റഷ്യ–ചൈന സൗഹൃദം കൂടുതൽ ശക്തമാകുന്നു; മോദിയും പുടിനും ഒരുമിച്ച്, ഉറ്റുനോക്കുന്നത് ഈ നീക്കത്തിലേക്ക്…

റഷ്യൻ പ്രസിഡന്റ് വ്‌ളാഡിമിർ പുടിനും ചൈനീസ് പ്രസിഡന്റ് ഷി ജിൻപിങ്ങും കിർഗിസ്ഥാന്റെ തലസ്ഥാനമായ ബിഷ്കെക്കിൽ കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തിയതോടെ ആഗോള രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ ശ്രദ്ധ വീണ്ടും ഷാങ്ഹായ് സഹകരണ സംഘടനയിലേക്ക് തിരിഞ്ഞിരിക്കുകയാണ്. പാശ്ചാത്യ രാജ്യങ്ങളുടെ ആഗോള സ്വാധീനത്തിന് ഒരു സമതുലിതാവസ്ഥ സൃഷ്ടിക്കാനുള്ള ശ്രമമായി പലപ്പോഴും വിലയിരുത്തപ്പെടുന്ന എസ്‌സിഒയുടെ രണ്ട് ദിവസത്തെ ഉച്ചകോടിക്കാണ് വേദിയായത്. ഒരു ഡസനോളം രാഷ്ട്രത്തലവന്മാർ പങ്കെടുക്കുന്ന ഉച്ചകോടിയിൽ റഷ്യ, ചൈന, ഇന്ത്യ, ഇറാൻ, പാകിസ്ഥാൻ തുടങ്ങിയ നിർണായക രാജ്യങ്ങളുടെ സാന്നിധ്യം കൂടിയായതോടെ ഈ കൂടിക്കാഴ്ചയ്ക്ക് സാധാരണ പ്രാദേശിക ഉച്ചകോടിയേക്കാൾ വലിയ രാഷ്ട്രീയ പ്രാധാന്യമാണ് ലഭിച്ചിരിക്കുന്നത്.

ഇറാൻ പ്രസിഡന്റ് മസൂദ് പെഷേഷ്കിയാൻ, തുർക്കി പ്രസിഡന്റ് റജബ് തയ്യിബ് എർദോഗൻ, ഇന്ത്യൻ പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദി, പാകിസ്ഥാൻ പ്രധാനമന്ത്രി ഷെഹ്ബാസ് ഷെരീഫ് എന്നിവരും ബിഷ്കെക്കിൽ എത്തിയിട്ടുണ്ട്. എസ്‌സിഒയുടെ 25-ാം വാർഷികം ആഘോഷിക്കുന്ന വേളയിലാണ് ഇത്തവണത്തെ ഉച്ചകോടി നടക്കുന്നത്. സംഘടനയുടെ വ്യാപ്തി വർഷങ്ങളായി വർധിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, അതിന്റെ യഥാർത്ഥ രാഷ്ട്രീയ സ്വാധീനം എത്രത്തോളം വളർന്നുവെന്നതാണ് ഇപ്പോഴത്തെ പ്രധാന ചോദ്യം. ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ യുദ്ധങ്ങളും വ്യാപാര തർക്കങ്ങളും ഉപരോധങ്ങളും ശക്തമാകുന്ന പശ്ചാത്തലത്തിൽ അംഗരാജ്യങ്ങൾ ഒരേ വേദിയിൽ എത്തുന്നത് ആഗോള ശക്തിസമവാക്യങ്ങളിൽ പുതിയൊരു അധ്യായത്തിന് തുടക്കമിടുമോ എന്ന ആകാംക്ഷയും ശക്തമാണ്.

പുടിനും ഷി ജിൻപിങ്ങും തമ്മിലുള്ള കൂടിക്കാഴ്ചയാണ് ഉച്ചകോടിയിലെ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ സംഭവങ്ങളിലൊന്ന്. റഷ്യയും ചൈനയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം സമീപ വർഷങ്ങളിൽ കൂടുതൽ അടുത്തിരിക്കുകയാണ്. പ്രത്യേകിച്ച് യുക്രെയ്ൻ യുദ്ധത്തിന് ശേഷം പാശ്ചാത്യ ഉപരോധങ്ങളും സാമ്പത്തിക സമ്മർദ്ദങ്ങളും നേരിടുന്ന റഷ്യയ്ക്ക് ചൈന കൂടുതൽ നിർണായക സാമ്പത്തിക പങ്കാളിയായി മാറിയിട്ടുണ്ട്. അതേസമയം, അമേരിക്കയുമായും പാശ്ചാത്യ സഖ്യങ്ങളുമായും തന്ത്രപരമായ മത്സരത്തിലേർപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന ചൈനയ്ക്ക് റഷ്യയുമായുള്ള അടുത്ത ബന്ധം ഊർജം, പ്രതിരോധം, വ്യാപാരം, സാങ്കേതികവിദ്യ തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ വലിയ പ്രാധാന്യമുള്ളതാണ്.

പുടിനെ കണ്ടതിൽ സന്തോഷമുണ്ടെന്ന് ഷി ജിൻപിങ് വ്യക്തമാക്കുകയും റഷ്യ–ചൈന ബന്ധം കൂടുതൽ ശക്തമായെന്നും ഇരുരാജ്യങ്ങളുടെയും ഭാവി സാധ്യതകൾ കൂടുതൽ തിളക്കമുള്ളതാണെന്നും പറയുകയും ചെയ്തു. അന്താരാഷ്ട്ര സാഹചര്യത്തിൽ അനിശ്ചിതത്വവും പ്രവചനാതീതതയും വർധിച്ചുവരികയാണെന്ന ഷിയുടെ നിരീക്ഷണം, നിലവിലെ ലോകക്രമത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചൈനയുടെ ആശങ്കയും പാശ്ചാത്യ നേതൃത്വത്തിലുള്ള അന്താരാഷ്ട്ര സംവിധാനത്തിന് ബദൽ ശക്തികേന്ദ്രങ്ങൾ രൂപപ്പെടുത്താനുള്ള ശ്രമവും സൂചിപ്പിക്കുന്നതായി വിലയിരുത്താം.

റഷ്യൻ പ്രസിഡന്റ് പുടിനും ചൈനയുമായുള്ള സഹകരണം എല്ലാ മേഖലകളിലും വിജയകരമായി വികസിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണെന്ന് ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. എന്നാൽ ഈ കൂടിക്കാഴ്ചയുടെ ഏറ്റവും കൗതുകകരമായ വശം യുക്രെയ്ൻ യുദ്ധത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ച എത്രത്തോളം ആഴത്തിലായിരുന്നുവെന്നതാണ്. റഷ്യൻ വക്താവ് ദിമിത്രി പെസ്കോവിന്റെ വിശദീകരണമനുസരിച്ച്, യുദ്ധത്തെക്കുറിച്ച് ഇരുനേതാക്കളും ഇടയ്ക്കിടെ മാത്രമാണ് സംസാരിച്ചത്. എന്നിരുന്നാലും, റഷ്യൻ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ ചൈനയെ കൂടുതൽ ആശ്രയിക്കുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ, യുക്രെയ്ൻ യുദ്ധവും അതിന്റെ സാമ്പത്തിക പ്രത്യാഘാതങ്ങളും റഷ്യ–ചൈന ബന്ധത്തിൽ നിന്ന് പൂർണമായി വേർതിരിച്ചുനിർത്താനാവില്ല.

അതേസമയം, ബിഷ്കെക്കിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന കൂടിക്കാഴ്ച ഇന്ത്യൻ പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദിയും പുടിനും തമ്മിലായിരുന്നു. ഇരുനേതാക്കളും ഒരേ കാറിൽ യാത്ര ചെയ്തതും ശ്രദ്ധ നേടി. ഇന്ത്യയും റഷ്യയും തമ്മിലുള്ള ദീർഘകാല തന്ത്രപരമായ ബന്ധത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ ഈ കൂടിക്കാഴ്ചയ്ക്ക് പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.

അതുപോലെ തന്നെ ഇറാന്റെ സാന്നിധ്യവും ഇത്തവണത്തെ ഉച്ചകോടിയെ കൂടുതൽ ശ്രദ്ധേയമാക്കുന്നു. പ്രസിഡന്റ് മസൂദ് പെഷേഷ്കിയാനുമായി പുടിൻ പ്രത്യേകം കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തുമെന്നാണ് പ്രതീക്ഷിക്കപ്പെടുന്നത്. യുക്രെയ്ൻ യുദ്ധത്തിന് ശേഷം റഷ്യയും ഇറാനും തമ്മിലുള്ള സൈനിക, സാമ്പത്തിക ബന്ധങ്ങൾ കൂടുതൽ ആഴപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ഇരുരാജ്യങ്ങളും ദീർഘകാലമായി പാശ്ചാത്യ ഉപരോധങ്ങൾ നേരിടുന്ന രാജ്യങ്ങളാണ്. അതിനാൽ ഉപരോധങ്ങളെ മറികടക്കാനുള്ള സാമ്പത്തിക സംവിധാനങ്ങൾ, വ്യാപാര ബന്ധങ്ങൾ, ഊർജ സഹകരണം തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങൾ റഷ്യ-ഇറാൻ ബന്ധത്തിൽ നിർണായകമാണ്.

അമേരിക്കയും ഇറാനും തമ്മിലുള്ള സംഘർഷം വീണ്ടും രൂക്ഷമായിരിക്കുന്ന സാഹചര്യത്തിലാണ് പെഷേഷ്കിയാൻ ബിഷ്കെക്കിലെത്തിയത്. ഒരു മാസത്തിനിടെ അമേരിക്കയും ഇറാനും തമ്മിലുള്ള ആദ്യത്തെ വെടിവയ്പ്പിന് ശേഷം സംസാരിക്കുമ്പോൾ, യുദ്ധം തുടരുന്നത് ഇറാന്റെയോ മേഖലയുടെയോ താൽപ്പര്യങ്ങൾക്ക് അനുകൂലമല്ലെന്ന് അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കിയതായി റിപ്പോർട്ടുകൾ പറയുന്നു. സമ്മതത്തിന്റെയും ധാരണയുടെയും പാത തേടുകയാണ് ഇറാന്റെ ലക്ഷ്യമെന്ന സന്ദേശവും അദ്ദേഹം മുന്നോട്ടുവച്ചു. അതേസമയം, ഇറാൻ സാമ്പത്തിക ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ നേരിടുന്നുണ്ടെന്നും അദ്ദേഹം സമ്മതിച്ചിട്ടുണ്ട്.

Also Read: ‘പരാജയപ്പെട്ട രാഷ്ട്രം’ വെറും തള്ളൽ മാത്രം; പോയി എന്ന് ട്രംപ് വിധിയെഴുതിയ ഇറാന്റെ മിസൈൽ-ഡ്രോൺ പട തിരിച്ചടിക്കുന്നു!

ഇവിടെയാണ് എസ്‌സിഒയുടെ പ്രസക്തിയെക്കുറിച്ചുള്ള വലിയ ചോദ്യം ഉയരുന്നത്. അമേരിക്കയുടെയും യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങളുടെയും ഉപരോധങ്ങളെ നേരിടുന്ന രാജ്യങ്ങൾക്ക് സാമ്പത്തികവും നയതന്ത്രപരവുമായ ഒരു ബദൽ ശൃംഖല സൃഷ്ടിക്കാൻ എസ്‌സിഒയ്ക്ക് കഴിയുമോ? അംഗരാജ്യങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള വ്യാപാരം ദേശീയ കറൻസികളിലേക്ക് മാറ്റുക, പാശ്ചാത്യ ധനകാര്യ സംവിധാനങ്ങളിലുള്ള ആശ്രിതത്വം കുറയ്ക്കുക, ഊർജ സഹകരണം വർധിപ്പിക്കുക, ഗതാഗത ഇടനാഴികൾ വികസിപ്പിക്കുക തുടങ്ങിയ ആശയങ്ങൾ വർഷങ്ങളായി ചർച്ച ചെയ്യപ്പെടുന്നുണ്ട്. എന്നാൽ ഈ ആശയങ്ങൾ യാഥാർഥ്യത്തിൽ എത്രത്തോളം നടപ്പാക്കാൻ കഴിയുമെന്നതാണ് പ്രധാന വെല്ലുവിളി.

എസ്‌സിഒയുടെ ശക്തി അതിന്റെ വലുപ്പത്തിലാണ്. ലോകജനസംഖ്യയുടെ ഏകദേശം 40 ശതമാനവും ആഗോള ജിഡിപിയുടെ ഏകദേശം നാലിലൊന്നും പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന കൂട്ടായ്മയാണിതെന്ന് സംഘടന അവകാശപ്പെടുന്നു. റഷ്യ, ചൈന, ഇന്ത്യ, പാകിസ്ഥാൻ, ഇറാൻ തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങൾ ഒരേ സംഘടനയുടെ ഭാഗമായിരിക്കുന്നതുതന്നെ ഇതിന്റെ ഭൂമിശാസ്ത്രപരവും സാമ്പത്തികവുമായ വ്യാപ്തി വ്യക്തമാക്കുന്നു. കൂടാതെ തുർക്കി, സൗദി അറേബ്യ, ഖത്തർ തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി രാജ്യങ്ങൾ സംഭാഷണ പങ്കാളികളായും അഫ്ഗാനിസ്ഥാനും മംഗോളിയയും നിരീക്ഷകരായും ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

അതിനാൽ എസ്‌സിഒയുടെ ഭാവി ഒരു ഏകീകൃത “പാശ്ചാത്യവിരുദ്ധ സഖ്യം” എന്നതിലുപരി, വ്യത്യസ്ത താൽപ്പര്യങ്ങളുള്ള രാജ്യങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള സഹകരണ വേദിയായി തുടരുമോ എന്നതാണ് നിർണായകം. സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധികളിലും യുദ്ധങ്ങളിലും ഉപരോധങ്ങളിലും അംഗരാജ്യങ്ങൾക്ക് യഥാർത്ഥ പിന്തുണ നൽകാൻ കഴിയുന്ന സംവിധാനങ്ങൾ സംഘടന വികസിപ്പിച്ചെടുക്കുമോ എന്ന ചോദ്യത്തിനും ഈ ഉച്ചകോടി മറുപടി നൽകേണ്ടതുണ്ട്.

അന്താരാഷ്ട്ര ബന്ധ വിദഗ്ധരുടെ വിലയിരുത്തലിലും ഈ വൈരുധ്യം വ്യക്തമാണ്. എസ്‌സിഒ പോലുള്ള കൂട്ടായ്മകളിൽ സജീവമായി പങ്കെടുക്കുന്നത് ഇറാനെ അമേരിക്കൻ, യൂറോപ്യൻ ഉപരോധങ്ങളെ ഒരു പരിധിവരെ മറികടക്കാൻ സഹായിക്കുമെന്ന വാദമുണ്ട്. എന്നാൽ പ്രതിസന്ധി ഘട്ടങ്ങളിൽ ഇത്തരം കൂട്ടായ്മകൾ അംഗരാജ്യങ്ങളുടെ യഥാർത്ഥ പ്രശ്നങ്ങൾ പരിഹരിക്കുന്നതിൽ പലപ്പോഴും പരിമിതമായ ഫലമാണ് നൽകിയിട്ടുള്ളതെന്നും വിമർശനമുണ്ട്. അതായത്, വലിയ രാഷ്ട്രീയ പ്രഖ്യാപനങ്ങളും യഥാർത്ഥ സാമ്പത്തിക-സുരക്ഷാ സഹായവും തമ്മിലുള്ള അന്തരം ഇപ്പോഴും നിലനിൽക്കുന്നു.

ഇത്തവണത്തെ കിർഗിസ്താനിൽ ഉച്ചകോടി അതിനാൽ ഒരു സാധാരണ നയതന്ത്ര സമ്മേളനം മാത്രമല്ല. യുക്രെയ്ൻ യുദ്ധം തുടരുന്നു, ഇറാൻ–അമേരിക്ക സംഘർഷം വീണ്ടും ഉയരുന്നു, ചൈനയും ഇന്ത്യയും അമേരിക്കൻ വ്യാപാരനയങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സമ്മർദ്ദങ്ങൾ നേരിടുന്നു, അതേസമയം ലോക സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ പുതിയ ശക്തികേന്ദ്രങ്ങളിലേക്ക് മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു. ഈ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് പുടിനും ഷി ജിൻപിങ്ങും ഒരുമിച്ച് വേദിയിലെത്തുന്നത്.

എസ്‌സിഒ യഥാർത്ഥത്തിൽ പാശ്ചാത്യ ശക്തികൾക്ക് ഒരു ബദൽ ആഗോള സംവിധാനമായി മാറുമോ, അതോ പരസ്പരം വ്യത്യസ്ത താൽപ്പര്യങ്ങളുള്ള രാജ്യങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള നയതന്ത്ര വേദിയായി തന്നെ തുടരുമോ എന്നത് ഇപ്പോഴും തുറന്ന ചോദ്യമാണ്. എന്നാൽ ഒരു കാര്യം വ്യക്തമാണ്, ബിഷ്കെക്കിൽ പുടിനും ഷിയും മോദിയും പെഷേഷ്കിയാനും ഷെഹ്ബാസ് ഷെരീഫും ഒരേ വേദിയിൽ എത്തുന്ന ചിത്രം തന്നെ മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന ലോകക്രമത്തിന്റെ ശക്തമായ പ്രതീകമാണ്. ഏകധ്രുവ ലോകത്തിൽ നിന്ന് കൂടുതൽ ബഹുധ്രുവമായ ലോകത്തിലേക്കുള്ള മാറ്റം എത്ര വേഗത്തിലാണ് നടക്കുന്നത് എന്നതിന്റെ അടുത്ത സൂചനകൾ ബിഷ്കെക്കിൽ നിന്നുള്ള ചർച്ചകളിൽ നിന്ന് ലഭിക്കുമെന്നതാണ് ഇപ്പോഴത്തെ ആകാംക്ഷ.

The post റഷ്യ–ചൈന സൗഹൃദം കൂടുതൽ ശക്തമാകുന്നു; മോദിയും പുടിനും ഒരുമിച്ച്, ഉറ്റുനോക്കുന്നത് ഈ നീക്കത്തിലേക്ക്… appeared first on Express Kerala.