ചൈനയും റഷ്യയും ഇറാനും ഒന്നിക്കുന്ന വേദി: ഇന്ത്യയുടെ നയതന്ത്ര പരീക്ഷണശാലയായി ബിഷ്കെക്ക് മാറുന്നത് എങ്ങനെ?

ലോകം ഉറ്റുനോക്കുന്ന ഒരു കൂടിക്കാഴ്ചയ്ക്ക് വേദിയാകുകയാണ് കിർഗിസ്ഥാന്റെ തലസ്ഥാനമായ ബിഷ്കെക്ക്. ഒരേ വേദിയിൽ ഇന്ത്യയുടെ നരേന്ദ്ര മോദിയും ചൈനയുടെ ഷി ജിൻപിങ്ങും റഷ്യയുടെ വ്ലാദിമിർ പുടിനും എത്തുമ്പോൾ, ഇത് ഒരു സാധാരണ ഉച്ചകോടിയല്ലെന്ന സൂചനകൾ നേരത്തെ തന്നെ വ്യക്തമാണ്. പശ്ചിമേഷ്യയിലെ യുദ്ധം, റഷ്യ–യുക്രെയ്ൻ സംഘർഷം, ഇന്ത്യ–ചൈന ബന്ധത്തിലെ മാറ്റങ്ങൾ, ഊർജസുരക്ഷ, പുതിയ വ്യാപാരപാതകൾ, ലോക രാഷ്ട്രീയത്തെ നിർണയിക്കുന്ന നിരവധി വിഷയങ്ങൾ ഒരേസമയം ചർച്ചയാകുന്ന പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് ഈ കൂടിക്കാഴ്ച.

ഓഗസ്റ്റ് 31 മുതൽ സെപ്റ്റംബർ 1 വരെ നടക്കുന്ന 26-ാമത് ഷാങ്ഹായ് സഹകരണ സംഘടനാ ഉച്ചകോടിയിൽ നേതാക്കൾ ഒരുമിക്കുമ്പോൾ, യഥാർത്ഥ ചോദ്യം ഉച്ചകോടിയിൽ എന്ത് പ്രഖ്യാപിക്കുമെന്നതിലല്ല ഇന്ത്യ എങ്ങനെ നീങ്ങുമെന്നതിലാണ്. റഷ്യയുമായുള്ള തന്ത്രപ്രധാന ബന്ധം കൂടുതൽ ശക്തിപ്പെടുത്തുമോ? ചൈനയുമായുള്ള ബന്ധത്തിൽ പുതിയൊരു വഴിത്തിരിവിന് തുടക്കമിടുമോ? ഇറാനുമായുള്ള ബന്ധം എങ്ങനെ മുന്നോട്ടുകൊണ്ടുപോകും? പശ്ചിമേഷ്യയിലെ യുദ്ധത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ ഇന്ത്യയുടെ നയതന്ത്ര നിലപാട് എന്തായിരിക്കും? ബിഷ്കെക്കിൽ നടക്കുന്ന ഓരോ കൂടിക്കാഴ്ചയ്ക്കും അതുകൊണ്ടുതന്നെ വലിയ ഭൗമരാഷ്ട്രീയ പ്രാധാന്യമുണ്ട്.

25 വർഷം പൂർത്തിയാക്കുന്ന എസ് സി ഓയുടെ ഈ ഉച്ചകോടി, മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന ലോകക്രമത്തിൽ ഏഷ്യൻ ശക്തികളുടെ സ്വാധീനം എത്രത്തോളം ഉയർന്നുവെന്നതിന്റെ മറ്റൊരു സൂചന കൂടിയാണ്. മോദി, ഷി, പുടിൻ എന്നിവർ ഒരേ വേദിയിൽ എത്തുമ്പോൾ, ഉറ്റുനോക്കേണ്ടത് അവരുടെ പ്രസംഗങ്ങൾ മാത്രമല്ല, മറിച്ച് അടച്ചിട്ട മുറികളിലെ കൂടിക്കാഴ്ചകളും അതിൽ നിന്ന് പുറത്തുവരുന്ന നയതന്ത്ര സന്ദേശങ്ങളുമാണ്.

ഉസ്‌ബെക്കിസ്ഥാൻ സന്ദർശനം പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷമാണ് പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദി ഓഗസ്റ്റ് 30 ന് കിർഗിസ്ഥാനിലെത്തിയത്. പ്രസിഡന്റ് സാദിർ ജപറോവിന്റെ ക്ഷണപ്രകാരമാണ് മോദി 26-ാമത് എസ് സി ഓ ഉച്ചകോടിയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്. ഓഗസ്റ്റ് 31, സെപ്റ്റംബർ 1 തീയതികളിലാണ് ഉച്ചകോടി നടക്കുന്നത്. സുരക്ഷ, കണക്റ്റിവിറ്റി, അവസരങ്ങൾ എന്നീ മൂന്ന് മേഖലകളിൽ ഇന്ത്യയുടെ കാഴ്ചപ്പാട് മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുമെന്ന് യാത്രയ്ക്ക് മുമ്പ് മോദി വ്യക്തമാക്കിയിരുന്നു. ഭീകരവാദം, വിഘടനവാദം, തീവ്രവാദം എന്നിവയിൽ നിന്ന് മുക്തമായ ഒരു മേഖല എന്ന ഇന്ത്യയുടെ ലക്ഷ്യവും അദ്ദേഹം ഉയർത്തിക്കാട്ടിയിട്ടുണ്ട്.

എന്നാൽ ബിഷ്കെക്കിലെ മോദിയുടെ സാന്നിധ്യത്തിന് എസ് സി ഓ യുടെ ഔദ്യോഗിക അജണ്ടയെക്കാൾ വലിയൊരു രാഷ്ട്രീയ പശ്ചാത്തലമുണ്ട്. കാരണം, റഷ്യയും ചൈനയും ഇറാനും പാകിസ്ഥാനും ഉൾപ്പെടുന്ന ഈ വേദിയിൽ ഇന്ത്യ ഒരേസമയം നിരവധി തന്ത്രപ്രധാന ബന്ധങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്യേണ്ട സാഹചര്യമാണ്. റഷ്യൻ പ്രസിഡന്റ് പുടിനുമായുള്ള ഉഭയകക്ഷി ചർച്ചകൾക്ക് വലിയ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. അതേസമയം ചൈനീസ് പ്രസിഡന്റ് ഷി ജിൻപിങ്ങുമായുള്ള കൂടിക്കാഴ്ചയ്ക്കും സാധ്യതയുണ്ട്. പശ്ചിമേഷ്യയിലെ യുദ്ധം, റഷ്യ–യുക്രെയ്ൻ സംഘർഷം, വ്യാപാരം, ഊർജം, പ്രാദേശിക സുരക്ഷ തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങൾ ഒരേ സമയം മേശയിലെത്തുന്ന സാഹചര്യത്തിലാണ് ഈ കൂടിക്കാഴ്ചകൾ.

എസ് സി ഓ യുടെ വളർച്ചയ്ക്കൊപ്പം അതിന്റെ സ്വഭാവവും മാറിയിട്ടുണ്ട്. തുടക്കത്തിൽ സുരക്ഷയും ഭീകരവിരുദ്ധ സഹകരണവുമായിരുന്നു പ്രധാന ശ്രദ്ധാകേന്ദ്രം. എന്നാൽ ഇന്ന് വ്യാപാരം, ഊർജം, ഗതാഗതം, ഡിജിറ്റൽ സഹകരണം, നിക്ഷേപം, സാമ്പത്തിക ബന്ധങ്ങൾ എന്നിവയും സംഘടനയുടെ അജണ്ടയിൽ പ്രധാന സ്ഥാനത്തെത്തിയിട്ടുണ്ട്. യൂറേഷ്യൻ ഗതാഗത ഇടനാഴികൾ വികസിപ്പിക്കുന്നതും പ്രാദേശിക വ്യാപാരം എളുപ്പമാക്കുന്നതും ഊർജസുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കുന്നതും ഡിജിറ്റൽ സഹകരണം വർധിപ്പിക്കുന്നതും ബിഷ്കെക്കിലെ ചർച്ചകളിൽ പ്രധാന വിഷയങ്ങളാണ്.

ഇവിടെയാണ് ഇന്ത്യയുടെ താൽപര്യം പ്രത്യേകമായി പ്രസക്തമാകുന്നത്. മധ്യേഷ്യയിലേക്കുള്ള ഇന്ത്യയുടെ സാമ്പത്തികവും തന്ത്രപ്രധാനവുമായ പ്രവേശനം കൂടുതൽ ശക്തിപ്പെടുത്തുകയാണ് ഇന്ത്യയുടെ ലക്ഷ്യം. ഇന്ത്യയ്ക്ക് മധ്യേഷ്യൻ രാജ്യങ്ങളുമായി ചരിത്രപരവും സാംസ്കാരികവുമായ ബന്ധങ്ങളുണ്ടെങ്കിലും ഭൗമപരമായ തടസ്സങ്ങൾ കാരണം നേരിട്ടുള്ള കരമാർഗ വ്യാപാരത്തിന് പരിമിതികളുണ്ട്. അതിനാൽ ഇറാനിലെ ചാബഹാർ തുറമുഖം പോലുള്ള പദ്ധതികളും വിവിധ കണക്റ്റിവിറ്റി ഇടനാഴികളും ഇന്ത്യയുടെ മധ്യേഷ്യൻ തന്ത്രത്തിൽ നിർണായകമാണ്. SCO പോലുള്ള വേദികളിൽ കണക്റ്റിവിറ്റിയെക്കുറിച്ച് ചർച്ച ചെയ്യുമ്പോൾ ഈ താൽപര്യമാണ് ഇന്ത്യയുടെ പിന്നിലെ പ്രധാന കണക്കുകളിലൊന്ന്.

ഇന്ത്യയുടെ കാഴ്ചപ്പാടിൽ ‘കണക്റ്റിവിറ്റി’ എന്നത് വെറും റോഡുകളും റെയിൽപാതകളും തുറമുഖങ്ങളും മാത്രമല്ല. ഏത് രാജ്യത്തിലൂടെ ഏത് വ്യാപാരപാത കടന്നുപോകണം, ആരാണ് അതിന്റെ നിയന്ത്രണം വഹിക്കുക, അതിന്റെ സാമ്പത്തിക നേട്ടം ആരിലേക്ക് എത്തും എന്നതെല്ലാം അതിന്റെ ഭാഗമാണ്. അതുകൊണ്ടാണ് ചൈനയുടെ ബെൽറ്റ് ആൻഡ് റോഡ് പദ്ധതികളോടുള്ള ഇന്ത്യയുടെ സമീപനം സൂക്ഷ്മമായത്. പരമാധികാരവും സുതാര്യതയും സാമ്പത്തികമായി പ്രായോഗികതയും ഉറപ്പാക്കുന്ന കണക്റ്റിവിറ്റി പദ്ധതികൾക്കാണ് ഇന്ത്യ പ്രാധാന്യം നൽകുന്നത്.

ബിഷ്കെക്കിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന കാഴ്ച മോദിയും ഷി ജിൻപിങ്ങും ഒരേ വേദിയിൽ എത്തുന്നതാണ്. ഇന്ത്യ–ചൈന ബന്ധത്തിൽ അതിർത്തി പ്രശ്നം വർഷങ്ങളായി വലിയ വെല്ലുവിളിയാണ്. എന്നാൽ അടുത്ത കാലത്ത് ഇരുരാജ്യങ്ങളും ഉന്നതതല ആശയവിനിമയത്തിലൂടെ ബന്ധം നിയന്ത്രിതമായി മുന്നോട്ടുകൊണ്ടുപോകാനുള്ള ശ്രമത്തിലാണ്.

Also Read:വിമാനത്താവളത്തിൽ സ്വീകരണം, പിന്നെ ഒരേ കാറിൽ യാത്ര! പ്രോട്ടോക്കോൾ മറികടന്ന് മിർസിയോയേവ്; മോദിക്കൊപ്പമുള്ള കാർ യാത്രയ്ക്ക് പിന്നിലെ നയതന്ത്രം…

റഷ്യൻ പ്രസിഡന്റ് വ്ലാഡിമിർ പുടിനുമായുള്ള മോദിയുടെ കൂടിക്കാഴ്ചയ്ക്കും സമാനമായ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. പ്രതിരോധം, ഊർജം, വ്യാപാരം, പേയ്മെന്റ് സംവിധാനങ്ങൾ തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ ഇന്ത്യ–റഷ്യ ബന്ധം ഇപ്പോഴും ശക്തമാണ്. റഷ്യ–യുക്രെയ്ൻ യുദ്ധത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിലും പാശ്ചാത്യ ഉപരോധങ്ങൾക്കിടയിലും ഇന്ത്യ റഷ്യയുമായുള്ള ബന്ധം നിലനിർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അതിനാൽ ബിഷ്കെക്കിലെ മോദി–പുടിൻ ചർച്ചയിൽ ഉഭയകക്ഷി വിഷയങ്ങൾക്കൊപ്പം യുദ്ധം, ആഗോള ഊർജവിപണി, മാറുന്ന അന്താരാഷ്ട്ര ശക്തിസമവാക്യം തുടങ്ങിയവയും ഉയർന്നുവരാൻ സാധ്യതയുണ്ട്.

ഈ ഒരു ഘട്ടത്തിൽ തന്നെ, പ്രധാനമന്ത്രി മോദിക്ക് പ്രത്യേകിച്ച് ഇറാൻ പ്രസിഡന്റ് മസൂദ് പെഷേഷ്കിയാനുമായി കൂടിക്കാഴ്ച നടത്താനുള്ള സാധ്യതയും ശ്രദ്ധേയമാണ്. യുദ്ധത്തിന് ശേഷം ഇരുരാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള നേരിട്ടുള്ള ആശയവിനിമയത്തിന് ഈ കൂടിക്കാഴ്ച വലിയ പ്രാധാന്യം നൽകും. ഇറാനുമായുള്ള ഇന്ത്യയുടെ ബന്ധത്തിൽ ഊർജം, ചാബഹാർ തുറമുഖം, വ്യാപാരം, മധ്യേഷ്യൻ കണക്റ്റിവിറ്റി എന്നിവ പ്രധാനമാണ്. അതിനാൽ പശ്ചിമേഷ്യയിലെ സംഘർഷം നിയന്ത്രിക്കുന്നതും വ്യാപാര-ഗതാഗത പാതകൾ തുറന്നുവയ്ക്കുന്നതും ഇന്ത്യയുടെ നേരിട്ടുള്ള താൽപര്യമാണ്.

ഇന്ത്യയ്ക്ക് മറ്റൊരു പ്രധാന നേട്ടവും ബിഷ്കെക്ക് നൽകുന്നു. ഒരേ വേദിയിൽ റഷ്യ, ചൈന, ഇറാൻ, മധ്യേഷ്യൻ രാജ്യങ്ങൾ എന്നിവരുമായി നേരിട്ട് സംസാരിക്കാനുള്ള അവസരം. അതായത് ഓരോ രാജ്യത്തേക്കുമായി പ്രത്യേകം നയതന്ത്ര സന്ദേശങ്ങൾ നൽകുന്നതിന് പുറമെ, യൂറേഷ്യയുടെ ഭാവിയെക്കുറിച്ചുള്ള ഇന്ത്യയുടെ കാഴ്ചപ്പാട് ഒരു ബഹുരാഷ്ട്ര വേദിയിൽ അവതരിപ്പിക്കാനും മോദിക്ക് കഴിയും. ‘സുരക്ഷ, കണക്റ്റിവിറ്റി, അവസരം’ എന്ന ഇന്ത്യയുടെ ഊന്നൽ ഈ വിശാലമായ തന്ത്രത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്.

ഇതോടെ ബിഷ്കെക്ക് ഉച്ചകോടി ഇന്ത്യയ്ക്ക് ഒരേസമയം നിരവധി പരീക്ഷണങ്ങൾ നൽകുകയാണ്. ചൈനയുമായി ബന്ധം നിയന്ത്രിക്കുക, റഷ്യയുമായുള്ള തന്ത്രപ്രധാന പങ്കാളിത്തം നിലനിർത്തുക, ഇറാനുമായുള്ള ബന്ധം സംരക്ഷിക്കുക, മധ്യേഷ്യയിൽ സ്വാധീനം വർധിപ്പിക്കുക, പാകിസ്ഥാനുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സുരക്ഷാ വിഷയങ്ങളിൽ വിട്ടുവീഴ്ച ചെയ്യാതിരിക്കുക, അതേസമയം എസ് സി ഓയിൽ പ്രായോഗിക സഹകരണം മുന്നോട്ടുകൊണ്ടുപോകുക, ഇവയെല്ലാം ഒരേ നയതന്ത്ര വേദിയിൽ കൈകാര്യം ചെയ്യേണ്ട സാഹചര്യമാണിത്.

ചുരുക്കത്തിൽ, ബിഷ്കെക്കിലെ ഈ ഉച്ചകോടിയുടെ പ്രാധാന്യം എസ് സി ഓയുടെ 25 വർഷത്തെ ചരിത്രാഘോഷത്തിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നില്ല. ലോകക്രമം അതിവേഗം മാറുന്ന സമയത്ത് ഇന്ത്യ സ്വന്തം സ്ഥാനം എങ്ങനെ നിർവചിക്കുന്നു എന്നതിന്റെ മറ്റൊരു പരീക്ഷണമാണ് ഇത്. മോദി, ഷി ജിൻപിങ്, പുടിൻ, പെഷേഷ്കിയാൻ തുടങ്ങിയ നേതാക്കൾ ഒരേ വേദിയിൽ എത്തുമ്പോൾ, ചർച്ച ചെയ്യപ്പെടുന്നത് സുരക്ഷയോ വ്യാപാരമോ മാത്രം ആയിരിക്കില്ല; ഏഷ്യയുടെ അടുത്ത ദശകത്തെ നിർവചിക്കാൻ പോകുന്ന ശക്തിസമവാക്യങ്ങളും അതിനൊപ്പം ചർച്ച ചെയ്യപ്പെടും.

The post ചൈനയും റഷ്യയും ഇറാനും ഒന്നിക്കുന്ന വേദി: ഇന്ത്യയുടെ നയതന്ത്ര പരീക്ഷണശാലയായി ബിഷ്കെക്ക് മാറുന്നത് എങ്ങനെ? appeared first on Express Kerala.