ഇറാനുമായി സംസാരിച്ചു, പിന്നാലെ ലാവ്‌റോവിനെയും കണ്ടു; ജയശങ്കറിന്റെ ‘ക്വിക്ക് മീറ്റിംഗുകൾക്ക്’ പിന്നിലെന്ത്?

പശ്ചിമേഷ്യയിൽ സംഘർഷം വീണ്ടും രൂക്ഷമാകുകയും, അതിന്റെ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ ഊർജവിതരണത്തിലും അന്താരാഷ്ട്ര കപ്പൽ ഗതാഗതത്തിലും വരെ ആശങ്ക സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന സമയത്താണ് ലോകത്തിന്റെ ശ്രദ്ധ കിർഗിസ്ഥാനിലെ ബിഷ്‌കെക്കിലേക്ക് തിരിഞ്ഞിരിക്കുന്നത്. ഷാങ്ഹായ് സഹകരണ സംഘടനയുടെ ഉച്ചകോടിയിൽ വിവിധ രാജ്യങ്ങളിലെ നേതാക്കൾ ഒരേ വേദിയിലെത്തുമ്പോൾ, ഇന്ത്യയെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം നയതന്ത്ര നീക്കങ്ങൾക്കും ഏറെ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ഈ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് വിദേശകാര്യമന്ത്രി എസ്. ജയശങ്കർ ഇറാൻ വിദേശകാര്യ മന്ത്രി സെയ്ദ് അബ്ബാസ് അരഗ്ചിയുമായും റഷ്യൻ വിദേശകാര്യമന്ത്രി സെർജി ലാവ്‌റോവുമായും കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തിയത്. വളരെ ചുരുങ്ങിയ സമയത്തേക്കുള്ള കൂടിക്കാഴ്ചകളായിരുന്നെങ്കിലും, നിലവിലെ അന്താരാഷ്ട്ര സാഹചര്യത്തിൽ ഇവയ്ക്ക് വലിയ നയതന്ത്ര പ്രാധാന്യമാണുള്ളത്.

ബിഷ്‌കെക്കിൽ നടക്കുന്ന എസ്‌സിഒ ഉച്ചകോടിക്കിടെയാണ് ജയശങ്കർ ഇരു വിദേശകാര്യ മന്ത്രിമാരുമായും കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തിയത്. കൂടിക്കാഴ്ചകളുടെ ചിത്രങ്ങൾ സോഷ്യൽ മീഡിയ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമായ എക്‌സിൽ പങ്കുവെച്ച ജയശങ്കർ, ഇരുവരുമായുള്ളത് “ക്വിക്ക് മീറ്റിംഗ്‌സ് ” അഥവാ വേഗത്തിലുള്ള കൂടിക്കാഴ്ചകളായിരുന്നുവെന്ന് വ്യക്തമാക്കി. സമയം വളരെ പരിമിതമായിരുന്നെങ്കിലും, ഇന്ത്യയുടെ വിദേശനയത്തിൽ റഷ്യക്കും ഇറാനും ഉള്ള പ്രാധാന്യവും നിലവിലെ പശ്ചിമേഷ്യൻ സാഹചര്യവും കണക്കിലെടുക്കുമ്പോൾ ഈ കൂടിക്കാഴ്ചകൾക്ക് ശ്രദ്ധേയമായ പ്രസക്തിയുണ്ട്.

ഇറാൻ-അമേരിക്ക-ഇസ്രയേൽ സംഘർഷം പശ്ചിമേഷ്യയിലെ സ്ഥിതിഗതികളെ കൂടുതൽ സങ്കീർണമാക്കിയിരിക്കുന്ന സാഹചര്യത്തിലാണ് അരഗ്ചിയുമായുള്ള ജയശ ങ്കറിന്റെ കൂടിക്കാഴ്ച്ച. സംഘർഷം രൂക്ഷമായാൽ അതിന്റെ പ്രത്യാഘാതം ബന്ധപ്പെട്ട രാജ്യങ്ങളുടെ അതിർത്തികളിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങില്ലെന്ന ആശങ്കയാണ് അന്താരാഷ്ട്ര സമൂഹത്തിനുള്ളത്. എണ്ണയുടെയും മറ്റ് ഊർജ വിഭവങ്ങളുടെയും വിതരണവും അന്താരാഷ്ട്ര കപ്പൽ ഗതാഗതവും ഇതോടെ സമ്മർദത്തിലാകാം. പ്രത്യേകിച്ച് ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് പോലുള്ള തന്ത്രപ്രധാനമായ കടൽപാതകളെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയുള്ള ആശങ്കകൾ വർധിക്കുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ, ഇന്ത്യയെപ്പോലുള്ള വലിയ ഊർജ ഉപഭോക്തൃ രാജ്യങ്ങൾക്ക് പശ്ചിമേഷ്യയിലെ സമാധാനവും കടൽപാതകളുടെ സുരക്ഷയും നിർണായകമാണ്.

ഇതിനകം തന്നെ ഈ വിഷയത്തിൽ ഇന്ത്യ തന്റെ നിലപാട് വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. എസ്‌സിഒ ഉച്ചകോടിക്കിടെ പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദി ഇറാൻ പ്രസിഡന്റ് മസൂദ് പെഷെഷ്കിയാനുമായി കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തിയിരുന്നു. പശ്ചിമേഷ്യയിലെ സംഘർഷാവസ്ഥയിൽ ഇന്ത്യ ആശങ്ക രേഖപ്പെടുത്തുകയും പ്രശ്നങ്ങൾ ചർച്ചകളിലൂടെയും നയതന്ത്ര മാർഗങ്ങളിലൂടെയും പരിഹരിക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകത ആവർത്തിക്കുകയും ചെയ്തു. സംഘർഷം കൂടുതൽ വ്യാപിക്കുന്ന സാഹചര്യം ഒഴിവാക്കണമെന്നതാണ് ഇന്ത്യയുടെ പ്രധാന നിലപാട്.

പ്രധാനമന്ത്രി മോദിയും പെഷെഷ്കിയാനും തമ്മിലുള്ള കൂടിക്കാഴ്ചയിൽ ഉഭയകക്ഷി ബന്ധങ്ങൾക്കൊപ്പം പശ്ചിമേഷ്യയിലെ നിലവിലെ സ്ഥിതിഗതികളും ചർച്ചയായെന്നാണ് റിപ്പോർട്ടുകൾ. സംഘർഷം തുടരുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ സാധാരണ ജനങ്ങളുടെ സുരക്ഷ മാത്രമല്ല, അന്താരാഷ്ട്ര വ്യാപാരത്തിന്റെയും കപ്പൽ ഗതാഗതത്തിന്റെയും സുരക്ഷയും പ്രധാന വിഷയമായി മാറിയിരിക്കുകയാണ്. നാവിഗേഷൻ സ്വാതന്ത്ര്യവും വ്യാപാര സ്വാതന്ത്ര്യവും സംരക്ഷിക്കപ്പെടേണ്ടതുണ്ടെന്ന് ഇന്ത്യ ഊന്നിപ്പറഞ്ഞതും ഈ സാഹചര്യത്തിലാണ്.

സാധാരണക്കാരെയും വാണിജ്യ കപ്പലുകളെയും നാവികരെയും സംഘർഷത്തിന്റെ ലക്ഷ്യമാക്കരുതെന്ന ഇന്ത്യയുടെ നിലപാടും പ്രധാനമന്ത്രി വ്യക്തമാക്കിയിരുന്നു. പശ്ചിമേഷ്യയിലെ പ്രതിസന്ധി ദീർഘകാലം തുടരുകയാണെങ്കിൽ അത് ആഗോള സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയിലും വ്യാപാരത്തിലും ഊർജവിലകളിലും വലിയ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ സംഘർഷം കുറയ്ക്കാനുള്ള നയതന്ത്ര ശ്രമങ്ങൾക്ക് ഇന്ത്യ പ്രാധാന്യം നൽകുകയാണ്.

അതേസമയം, റഷ്യൻ വിദേശകാര്യ മന്ത്രി സെർജി ലാവ്‌റോവുമായുള്ള ജയശങ്കറിന്റെ കൂടിക്കാഴ്ചയും ഏറെ ശ്രദ്ധേയമാണ്. ഇന്ത്യ-റഷ്യ ബന്ധം പതിറ്റാണ്ടുകളായി നിലനിൽക്കുന്ന തന്ത്രപ്രധാനമായ പങ്കാളിത്തമാണ്. പ്രതിരോധം, ഊർജം, വ്യാപാരം തുടങ്ങി വിവിധ മേഖലകളിൽ ഇരു രാജ്യങ്ങളും തമ്മിൽ അടുത്ത ബന്ധമുണ്ട്. ആഗോള രാഷ്ട്രീയത്തിൽ വലിയ മാറ്റങ്ങൾ സംഭവിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന സാഹചര്യത്തിലും റഷ്യയുമായുള്ള ബന്ധം നിലനിർത്തുന്നതിൽ ഇന്ത്യ പ്രത്യേക ശ്രദ്ധ പുലർത്തുന്നുണ്ട്.

Also Read:ട്രംപ് ഒരു ‘മുടന്തൻ പ്രസിഡന്റ്’ ആകുമോ? 47-ൽ നിന്ന് 51-ലേക്ക്; അമേരിക്കൻ കോൺഗ്രസിന്റെ നിയന്ത്രണം പിടിച്ചെടുക്കാൻ ഡെമോക്രാറ്റുകളുടെ മാസ്റ്റർ പ്ലാൻ!

റഷ്യ-യുക്രെയ്ൻ യുദ്ധം ഉൾപ്പെടെയുള്ള അന്താരാഷ്ട്ര വിഷയങ്ങളിൽ ഇന്ത്യ സ്വീകരിച്ച സ്വതന്ത്ര വിദേശനയമാണ് ലോകശ്രദ്ധ നേടിയിട്ടുള്ളത്. വിവിധ ശക്തികേന്ദ്രങ്ങളുമായി ഒരേസമയം ബന്ധം നിലനിർത്തുകയും, ദേശീയ താൽപര്യങ്ങൾ മുൻനിർത്തി വിഷയങ്ങളിൽ സ്വതന്ത്രമായ നിലപാട് സ്വീകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന സമീപനമാണ് ഇന്ത്യ പിന്തുടരുന്നത്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ലാവ്‌റോവുമായി നടക്കുന്ന ഓരോ കൂടിക്കാഴ്ചയും ഇന്ത്യ-റഷ്യ ബന്ധത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ മാത്രമല്ല, മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന ആഗോള രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിലും വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു.

ഇതിനിടെ, എസ്‌സിഒ ഉച്ചകോടിയുടെ പ്രാധാന്യവും വർധിച്ചിരിക്കുകയാണ്. ചൈന, റഷ്യ, ഇന്ത്യ, പാകിസ്ഥാൻ, ഇറാൻ തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന ഈ കൂട്ടായ്മ ഏഷ്യൻ മേഖലയിലെ രാഷ്ട്രീയ, സാമ്പത്തിക, സുരക്ഷാ വിഷയങ്ങളിൽ സംവാദത്തിനുള്ള പ്രധാന വേദിയായി മാറിയിട്ടുണ്ട്. കിർഗിസ്ഥാൻ പ്രസിഡന്റ് സാദിർ ജാപറോവാണ് ഇത്തവണ ഉച്ചകോടിക്ക് ആതിഥേയത്വം വഹിക്കുന്നത്. അംഗരാജ്യങ്ങൾക്കൊപ്പം പങ്കാളി രാജ്യങ്ങളും നിരീക്ഷക രാജ്യങ്ങളും പങ്കെടുക്കുന്ന ഉച്ചകോടിയിൽ പ്രാദേശിക സുരക്ഷ മുതൽ സാമ്പത്തിക സഹകരണം വരെയുള്ള നിരവധി വിഷയങ്ങൾ ചർച്ച ചെയ്യപ്പെടുന്നുണ്ട്.

പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദിക്കൊപ്പം ചൈനീസ് പ്രസിഡന്റ് ഷി ജിൻപിംഗ്, റഷ്യൻ പ്രസിഡന്റ് വ്ലാദിമിർ പുടിൻ, പാകിസ്ഥാൻ പ്രധാനമന്ത്രി ഷെഹ്ബാസ് ഷെരീഫ്, ഇറാൻ പ്രസിഡന്റ് മസൂദ് പെഷെഷ്കിയാൻ, ബെലാറസ് പ്രസിഡന്റ് അലക്സാണ്ടർ ലുകാഷെങ്കോ തുടങ്ങി നിരവധി രാഷ്ട്രത്തലവന്മാരാണ് ഉച്ചകോടിയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്. ഇതോടെ വ്യത്യസ്ത രാഷ്ട്രീയ താൽപര്യങ്ങളും നിലപാടുകളുമുള്ള രാജ്യങ്ങൾ ഒരേ വേദിയിൽ എത്തുന്ന സാഹചര്യമാണുണ്ടായിരിക്കുന്നത്.

ഇത്തരം ഒരു വേദിയിൽ ഇന്ത്യയുടെ നയതന്ത്ര നീക്കങ്ങൾക്ക് പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ഒരു വശത്ത് റഷ്യയുമായുള്ള തന്ത്രപ്രധാന ബന്ധം തുടരുമ്പോൾ തന്നെ, മറുവശത്ത് ഇറാനുമായുള്ള ബന്ധവും ശക്തിപ്പെടുത്തേണ്ട സാഹചര്യമാണുള്ളത്. അതേസമയം ചൈനയുമായുള്ള ബന്ധത്തിലെ വെല്ലുവിളികളും പാകിസ്ഥാനുമായുള്ള പ്രശ്നങ്ങളും ഇന്ത്യയ്ക്ക് മുന്നിലുണ്ട്. അതിനാൽ തന്നെ എസ്‌സിഒ പോലുള്ള ബഹുരാഷ്ട്ര വേദികൾ ഇന്ത്യയ്ക്ക് വിവിധ രാജ്യങ്ങളുമായി നേരിട്ട് ആശയവിനിമയം നടത്താനുള്ള അവസരം നൽകുന്നു.

ജയശങ്കറിന്റെ അരഗ്ചിയുമായും ലാവ്‌റോവുമായുമുള്ള കൂടിക്കാഴ്ചകൾ ദൈർഘ്യമേറിയ ചർച്ചകളായിരുന്നില്ലെങ്കിലും, ഇപ്പോഴത്തെ സാഹചര്യത്തിൽ അവയെ വെറും ഔപചാരിക കൂടിക്കാഴ്ചകളായി മാത്രം കാണാനാകില്ല. പശ്ചിമേഷ്യയിലെ സംഘർഷം, ഊർജസുരക്ഷ, കടൽപാതകളുടെ സുരക്ഷ, അന്താരാഷ്ട്ര വ്യാപാരം, ഇന്ത്യയുടെ ഇറാനുമായുള്ള ബന്ധം, റഷ്യയുമായുള്ള തന്ത്രപ്രധാന പങ്കാളിത്തം തുടങ്ങിയ നിരവധി വിഷയങ്ങൾ ഈ കൂടിക്കാഴ്ചകളുടെ വിശാലമായ പശ്ചാത്തലത്തിലുണ്ട്.

പ്രത്യേകിച്ച് ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് സംബന്ധിച്ച ആശങ്കകൾ ഇന്ത്യ സൂക്ഷ്മമായി നിരീക്ഷിക്കുന്ന വിഷയമാണ്. ലോകത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഊർജ ഗതാഗതപാതകളിലൊന്നായ ഈ കടൽപാതയിൽ ഉണ്ടാകുന്ന വലിയൊരു തടസ്സം അന്താരാഷ്ട്ര വിപണികളെയും എണ്ണവിലകളെയും ഷിപ്പിംഗ് ചെലവുകളെയും ബാധിച്ചേക്കാം. അതിന്റെ പ്രത്യാഘാതം ഇന്ത്യയിലും അനുഭവപ്പെടാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ പശ്ചിമേഷ്യയിൽ സംഘർഷം നിയന്ത്രിക്കുന്നതിനും അന്താരാഷ്ട്ര കപ്പൽ ഗതാഗതം സുരക്ഷിതമായി തുടരുന്നതിനും ഇന്ത്യ പ്രാധാന്യം നൽകുന്നു.

ഇറാനുമായും റഷ്യയുമായും ഒരേ വേദിയിൽ ജയശങ്കർ നടത്തിയ ഈ ഹ്രസ്വ കൂടിക്കാഴ്ചകൾ അത്തരമൊരു നയതന്ത്ര സന്ദേശമാണ് നൽകുന്നത്. സംഘർഷങ്ങൾക്കിടയിലും ആശയവിനിമയത്തിന്റെ വാതിലുകൾ തുറന്നുവെക്കുക, വിവിധ രാജ്യങ്ങളുമായുള്ള ബന്ധം നിലനിർത്തുക, അതേസമയം ഇന്ത്യയുടെ ഊർജ-വ്യാപാര-സുരക്ഷാ താൽപര്യങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുക, ഇതെല്ലാമാണ് നിലവിലെ സാഹചര്യത്തിൽ ഇന്ത്യയുടെ വിദേശനയത്തിന് മുന്നിലുള്ള പ്രധാന വെല്ലുവിളി. ബിഷ്‌കെക്കിലെ എസ്‌സിഒ വേദിയിൽ നടന്ന ഈ കൂടിക്കാഴ്ചകൾ ആ വലിയ നയതന്ത്ര സമവാക്യത്തിലെ ശ്രദ്ധേയമായ മറ്റൊരു അധ്യായമായി മാറുകയാണ്.

The post ഇറാനുമായി സംസാരിച്ചു, പിന്നാലെ ലാവ്‌റോവിനെയും കണ്ടു; ജയശങ്കറിന്റെ ‘ക്വിക്ക് മീറ്റിംഗുകൾക്ക്’ പിന്നിലെന്ത്? appeared first on Express Kerala.