ചരിത്രം പലപ്പോഴും നമ്മൾ പ്രതീക്ഷിക്കാത്ത ഇടങ്ങളിലാണ് ഒളിഞ്ഞുകിടക്കുന്നത്. ഒരു യുദ്ധത്തിന്റെ രേഖകളിലോ രാജാക്കന്മാരുടെ കത്തുകളിലോ മാത്രമല്ല, ഒരു ചെറിയ അത്താഴ മെനുവിൽ പോലും ഒരു കാലഘട്ടത്തിന്റെ മുഴുവൻ സംസ്കാരവും രാഷ്ട്രീയവും ആഡംബരജീവിതവും തെളിഞ്ഞുകാണാം. അത്തരത്തിലൊരു അപൂർവ ചരിത്രസാക്ഷ്യമാണ് ഇപ്പോൾ സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ വൈറലായിരിക്കുന്ന 1897-ലെ ബറോഡ കൊട്ടാരത്തിലെ അത്താഴ മെനു. ഗ്വാളിയോർ മഹാരാജാവ് സിന്ധ്യയുടെ ബഹുമാനാർത്ഥം ബറോഡ മഹാരാജാവ് സംഘടിപ്പിച്ച രാജകീയ വിരുന്നിന്റെ ഭക്ഷണപ്പട്ടികയാണ് ഇത്. ഏകദേശം 130 വർഷം പഴക്കമുള്ള ഈ രേഖ ഇന്ന് വീണ്ടും ചർച്ചയാകുന്നത് ഭക്ഷണചരിത്രത്തിനൊപ്പം, ഇന്ത്യയിലെ രാജകുടുംബങ്ങളുടെ ആഗോള ബന്ധങ്ങളും അവരുടെ ജീവിതശൈലിയും തുറന്നുകാട്ടുന്നതിനാലാണ്.
ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണകാലത്ത് ഗുജറാത്തിലെ ലക്ഷ്മി വിലാസ് കൊട്ടാരം രാജകീയ ആഡംബരത്തിന്റെ പ്രതീകമായിരുന്നു. അവിടെയായിരുന്നു 1897 ജനുവരി 31-ന് നടന്ന ഈ പ്രത്യേക അത്താഴവിരുന്ന്. ചരിത്രകാരിയായ നേഹ വെർമാനി ഈ മെനു കണ്ടെത്തി സമൂഹമാധ്യമമായ X-ൽ പങ്കുവച്ചതോടെയാണ് ഇത് വൈറലായത്. മുഗൾ-ദക്ഷിണേഷ്യൻ ചരിത്രത്തിൽ വൈദഗ്ദ്ധ്യം നേടിയ ഗവേഷകയായ അവർ ഭക്ഷണരീതികളും ഭൗതിക സംസ്കാരവും പഠിക്കുന്നതിനായി ആർക്കൈവുകളിൽ നടത്തിയ അന്വേഷണത്തിനിടയിലാണ് ഈ അപൂർവ രേഖ കണ്ടെത്തിയത്. അതേസമയം, ഈ മെനു ഇപ്പോൾ അമേരിക്കയിലെ ഒരു ആർക്കൈവിൽ സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നുവെന്ന വിവരം കൂടി പുറത്തുവന്നത് ആളുകളെ കൂടുതൽ അത്ഭുതപ്പെടുത്തി. കാരണം, ഒരു ഇന്ത്യൻ രാജകുടുംബത്തിന്റെ വിരുന്നിന്റെ മെനു അമേരിക്കയിലെ ആർക്കൈവിൽ നിലനിൽക്കുന്നു എന്നതുതന്നെ ചരിത്രത്തിന്റെ വിചിത്രമായ യാത്രയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
ഈ മെനുവിനെ അത്രയധികം കൗതുകകരമാക്കുന്നത് അതിലെ വിഭവങ്ങൾ തന്നെയാണ്. സാധാരണയായി ഇന്ത്യൻ രാജകീയ വിരുന്ന് എന്നു കേൾക്കുമ്പോൾ നമ്മൾ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നത് ബിരിയാണി, കബാബ്, ഖോർമ, ഹലീം, മധുരപലഹാരങ്ങൾ തുടങ്ങിയ ഭാരതീയ രുചികളാണ്. എന്നാൽ ബറോഡയിലെ ഈ അത്താഴ മെനു വായിക്കുമ്പോൾ അത് ഒരു ഫ്രഞ്ച് ഹോട്ട് പാചകരീതിയുടെ പാഠപുസ്തകമെന്ന പോലെ തോന്നിപ്പോകുന്നു. ട്രഫിൾസ്, ആർട്ടിചോക്കുകൾ, ഡെമി-ഗ്ലേസ് പോലുള്ള പാശ്ചാത്യ വിഭവങ്ങളുടെ പേര് പോലും ആ കാലത്ത് ഇന്ത്യയിലെ ഒരു കൊട്ടാരത്തിൽ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നതായി കാണുന്നത് അതിശയകരമാണ്. അതായത്, 19-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തോടുകൂടി ഇന്ത്യൻ രാജകുടുംബങ്ങൾ ഭക്ഷണത്തിൽ പോലും ആഗോളത്വത്തിന്റെ സ്വാധീനം സ്വീകരിച്ചിരുന്നതിന്റെ തെളിവാണ് ഈ രേഖ.
മെനുവിലെ ആദ്യ വിഭവങ്ങളിലൊന്നായി പറയപ്പെടുന്നത് “ഇയോട്ടേജ് ഡി’അമാൻഡെസ്” ആണ്. ഇത് ബദാം ഉപയോഗിച്ച് തയ്യാറാക്കിയ ഒരു കസ്റ്റാർഡ് അല്ലെങ്കിൽ ഫ്ലാൻ ആയിരിക്കാമെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. ഒരു വിരുന്നിന്റെ തുടക്കത്തിൽ അതിഥികളുടെ നാവിനെ ഉണർത്താൻ, വളരെ സൂക്ഷ്മവും ലഘുവുമായ ഒരു സ്റ്റാർട്ടർ നൽകുന്ന പതിവ് ഫ്രഞ്ച് ശൈലിയെ ഇത് ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. അതിനു ശേഷം വരുന്ന “പോയിസൺ ബ്രെയ്സ് സോസ് മയോണൈസ്” എന്ന വിഭവം ബ്രൈസ് ചെയ്ത മത്സ്യം സമ്പന്നമായ മയോണൈസ് സോസിൽ തയ്യാറാക്കിയതാണ്. ഇന്ത്യൻ പാചകശൈലിയിൽ അത്ര സാധാരണയല്ലാത്ത മയോണൈസ് പോലുള്ള ഘടകം 1897-ൽ തന്നെ രാജകീയ വിരുന്നിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരുന്നത്, ആ കാലത്തെ കൊട്ടാര അടുക്കളകൾ എത്രത്തോളം യൂറോപ്യൻ രീതികൾ ഉൾക്കൊണ്ടിരുന്നു എന്നത് വ്യക്തമാക്കുന്നു.
വിരുന്നിന്റെ മധ്യഭാഗത്ത് എത്തുമ്പോൾ മെനു കൂടുതൽ “ഫാൻസി” ആയി മാറുന്നു. “ക്രീം ഡി വോളെയ്ൽ ട്രഫുകൾ” എന്നത് ട്രഫിൾസ് ചേർത്ത ചിക്കൻ ക്രീം സൂപ്പ് ആണ്. ഇന്നത്തെ കാലത്തുപോലും ട്രഫിൾസ് ഒരു ആഡംബര ഭക്ഷണഘടകമായാണ് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. അത്ര വിലയേറിയതും യൂറോപ്യൻ അടുക്കളകളിൽ മാത്രം സാധാരണയായി ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നതുമായ ട്രഫിൾസ് 19-ാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഇന്ത്യയിലെ ഒരു കൊട്ടാരത്തിലെ വിരുന്നിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു എന്നത് ആ കാലത്തെ വ്യാപാരബന്ധങ്ങളും ഭക്ഷ്യസാധനങ്ങളുടെ ഇറക്കുമതിയും എത്ര ശക്തമായിരുന്നു എന്നതിന്റെ സൂചനയാണ്. അതുപോലെ തന്നെ “കൊട്ടെലെറ്റ്സ് ഡി മൗട്ടൺ എ എൽ’ഇറ്റാലിയൻ” എന്ന വിഭവം ഇറ്റാലിയൻ ശൈലിയിൽ തയ്യാറാക്കിയ കുഞ്ഞാടിന്റെ കട്ട്ലറ്റുകളാണ്. ഔഷധസസ്യങ്ങളും സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങളും ഉപയോഗിച്ച് യൂറോപ്യൻ രീതിയിൽ തയ്യാറാക്കിയ ഈ മാംസവിഭവം, രാജകുടുംബങ്ങളുടെ ഭക്ഷണത്തിൽ പാശ്ചാത്യ സ്വാദുകൾക്ക് ഉണ്ടായിരുന്ന പ്രാധാന്യം കാണിക്കുന്നു.
മെനുവിൽ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായി തോന്നുന്ന മറ്റൊരു വിഭവം “സെല്ലെ ഡി പെർഡ്രൂ റൊട്ടി ഓക്സ് പെറ്റിറ്റ്സ് പോയിസ്” ആണ്. ഇത് പാട്രിഡ്ജ് (ഒരു പക്ഷി) വറുത്ത് പുതിയ പയറ് (peas) ചേർത്ത് തയ്യാറാക്കിയ വിഭവമായിരിക്കാമെന്നാണ് വിലയിരുത്തൽ. ഈ തരത്തിലുള്ള ഗെയിം മീറ്റ് വിഭവങ്ങൾ യൂറോപ്യൻ രാജകീയ വിരുന്നുകളിൽ വളരെ പ്രസിദ്ധമായിരുന്നു. അതേ പാതയിൽ “Fonds d’artichauts a la demi-glace” എന്ന വിഭവം ആർട്ടിചോക്ക് അടിഭാഗങ്ങൾ ഡെമി-ഗ്ലേസ് എന്ന ഫ്രഞ്ച് ബ്രൗൺ സോസിൽ മുക്കിയതാണ്. ഡെമി-ഗ്ലേസ് എന്നത് മണിക്കൂറുകളോളം മാംസ സ്റ്റോക്ക് തിളപ്പിച്ച് കട്ടിയാക്കി തയ്യാറാക്കുന്ന ഒരു അതീവ സമ്പന്നമായ സോസാണ്. ഇതെല്ലാം വായിക്കുമ്പോൾ ലക്ഷ്മി വിലാസ് കൊട്ടാരത്തിലെ അടുക്കളകൾ വെറും ഇന്ത്യൻ പാചകത്തിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങിയിരുന്നില്ലെന്നും, പരിശീലനം ലഭിച്ച ഫ്രഞ്ച് ഷെഫുമാരോ യൂറോപ്യൻ രീതികൾ പഠിച്ച ഇന്ത്യൻ പാചകക്കാരോ അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്നും അനുമാനിക്കേണ്ടി വരുന്നു.
അതേസമയം, മെനു പൂർണമായും പാശ്ചാത്യമായിരുന്നില്ല. അവിടെയാണ് ഈ രേഖയുടെ യഥാർത്ഥ “ഇന്ത്യൻ ട്വിസ്റ്റ്” കാണാൻ കഴിയുന്നത്. “കറി ഡി മാസിഡോയിൻ ഡി ലെഗ്യൂംസ് എറ്റ് റിസ്” എന്ന വിഭവം പച്ചക്കറികളും അരിയും ചേർന്ന ഒരു കറി ആണെന്ന് പറയുന്നു. പേര് ഫ്രഞ്ച് ഭാഷയിലാണ് എഴുതിയിരിക്കുന്നത് എങ്കിലും, “കറി” എന്ന വാക്ക് തന്നെ ഇന്ത്യൻ സ്വാദിന്റെ സാന്നിധ്യം ഉറപ്പിക്കുന്നു. അതായത്, വിദേശ വിഭവങ്ങളെ പൂർണമായി സ്വീകരിക്കുമ്പോഴും, ഇന്ത്യൻ രുചിയെ പൂർണമായി ഉപേക്ഷിക്കാതെ, അതിനെ ഒരു “രാജകീയ മിശ്രിതം” പോലെ അവതരിപ്പിക്കുന്ന രീതിയായിരുന്നു ഈ വിരുന്നിൽ കാണുന്നത്.
വിരുന്നിന്റെ അവസാനത്തിലേക്ക് പോകുമ്പോൾ മധുര വിഭവങ്ങൾ എത്തുന്നു. “പോംസ് എ ലാ ക്രീം” എന്നത് ക്രീം ചേർത്ത വേവിച്ചോ ബേക്ക് ചെയ്തോ ആയ ആപ്പിളാണ്. പിന്നെ “ഗ്ലേസ് ഡി പിസ്റ്റാച്ചൂ”, അഥവാ പിസ്ത ഐസ്ക്രീം. പിസ്തയുടെ സുഗന്ധവും തണുപ്പുമുള്ള ഐസ്ക്രീം ഒരു കൊട്ടാര വിരുന്നിന്റെ “ഗ്രാൻഡ് ഫിനാലെ” ആയി നൽകിയിരിക്കാം. ഇന്ത്യയിലെ ചൂടുള്ള കാലാവസ്ഥയും യൂറോപ്യൻ മധുരവിഭവങ്ങളുടെ ആഡംബരവും ചേർന്നാൽ, അതിഥികൾക്ക് ഇത് വലിയൊരു അനുഭവമായിരിക്കുമെന്നതിൽ സംശയമില്ല.
ഈ മെനുവിന്റെ പ്രാധാന്യം ഭക്ഷണത്തിന്റെ വൈവിധ്യത്തിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നില്ല. ഇത് ഒരു രാഷ്ട്രീയ-സാംസ്കാരിക സന്ദേശം കൂടിയാണ്. ആ കാലഘട്ടത്തിലെ രാജകുടുംബങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ബന്ധം വെറും സൗഹൃദം മാത്രമായിരുന്നില്ല; അതൊരു പവർ ഡിസ്പ്ലേ കൂടിയായിരുന്നു. ഒരു മഹാരാജാവ് മറ്റൊരു മഹാരാജാവിന് വേണ്ടി വിരുന്നൊരുക്കുമ്പോൾ, അത് സ്വന്തം സമ്പത്തും അന്തസ്സും ലോകബന്ധങ്ങളും പ്രകടിപ്പിക്കുന്ന വേദിയായിരുന്നു. സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ ഒരാൾ പറഞ്ഞതുപോലെ, ഇത്തരം വിരുന്നുകളുടെ ലക്ഷ്യം അതിഥികളെ “അദ്ഭുതപ്പെടുത്തുകയും അടിച്ചമർത്തുകയും ചെയ്യുക” എന്നതായിരുന്നു. ട്രഫിൾസ് പോലുള്ള അപൂർവ ഭക്ഷണങ്ങൾ, ഫ്രഞ്ച് ഭാഷയിൽ എഴുതിയ മെനു, അതീവ ക്രമബദ്ധമായ വിഭവക്രമം, ഇതെല്ലാം ബറോഡ മഹാരാജാവിന്റെ അന്താരാഷ്ട്ര പരിചയവും ആഡംബരശേഷിയും തെളിയിക്കുന്ന ഒരു രാജകീയ പ്രഖ്യാപനമായിരുന്നു.
ഇതോടൊപ്പം, ഈ മെനു നമ്മളെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നത് മറ്റൊരു സത്യമാണ്: ഇന്ത്യൻ വരേണ്യവർഗം അന്നേ കാലത്ത് തന്നെ ആഗോള സംസ്കാരവുമായി ശക്തമായി ഇടപെട്ടിരുന്നു. യൂറോപ്യൻ കൊട്ടാരങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ആശയങ്ങളും ഭക്ഷണശൈലികളും വസ്ത്രധാരണ രീതികളും വിരുന്ന് ആചാരങ്ങളും അവർ സ്വീകരിച്ചു. പക്ഷേ അതെല്ലാം അനുകരണം മാത്രമല്ല, മറിച്ച് ഇന്ത്യൻ പാരമ്പര്യവുമായി ചേർത്ത് ഒരു പുതിയ “ഹൈബ്രിഡ് രാജകീയ സംസ്കാരം” സൃഷ്ടിക്കുകയായിരുന്നു. ഫ്രഞ്ച് പേരുകളിൽ വിവരിച്ച ഇന്ത്യൻ വിഭവങ്ങൾ കണ്ടപ്പോൾ ഒരാൾ പറഞ്ഞത് പോലെ, യൂറോപ്യൻ കൊട്ടാരങ്ങൾ പോലും ഇന്ത്യയിലെ കൊട്ടാരങ്ങളെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നതാണെന്ന അനുഭവം പലർക്കും ഉണ്ടായിരുന്നു. കാരണം, ആ കാലത്തെ രാജകീയ ജീവിതം ലോകത്തിന്റെ പല ഭാഗങ്ങളിലും ഒരേ രീതിയിൽ “പ്രഭുത്വം” പ്രകടിപ്പിക്കുന്നതായിരുന്നു.
അവസാനം, 1897-ലെ ഈ മെനു ഒരു ഭക്ഷണപ്പട്ടിക മാത്രമല്ല. അത് ഒരു കാലഘട്ടത്തിന്റെ ശ്വാസം അടങ്ങിയ രേഖയാണ്. ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണകാലത്തെ ഇന്ത്യൻ രാജകുടുംബങ്ങൾ എങ്ങനെയായിരുന്നു ജീവിച്ചിരുന്നത്, അവർക്ക് ലോകവുമായി എത്രത്തോളം ബന്ധമുണ്ടായിരുന്നു, ആഡംബരത്തിന്റെ ഭാഷയായി ഭക്ഷണം എങ്ങനെ മാറിയിരുന്നു എന്നതെല്ലാം ഇത് നമ്മളോട് പറയുന്നുണ്ട്. ഇന്ന് സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ വൈറലായിരിക്കുന്ന ഈ ചെറിയ മെനു കാർഡ്, ഒരു വലിയ ചരിത്രകഥയുടെ വാതിൽ തുറക്കുകയാണ്. രാജകീയ വിരുന്നുകളുടെ രുചികൾക്കപ്പുറം, അത് ഇന്ത്യൻ സമൂഹത്തിന്റെ ആ കാലത്തെ ആഗോളത്വം, അധികാര രാഷ്ട്രീയങ്ങൾ, സംസ്കാരമിശ്രിതം എന്നിവയുടെ ഒരു അപൂർവ ചിത്രമാണ്.
The post ബിരിയാണിയല്ല, അവിടെ വിളമ്പിയത് മറ്റൊന്നായിരുന്നു ! 1897-ലെ ആ രാജകീയ വിരുന്ന്: ബറോഡ കൊട്ടാരത്തിലെ മെനുവിൽ ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്ന വിദേശ രഹസ്യങ്ങൾ! appeared first on Express Kerala.