നേപ്പാളിലെ മലമുകളിൽ സംഭവിച്ചത് ബിഹാറിനെ എന്തിന് ഭയപ്പെടുത്തി? ഗന്ധക് നദിയിലേക്ക് പാഞ്ഞെത്തിയ പ്രളയത്തിന്റെ പിന്നിലെ ദുരൂഹത

ഹിമാലയത്തിൽ പെട്ടെന്ന് പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ട പ്രളയത്തിന്റെ വെള്ളം ആയിരക്കണക്കിന് കിലോമീറ്റർ അകലെ ബിഹാറിനെ പോലും ആശങ്കയിലാഴ്ത്തിയത് എങ്ങനെ? നേപ്പാളിലെ നദികളിൽ അപ്രതീക്ഷിതമായി ഉയർന്ന ജലനിരപ്പ് ഇന്ത്യയിലെ താഴ്ന്ന പ്രദേശങ്ങളിലേക്ക് പാഞ്ഞെത്തുമെന്ന ഭീതിയാണ് ബിഹാറിനെ അതീവ ജാഗ്രതയിലാക്കിയത്. എന്നാൽ പിന്നീട് ഗന്ധക് നദിയിലെ ജലനിരപ്പ് കുറഞ്ഞതോടെ വലിയൊരു ചോദ്യം ഉയർന്നു, ബിഹാറിനെ വിഴുങ്ങുമെന്ന് കരുതിയ ആ വെള്ളപ്പാച്ചിലിന് ഒടുവിൽ എന്താണ് സംഭവിച്ചത്? ഈ സംഭവത്തിന് പിന്നിലെ ഹിമാനി തകർച്ച, അതിവേഗം കുതിച്ചെത്തിയ വെള്ളപ്പൊക്കം, നാരായണി-ഗന്ധക് നദീസംവിധാനത്തിന്റെ പങ്ക് എന്നിവ ചേർന്ന് അതീവ കൗതുകകരമായ ഒരു ദുരന്തകഥയാണ് പറയുന്നത്.

നേപ്പാൾ-ടിബറ്റ് അതിർത്തിക്കടുത്തുള്ള ഉയർന്ന പർവതപ്രദേശത്ത് ആരംഭിച്ച വെള്ളപ്പാച്ചിൽ പിന്നീട് ഭോട്ടെ കോശി നദിയിലേക്കും അവിടെ നിന്ന് ത്രിശൂലി നദിയിലേക്കും നീങ്ങി. ത്രിശൂലി ഇന്ത്യയിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചതിന് ശേഷം നാരായണി എന്ന പേരിലും പിന്നീട് ഗന്ധക് എന്ന പേരിലും അറിയപ്പെടുന്ന നദീസംവിധാനവുമായി ബന്ധപ്പെടുന്നു. അതുകൊണ്ടുതന്നെ നേപ്പാളിലെ മലനിരകളിൽ സംഭവിക്കുന്ന ഒരു വലിയ ജലപ്രവാഹത്തിന് അതിർത്തി കടന്ന് ബിഹാറിലെ താഴ്ന്ന പ്രദേശങ്ങളെ വരെ ബാധിക്കാൻ കഴിയും. മലമുകളിൽ ഉണ്ടായ ദുരന്തം മണിക്കൂറുകൾക്കുള്ളിൽ നദീതടങ്ങളിലൂടെ താഴേക്ക് സഞ്ചരിച്ചതാണ് ബിഹാറിൽ ആശങ്ക സൃഷ്ടിച്ചത്.

ഗന്ധക് നദിയിലേക്ക് നേപ്പാളിൽ നിന്ന് വൻതോതിൽ വെള്ളം എത്തുമെന്ന മുന്നറിയിപ്പിനെ തുടർന്ന് ബിഹാർ അതീവ ജാഗ്രതയിലായി. പശ്ചിമ ചമ്പാരനിലെ വാൽമീകിനഗർ ബാരേജ് പ്രധാന നിരീക്ഷണകേന്ദ്രമായി മാറി. ഒരു ഘട്ടത്തിൽ ഇവിടെനിന്നുള്ള ജലവിടവ് ഏകദേശം 1.5 ലക്ഷം ക്യൂസെക്കിലെത്തിയത് ആശങ്ക വർധിപ്പിച്ചു. എന്നാൽ പിന്നീട് ജലനിരപ്പ് ഗണ്യമായി താഴ്ന്നു. ഇതോടെ ആദ്യം ഭയന്നത്ര ശക്തിയോടെ വെള്ളപ്പാച്ചിൽ ബിഹാറിലേക്ക് എത്തില്ലെന്ന പ്രതീക്ഷ ശക്തമായി. അതായത്, ദുരന്തം ഒഴിവായോ, അതോ അപകടം ഇനിയും പൂർണമായി അവസാനിച്ചിട്ടില്ലേ?

ബിഹാറിലേക്കുള്ള ഭീഷണി കുറഞ്ഞതിന് പിന്നിലെ പ്രധാന കാരണങ്ങളിലൊന്നായി നാരായണി നദീതടത്തിന്റെ സ്വഭാവമാണ് ചർച്ച ചെയ്യപ്പെടുന്നത്. ത്രിശൂലി സംവിധാനത്തിലൂടെ താഴേക്ക് വന്ന വലിയ ജലപ്രവാഹത്തിന്റെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗം നാരായണി നദീതടത്തിലേക്ക് വ്യാപിച്ചതോടെ ഗന്ധക്കിന്റെ താഴേക്കുള്ള ഭാഗത്തേക്ക് എത്തുന്ന വെള്ളത്തിന്റെ അളവ് ആദ്യം പ്രതീക്ഷിച്ചതിനേക്കാൾ കുറഞ്ഞിരിക്കാം. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ബിഹാറിൽ വലിയൊരു വെള്ളപ്പൊക്ക തരംഗം ഉണ്ടാകുമെന്ന ആശങ്ക താൽക്കാലികമായി കുറഞ്ഞു. എന്നാൽ നാരായണി-ഗന്ധക് സംവിധാനം വെള്ളത്തെ ശരിക്കും ‘തടഞ്ഞോ’, അതോ വെള്ളപ്പാച്ചിലിന്റെ ശക്തി സ്വാഭാവികമായി വിഭജിക്കപ്പെട്ടതോ? എന്ന ചോദ്യം ഇപ്പോഴും നിർണായകമാണ്.

ഈ ദുരന്തത്തെ കൂടുതൽ അസാധാരണമാക്കുന്നത് മറ്റൊരു കാര്യമാണ്. വെള്ളപ്പൊക്കത്തിന്റെ പ്രാരംഭഘട്ടത്തിൽ ദുരന്തബാധിതമായ ചില പ്രദേശങ്ങളിൽ ശക്തമായ മഴ ഉണ്ടായിരുന്നില്ലെന്നാണ് റിപ്പോർട്ടുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. എന്നിട്ടും നദിയിൽ വെള്ളം അതിവേഗം ഉയർന്നു. റസുവ ജില്ലയിലെ തിമുറെയും സയാപ്രുബേസിയും ഉൾപ്പെടെയുള്ള പ്രദേശങ്ങളിൽ ആളുകൾക്ക് കാര്യമായ മുന്നറിയിപ്പ് ലഭിക്കുന്നതിന് മുമ്പുതന്നെ വെള്ളവും അവശിഷ്ടങ്ങളും താഴേക്ക് കുതിച്ചെത്തുകയായിരുന്നു. വാഹനങ്ങളും കെട്ടിടങ്ങളും റോഡുകളും മറ്റ് അടിസ്ഥാനസൗകര്യങ്ങളും ഇതിന്റെ ശക്തിയിൽ തകർന്നു. അപ്പോൾ മഴയല്ലെങ്കിൽ, മലമുകളിൽ നിന്ന് ഇത്രയും വെള്ളവും അവശിഷ്ടങ്ങളും ഒരുമിച്ച് താഴേക്ക് എത്തിച്ചത് എന്താണ്?

ശാസ്ത്രജ്ഞർ പരിശോധിക്കുന്ന പ്രധാന സാധ്യതകളിലൊന്ന് ഹിമാനിയുടെയും പാറയുടെയും പെട്ടെന്നുള്ള തകർച്ചയാണ്. ഉയർന്ന മലനിരകളിൽ നിന്ന് വലിയ അളവിൽ മഞ്ഞും ഐസും പാറകളും ലെൻഡെ ഖോലയിലേക്ക് പതിച്ച് നദിയുടെ ഒഴുക്ക് താൽക്കാലികമായി തടഞ്ഞിരിക്കാമെന്നാണ് കരുതുന്നത്. ഈ സ്വാഭാവിക തടസ്സത്തിന് പിന്നിൽ വെള്ളം അടിഞ്ഞുകൂടുകയും പിന്നീട് തടസ്സം തകർന്നപ്പോൾ അത് അതിശക്തമായ ഒരു വെള്ളപ്പാച്ചിലായി താഴേക്ക് കുതിച്ചിറങ്ങുകയും ചെയ്തിരിക്കാം. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഇത് വെറും വെള്ളപ്പൊക്കമല്ലായിരുന്നു, വെള്ളത്തിനൊപ്പം ചെളിയും പാറകളും വൻതോതിലുള്ള അവശിഷ്ടങ്ങളും വഹിച്ചെത്തിയ ഒരു വിനാശകരമായ പ്രളയതരംഗമായിരുന്നു.

മറ്റൊരു സാധ്യതയും ശാസ്ത്രലോകം പരിശോധിക്കുന്നുണ്ട്, ഗ്ലേഷ്യൽ ലേക്ക് ഔട്ട്ബർസ്റ്റ് ഫ്ലഡ്, അഥവാ GLOF. ഹിമാനികളുടെ സമീപത്ത് രൂപപ്പെടുന്ന തടാകങ്ങളിൽ വൻതോതിൽ വെള്ളം ശേഖരിക്കപ്പെടുകയും സ്വാഭാവിക തടസ്സം തകർന്നാൽ ആ വെള്ളം പെട്ടെന്ന് താഴേക്ക് ഒഴുകുകയും ചെയ്യുന്ന പ്രതിഭാസമാണിത്. എന്നാൽ ഈ സംഭവത്തിന് ഗ്ലോഫ് തന്നെയാണ് കാരണം എന്ന് ഇതുവരെ സ്ഥിരീകരിച്ചിട്ടില്ല. നിലവിൽ ഹിമാനി-പാറ തകർച്ചയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിശദീകരണത്തിനാണ് കൂടുതൽ ശ്രദ്ധ ലഭിക്കുന്നത്. അവസാനമായി പുറത്തുവരുന്ന ശാസ്ത്രീയ തെളിവുകൾ ഈ ദുരന്തത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ കാരണം മാറ്റിമറിക്കുമോ?

സംഭവസമയത്ത് 4.4 തീവ്രതയുള്ള ഭൂകമ്പം രേഖപ്പെടുത്തിയതും ദുരന്തത്തിന്റെ കാരണം സംബന്ധിച്ച സംശയങ്ങൾ വർധിപ്പിച്ചു. ഭൂകമ്പം മലമുകളിൽ ഹിമാനിയോ പാറക്കൂട്ടങ്ങളോ തകർന്നുവീഴാൻ കാരണമായിരിക്കാമെന്ന സാധ്യത സ്വാഭാവികമായും ഉയർന്നു. എന്നാൽ ഭൂകമ്പവും വെള്ളപ്പൊക്കവും തമ്മിലുള്ള നേരിട്ടുള്ള ബന്ധം ഇതുവരെ നിർണായകമായി തെളിയിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല. പിന്നീട് നടത്തിയ വിലയിരുത്തലുകൾ ഹിമാനി തകർച്ചയിലേക്കാണ് കൂടുതൽ ശ്രദ്ധ തിരിച്ചത്. അങ്ങനെയെങ്കിൽ ഭൂകമ്പം ഒരു പ്രധാന കാരണം ആയിരുന്നോ, അതോ സംഭവവുമായി യാദൃശ്ചികമായി ഒത്തുചേർന്ന ഒരു പ്രകൃതി പ്രതിഭാസം മാത്രമായിരുന്നോ?

ഈ ദുരന്തത്തിന്റെ ഏറ്റവും ഭയപ്പെടുത്തുന്ന വശങ്ങളിലൊന്നാണ് വെള്ളം ഉയർന്ന വേഗത. ചില പ്രദേശങ്ങളിൽ ഏകദേശം 30 മിനിറ്റിനുള്ളിൽ ത്രിശൂലി നദിയിലെ ജലനിരപ്പ് ഏകദേശം ഒമ്പത് മീറ്റർ വരെ ഉയർന്നതായി റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ട്. മാൽഖുവിൽ ഇത് ഏകദേശം ഏഴ് മീറ്ററോളം ഉയർന്നതായും റിപ്പോർട്ടുകൾ പറയുന്നു. സാധാരണ വെള്ളപ്പൊക്കത്തിൽ ആളുകൾക്ക് രക്ഷപ്പെടാൻ ലഭിക്കുന്ന സമയം ഇവിടെ ലഭിച്ചില്ല. അതിനുപുറമേ, വെള്ളത്തോടൊപ്പം കൂറ്റൻ പാറകളും ചെളിയും അവശിഷ്ടങ്ങളും ഒഴുകിയെത്തിയത് നാശത്തിന്റെ തീവ്രത വർധിപ്പിച്ചു. ഒരു നദി വെറും അരമണിക്കൂറിനുള്ളിൽ ഇത്രയും ഉയരുമ്പോൾ, മുന്നറിയിപ്പ് ലഭിക്കാത്ത ഒരു ഗ്രാമത്തിന് രക്ഷപ്പെടാൻ യഥാർത്ഥത്തിൽ എത്ര സമയം ബാക്കിയുണ്ടാകും?

ദുരന്തത്തിന്റെ ആഘാതം നേപ്പാളിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങിയില്ല. കാണാതായവരിൽ 133 ഇന്ത്യക്കാരുണ്ടെന്ന റിപ്പോർട്ടുകൾ പുറത്തുവന്നു. ഇവരിൽ പലരും കൈലാസ് മാനസരോവർ യാത്രാമാർഗത്തിലുണ്ടായിരുന്നവരാണെന്നാണ് റിപ്പോർട്ടുകൾ പറയുന്നത്. അതിർത്തി ചെക്ക്‌പോസ്റ്റിന് സമീപം നൂറുകണക്കിന് വാഹനങ്ങളും ട്രക്കുകളും വെള്ളപ്പാച്ചിലിൽ ഒഴുകിപ്പോയതായും റോഡുകൾ, പാലങ്ങൾ, ജലവൈദ്യുത സംവിധാനങ്ങൾ തുടങ്ങിയ അടിസ്ഥാനസൗകര്യങ്ങൾക്ക് വലിയ നാശനഷ്ടമുണ്ടായതായും റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ട്. മലമുകളിൽ ആരംഭിച്ച ദുരന്തം എങ്ങനെ ഇത്രയും ദൂരം സഞ്ചരിച്ച് ഒരു അന്തർദേശീയ രക്ഷാപ്രവർത്തനമായി മാറി എന്നതാണ് ഇപ്പോൾ മറ്റൊരു വലിയ ചോദ്യം.

വലിയ ഭീഷണി താൽക്കാലികമായി കുറഞ്ഞതായി തോന്നിയെങ്കിലും ബിഹാർ അധികൃതർ പൂർണമായി ആശ്വാസം നേടിയിട്ടില്ല. പശ്ചിമ ചമ്പാരൻ, കിഴക്കൻ ചമ്പാരൻ, ഗോപാൽഗഞ്ച്, മുസാഫർപൂർ, സീതാമർഹി, ശിയോഹർ, മധുബനി, സുപോൾ, ഖഗരിയ തുടങ്ങിയ ജില്ലകളിൽ ജാഗ്രത തുടരുകയാണ്. ദുർബല പ്രദേശങ്ങളിൽ എൻഡിആർഎഫ് സംഘങ്ങളെയും വിന്യസിച്ചിട്ടുണ്ട്. കാരണം നദിയിലെ ജലനിരപ്പ് കുറയുന്നത് മാത്രം കൊണ്ട് അപകടം അവസാനിച്ചു എന്ന് പറയാനാവില്ല. നേപ്പാളിൽ നിന്ന് അടുത്തതായി എത്തുന്ന വെള്ളത്തിന്റെ അളവാണ് ബിഹാറിന്റെ സുരക്ഷ നിർണയിക്കാൻ പോകുന്നത്.

ഗന്ധക് നദിയിലെ വാൽമീകിനഗർ ബാരേജിൽ ജലവിടവ് ഉയർന്നതിനു പിന്നാലെ താഴ്ന്നത് ഇപ്പോഴത്തെ ഏറ്റവും ആശ്വാസകരമായ സൂചനകളിലൊന്നാണ്. ഒരുഘട്ടത്തിൽ ഏകദേശം 1.5 ലക്ഷം ക്യൂസെക് വെള്ളം പുറത്തേക്ക് ഒഴുക്കിയിരുന്നെങ്കിലും പിന്നീട് ഇത് ഏകദേശം 81,000 ക്യൂസെക്കിലേക്ക് താഴ്ന്നതായി റിപ്പോർട്ടുകൾ പറയുന്നു. താഴ്ന്ന പ്രദേശങ്ങളിലെ ജലനിരപ്പിലും കുറവുണ്ടായത് വലിയ ദുരന്തസാധ്യത താൽക്കാലികമായി കുറച്ചു. എന്നാൽ ഈ ഇടിവ് സ്ഥിരമായ മാറ്റമാണോ, അതോ നേപ്പാളിലെ നദികളിൽ നിന്ന് അടുത്തൊരു ജലതരംഗം കൂടി വരാനുണ്ടോ? എന്നത് ഇപ്പോഴും നിരീക്ഷിക്കേണ്ട വിഷയമാണ്.

ഇപ്പോൾ ലഭിക്കുന്ന സൂചനകൾ പ്രകാരം ബിഹാർ നേരിട്ടിരുന്ന ഏറ്റവും വലിയ അടിയന്തര ഭീഷണി കുറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ ഹിമാലയൻ നദികളുടെ സ്വഭാവം കണക്കിലെടുക്കുമ്പോൾ സാഹചര്യം പൂർണമായി സുരക്ഷിതമാണെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കാൻ കഴിയില്ല. നാരായണി-ഗന്ധക് സംവിധാനത്തിലൂടെ എത്ര വെള്ളം ഇപ്പോഴും താഴേക്ക് സഞ്ചരിക്കുന്നു, പുതിയ ജലപ്രവാഹം ഉണ്ടാകുമോ, ബാരേജുകളിലെ ജലനിരപ്പ് എങ്ങനെ മാറും എന്നിവയാണ് അടുത്ത മണിക്കൂറുകളിലും ദിവസങ്ങളിലും നിർണായകമാകുക. നേപ്പാളിലെ മലമുകളിൽ ആരംഭിച്ച ഒരു ദുരന്തം ബിഹാറിലെ സമതലങ്ങളിൽ എത്തിച്ചേരാമെന്ന് ഈ സംഭവം ഒരിക്കൽ കൂടി ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു, ഹിമാലയത്തിൽ സംഭവിക്കുന്ന ഓരോ വലിയ മാറ്റത്തിന്റെയും പ്രതിധ്വനി അതിർത്തികൾ കടന്ന് ഇന്ത്യയിലെ നദീതടങ്ങളിലും കേൾക്കാം.

The post നേപ്പാളിലെ മലമുകളിൽ സംഭവിച്ചത് ബിഹാറിനെ എന്തിന് ഭയപ്പെടുത്തി? ഗന്ധക് നദിയിലേക്ക് പാഞ്ഞെത്തിയ പ്രളയത്തിന്റെ പിന്നിലെ ദുരൂഹത appeared first on Express Kerala.