക്തികൾ ആര്? appeared first on Express Kerala.
