ലോകം ഉറ്റുനോക്കുന്ന ആ ചോദ്യം: ഖമേനിക്ക് ശേഷം ആര്? ഉത്തരമായി ഉയർന്നുവരുന്ന രണ്ട് പേരുകൾ…

ലോക രാഷ്ട്രീയ ഭൂപടത്തിൽ ഇറാൻ വെറുമൊരു രാഷ്ട്രമല്ല, അത് അതീവ രഹസ്യ സ്വഭാവമുള്ള ഒരു തന്ത്രപ്രധാന ശക്തികേന്ദ്രമാണ്. അവിടെ അധികാരം വെറും ഭരണകൂട ഓഫീസുകളിലോ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് വാഗ്ദാനങ്ങളിലോ മാത്രം പരിമിതമല്ല. മറിച്ച്, അത്യുന്നതമായ ഭരണഘടനാ പദവികളിൽ നിന്നും കരുത്തുറ്റ സൈനിക നിഴലുകളിൽ നിന്നും ഒരുമിച്ച് നിയന്ത്രിക്കപ്പെടുന്ന സങ്കീർണ്ണമായ ഒരു ഭരണയന്ത്രമാണത്. പശ്ചിമേഷ്യൻ രാഷ്ട്രീയത്തിലെ ഒരു പ്രധാന കക്ഷി എന്നതിലുപരി, ആഗോളതലത്തിൽ തന്നെ സ്വാധീനമുറപ്പിക്കുന്ന രീതിയിലാണ് ഇറാന്റെ അധികാരഘടന രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.

ഇത്തരമൊരു പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് ഇറാനിലെ അധികാര സമവാക്യങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകൾ അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിൽ വീണ്ടും സജീവമാകുന്നത്. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ശക്തമായ മത-രാഷ്ട്രീയ ഘടനകളിലൊന്നായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ഇറാന്റെ ഇസ്ലാമിക് റിപ്പബ്ലിക്കിൽ തീരുമാനങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നത് ഒരു വ്യക്തിയുടെ ഇച്ഛപ്രകാരം മാത്രം അല്ല, മറിച്ച് സൈനിക-സുരക്ഷാ സ്ഥാപനങ്ങൾ, മതപണ്ഡിത സമിതികൾ, ഭരണകൂട ഘടനകൾ എന്നിവ ചേർന്ന് നിയന്ത്രിക്കുന്ന ഒരു സങ്കീർണ സംവിധാനത്തിലൂടെയാണ്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ, ഇറാനിൽ യഥാർത്ഥ അധികാരം ആരുടെ കൈകളിലാണ് എന്ന ചോദ്യം ലോക മാധ്യമങ്ങളും രാഷ്ട്രീയ നിരീക്ഷകരും ഏറെ ആകാംക്ഷയോടെ പിന്തുടരുന്ന വിഷയമായി മാറിയിരിക്കുകയാണ്.

ഇറാന്റെ പരമോന്നത നേതാവിന്റെ കുടുംബവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ചില റിപ്പോർട്ടുകൾ പുറത്തുവരുന്നത് ഇതിന്റെ ഭാഗമായാണ്. പ്രത്യേകിച്ച്, ഖമേനി കുടുംബത്തിലെ ചില അംഗങ്ങൾ ഭരണകൂടത്തിന്റെ ആന്തരിക പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ കൂടുതൽ സജീവമായ പങ്ക് വഹിക്കുന്നുവെന്ന തരത്തിലുള്ള ചർച്ചകൾ വിവിധ അന്താരാഷ്ട്ര മാധ്യമങ്ങളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു. ഔദ്യോഗിക സ്ഥിരീകരണമില്ലാത്തതും പലപ്പോഴും ഊഹാപോഹങ്ങളിലൂടെയും പ്രതിപക്ഷ വൃത്തങ്ങളിലൂടെയും പ്രചരിക്കുന്നതുമായ വിവരങ്ങളാണെങ്കിലും, ഈ റിപ്പോർട്ടുകൾ ഇറാന്റെ ഭരണഘടനാപരമായ നേതൃത്വ ഘടനയെക്കുറിച്ചുള്ള പൊതുചർച്ചകൾക്ക് കൂടുതൽ വേഗം നൽകുകയാണ്. ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ ഭരണ സംവിധാനത്തിനുള്ളിൽ യഥാർത്ഥ അധികാരം എങ്ങനെയാണ് വിഭജിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത് എന്നതും, രാഷ്ട്രീയവും മതവും സുരക്ഷാ സംവിധാനങ്ങളും ചേർന്നുള്ള നിയന്ത്രണം എങ്ങനെയാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത് എന്നതുമാണ് ഈ വാർത്തകളിലൂടെ ലോകം കൂടുതൽ ശ്രദ്ധിക്കുന്നത്.

ഇറാന്റെ ഭരണകൂട പ്രവർത്തനങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ഇപ്പോൾ കൂടുതലായി കേൾക്കപ്പെടുന്ന രണ്ട് പേരുകളാണ് മൊജ്തബ ഖമേനിയും മസൂദ് ഖമേനിയും. ചില റിപ്പോർട്ടുകൾ പ്രകാരം, ഭരണകൂടത്തിനുള്ളിൽ മൊജ്തബ ഖമേനി കൂടുതൽ സ്വാധീനമുള്ള വ്യക്തിയായി മാറുന്നുവെന്നാണ് പറയപ്പെടുന്നത്. അതേസമയം, മറ്റുചില റിപ്പോർട്ടുകൾ പ്രകാരം, ഖമേനിയുടെ മറ്റൊരു മകനായ മസൂദ് ഖമേനി “ദൈനംദിന ഭരണകാര്യങ്ങൾ” കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന തരത്തിലുള്ള ഒരു ഭരണ-സംഘടനാപരമായ പങ്ക് ഏറ്റെടുത്തുവെന്നും അവകാശപ്പെടുന്നു. ഇതെല്ലാം ഔദ്യോഗികമായി സ്ഥിരീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ലെങ്കിലും, ഇറാനിലെ അധികാര കേന്ദ്രങ്ങൾക്കുള്ളിലെ പ്രവർത്തന ശൈലി മനസ്സിലാക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്ന അന്താരാഷ്ട്ര നിരീക്ഷകർക്ക് ഇത് വലിയ കൗതുക വിഷയമായി മാറിയിരിക്കുകയാണ്.

മസൂദ് ഖമേനി ഇറാനിലെ പൊതുസമ്മേളനങ്ങളിൽ അധികമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടാത്തതും മാധ്യമങ്ങളോട് സംസാരിക്കാത്തതുമായ ഒരു താഴ്ന്ന പ്രൊഫൈൽ വ്യക്തിയായാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ അദ്ദേഹത്തെക്കുറിച്ച് പൊതുജനങ്ങൾക്കിടയിൽ വിവരങ്ങൾ വളരെ കുറവാണ്. എന്നാൽ ചില റിപ്പോർട്ടുകൾ പറയുന്നത്, ഖമേനിയുടെ ഓഫീസുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആശയവിനിമയ സംവിധാനങ്ങളിൽ മസൂദ് ഒരു നിർണായക പങ്ക് വഹിക്കുന്നുവെന്നാണ്. ഖമേനിയുടെ ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റായ khamenei.ir-ന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ, പ്രസംഗങ്ങൾ, സന്ദേശങ്ങൾ, ഔദ്യോഗിക പ്രഖ്യാപനങ്ങൾ എന്നിവയുടെ പ്രചാരണ ഘടന എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിക്കുന്നുവെന്ന് വിവിധ മാധ്യമങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. “ബീറ്റ്-ഇ റഹ്ബരി” എന്നറിയപ്പെടുന്ന പരമോന്നത നേതാവിന്റെ ഓഫീസിലെ മീഡിയ, അഡ്മിനിസ്ട്രേഷൻ, ആശയവിനിമയ ഘടകങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം ഒരു പ്രധാന കോർഡിനേറ്ററായി പ്രവർത്തിക്കുന്നുവെന്ന വിലയിരുത്തലും വ്യാപകമാണ്.

അതേസമയം, ഖമേനി കുടുംബത്തിലെ കൂടുതൽ ശ്രദ്ധേയനും കൂടുതൽ രാഷ്ട്രീയ-സുരക്ഷാ ബന്ധങ്ങൾ ഉള്ളവനുമായി ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്നത് മൊജ്തബ ഖമേനിയെയാണ്. ഷിയാ പുരോഹിതനായ മൊജ്തബ ഖോം സെമിനാരിയിൽ മതപഠനം നടത്തിയിട്ടുണ്ടെന്നും, തുടർന്ന് അവിടെ അധ്യാപകനായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ടെന്നും റിപ്പോർട്ടുകൾ പറയുന്നു. ഇറാൻ-ഇറാഖ് യുദ്ധകാലത്ത് ബാസിജ് വിഭാഗത്തിൽ സേവനം ചെയ്തിട്ടുണ്ടെന്നതും അദ്ദേഹത്തെക്കുറിച്ചുള്ള രേഖപ്പെടുത്തിയ വിവരങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്. ഇതെല്ലാം തന്നെ മൊജ്തബയ്ക്ക് ഇറാനിലെ സുരക്ഷാ സംവിധാനങ്ങളുമായി ദീർഘകാല ബന്ധം ഉണ്ടാകാമെന്ന നിഗമനങ്ങൾക്കും വഴിയൊരുക്കുന്നു.

മൊജ്തബ ഖമേനി പൊതു വേദികളിൽ വളരെ അപൂർവമായി മാത്രമേ പ്രത്യക്ഷപ്പെടാറുള്ളൂ എന്നതുകൊണ്ട് തന്നെ, അദ്ദേഹത്തെ “നിഴലിൽ നിന്നുള്ള ശക്തി” എന്ന രീതിയിൽ ചില വിദേശ മാധ്യമങ്ങൾ വിശേഷിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇറാനിലെ IRGC (ഇസ്ലാമിക് റെവല്യൂഷണറി ഗാർഡ് കോർപ്സ്), ബാസിജ് അർദ്ധസൈനിക വിഭാഗം, രഹസ്യാന്വേഷണ ഘടനകൾ എന്നിവയുമായി അദ്ദേഹത്തിന് അടുത്ത ബന്ധമുണ്ടെന്ന ആരോപണങ്ങളും വർഷങ്ങളായി പാശ്ചാത്യ മാധ്യമങ്ങളിൽ ഉയർന്നുവരുന്നുണ്ട്. കൂടാതെ, മുൻ പാർലമെന്ററി സ്പീക്കറുടെ മകളായ സഹ്‌റ ഹദ്ദാദ്-അദേലിനെ വിവാഹം കഴിച്ചതിലൂടെ, ഭരണകൂടത്തിലെ എലൈറ്റ് വൃത്തങ്ങളുമായി അദ്ദേഹത്തിന് ശക്തമായ ബന്ധജാലം രൂപപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടെന്ന വിലയിരുത്തലും നിലനിൽക്കുന്നു.

മൊജ്തബയെക്കുറിച്ച് അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിൽ ഉയരുന്ന ആരോപണങ്ങൾ പലപ്പോഴും വിവാദപരവുമാണ്. പ്രത്യേകിച്ച് 2009-ലെ തെരഞ്ഞെടുപ്പിന് ശേഷമുള്ള പ്രതിഷേധങ്ങൾ അടിച്ചമർത്തുന്നതിൽ അദ്ദേഹം പങ്കുവഹിച്ചുവെന്ന തരത്തിലുള്ള ആരോപണങ്ങൾ പാശ്ചാത്യ മാധ്യമങ്ങൾ ഉന്നയിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഈ ആരോപണങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ യുഎസ് ട്രഷറി അദ്ദേഹത്തിന് ഉപരോധം ഏർപ്പെടുത്തിയതായും റിപ്പോർട്ടുകൾ പറയുന്നു. എന്നാൽ ഇറാൻ ഭരണകൂടത്തിന്റെ ഭാഗത്ത് നിന്ന് ഇത്തരം ആരോപണങ്ങളെ സാധാരണയായി വിദേശ പ്രചാരണത്തിന്റെ ഭാഗമായാണ് കാണുന്നത്. അതിനാൽ തന്നെ, മൊജ്തബയെ സംബന്ധിച്ച വാർത്തകൾ ഒരു രാഷ്ട്രീയ-സൈനിക വിശകലന വിഷയമായി മാറുമ്പോഴും, അതിന്റെ യഥാർത്ഥ പരിധി എത്രമാത്രമാണെന്ന് വ്യക്തമായി പറയാൻ കഴിയുന്നില്ല.

ഇറാന്റെ ഭരണഘടനാപരമായ സംവിധാനത്തിൽ പരമോന്നത നേതാവിന്റെ സ്ഥാനം പാരമ്പര്യമായി കൈമാറുന്നതല്ല എന്നതാണ് ഈ ചർച്ചകളിലെ പ്രധാന യാഥാർത്ഥ്യം. ഇറാനിൽ “അസംബ്ലി ഓഫ് എക്സ്പർട്സ്” എന്നറിയപ്പെടുന്ന മത-രാഷ്ട്രീയ സമിതിയാണ് പരമോന്നത നേതാവിനെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നത്. അതായത്, ഖമേനി കുടുംബത്തിലെ അംഗങ്ങൾ ഭരണകൂട പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ സ്വാധീനമുള്ളവരായിരുന്നാലും, അത് നിയമപരമായി നേതൃസ്ഥാനത്തേക്ക് നേരിട്ട് എത്തിക്കുന്നില്ല. ഉയർന്ന മതയോഗ്യത, ഭരണപരിചയം, പൊതുസമ്മതി എന്നിവയാണ് ഒരു പരമോന്നത നേതാവിന് ആവശ്യമായ പ്രധാന മാനദണ്ഡങ്ങൾ. അതിനാൽ തന്നെ, മൊജ്തബ ഖമേനി ഭാവിയിൽ ഒരു പ്രധാന സ്ഥാനാർത്ഥിയാകുമോ എന്ന ചോദ്യത്തിൽ പോലും വ്യക്തമായ ഉത്തരമില്ലെന്ന് നിരീക്ഷകർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു.

എന്നിരുന്നാലും, ഇറാനിലെ രാഷ്ട്രീയ യാഥാർത്ഥ്യങ്ങൾ വെറും ഭരണഘടനാ വ്യവസ്ഥകളിൽ ഒതുങ്ങുന്നില്ല എന്നതും സത്യമാണെന്ന് അന്താരാഷ്ട്ര നിരീക്ഷകർ പറയുന്നു. IRGC പോലുള്ള ശക്തമായ സുരക്ഷാ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ പിന്തുണ ലഭിക്കുന്നവർക്ക് ഭരണകൂട സംവിധാനത്തിനുള്ളിൽ കൂടുതൽ സ്വാധീനം നേടാൻ കഴിയും എന്ന വിലയിരുത്തൽ ഇറാനെക്കുറിച്ചുള്ള രാഷ്ട്രീയ പഠനങ്ങളിൽ പതിവായി ഉയരുന്ന വാദമാണ്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ, മൊജ്തബ ഖമേനിയുടെ സുരക്ഷാ ബന്ധങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകൾ ഇറാന്റെ ഭാവി ശക്തിസമവാക്യങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള സംവാദങ്ങളിൽ നിർണായക ഘടകമായി മാറുകയാണ്.

ഇതെല്ലാം കൂടി നോക്കുമ്പോൾ, ഖമേനി കുടുംബത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഇപ്പോഴത്തെ റിപ്പോർട്ടുകൾ ഒരു വ്യക്തിയുടെ ആരോഗ്യസ്ഥിതിയെയോ താൽക്കാലിക സംഭവവികാസങ്ങളെയോ മാത്രം ചർച്ച ചെയ്യുന്നതല്ല. മറിച്ച്, ഇറാനിലെ ഭരണഘടനാപരമായ അധികാര സംവിധാനവും, മതപണ്ഡിത നേതൃത്വം എങ്ങനെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു എന്നതും, സുരക്ഷാ-സൈനിക ഘടനകൾക്ക് എത്രത്തോളം സ്വാധീനം ഉണ്ടെന്നും ലോകം വീണ്ടും പരിശോധിക്കുന്നതിനുള്ള അവസരമാണ് ഇത്. മിഡിൽ ഈസ്റ്റിലെ ശക്തി സമവാക്യങ്ങളിൽ നിർണായക പങ്ക് വഹിക്കുന്ന രാജ്യമായ ഇറാന്റെ നേതൃത്വ ഘടനയെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകൾ ഇനിയും ശക്തമാകാൻ സാധ്യതയുണ്ടെന്നും, വരാനിരിക്കുന്ന കാലഘട്ടങ്ങളിൽ ഈ വിഷയത്തിൽ കൂടുതൽ റിപ്പോർട്ടുകളും വിലയിരുത്തലുകളും പുറത്തുവരുമെന്നും നിരീക്ഷകർ കരുതുന്നു.

The post ലോകം ഉറ്റുനോക്കുന്ന ആ ചോദ്യം: ഖമേനിക്ക് ശേഷം ആര്? ഉത്തരമായി ഉയർന്നുവരുന്ന രണ്ട് പേരുകൾ… appeared first on Express Kerala.